Morgunblaðið - 02.01.2004, Blaðsíða 17

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 2. JANÚAR 2004 17
opi› laugardag, kl. 10:00-17:00
sunnudag kl. 12:00-17:00
w
w
w
.d
es
ig
n.
is
©
20
04
ÚTSALAFLÍSA
Útsalan hefst á morgun, laugardag
fjöldi flísager›a me› allt a› 60% afslætti
• inniflísar • útiflísar • ba›flísar • gólfflísar • eldhúsflísar • bílskúrsflísar • veggflísar
• glermosaik • listmosaik • marmaramosaik • keramikmosaik • stálmosaik • náttúrusteinn
• granítflísar • marmaraflísar • flögusteinn • hle›slugler • og margt fleira
Bæjarlind 4 – Kópavogi
og Njar›arnesi 9 – Akureyri
B Y G G I N G A V Ö R U R
UNG listakona þreyr daga sína í
tilbreytingaleysi og tómleika. Henni
er dimmt fyrir augum. Hún er ein-
mana og ónóg sjálfri sér. Hún er orð-
in leið á lífinu. Ekki svo að skilja að
henni gangi ekki allvel í listinni. Það
dæmið gengur upp að svo miklu leyti
sem hún getur vænst. Og þó með því
ófrávíkjanlega skilyrði að hún beygi
sig undir harðstjórn tíðarandans.
Það tekst henni lengi vel eins og til er
ætlast. Þar til ýmsir straumar fara að
leika um vitundarlíf hennar og – ef
manni leyfist að segja – undirvitund.
Henni segir svo hugur að hún sé farin
að dreifa í kringum sig »neikvæðri
orku«. Myndir hennar »tjáðu einung-
is myrkur«. Dag einn er hún svo
mjög á valdi þessara strauma – eða
orku – að hún málar mynd sem líkist
engu sem hún hefur áður fest á
myndflötinn. »Hún hafði í svefnrof-
unum verið að mála drauminn og hún
fann hvernig myndin endurómaði
gleði og birtu inn í hjarta hennar.«
Hún ákveður að taka líf sitt til gagn-
gerðrar endurskoðunar. »Hvers virði
var það að búa til eitthvað, að halda í
eitthvert ímyndað listamannsnafn?«
Vinur hennar ber að dyrum og spyr
hvort hann megi koma með mann
sem langi að kaupa af henni mynd.
Hún tekur því fagnandi. Fyrir and-
virðið tækist henni ef til vill að kom-
ast til Indlands. Og bíður ekki boð-
anna en tekur samstundis að
undirbúa ferðina. Segir svo ekki af
ferð hennar fyrr en þangað er komið.
En á Indlandi sest hún í skóla þar
sem kenndar eru ýmsar listgreinar,
og ennfremur hugleiðsla. Þar að auki
er hún látin temja sér ákveðnar stell-
ingar og iðka öndunaræfingar.
Skemmst er frá að segja að hún verð-
ur strax fyrir djúpum og varanlegum
áhrifum af leiðbeinendum sínum og
landinu.
Þetta er í skemmstu máli rammi
sögunnar. En sjálf getur sagan að-
eins skoðast sem rammi utan um
annað og meira. Daglega lífið með
amstri sínu og áhyggjum kemur lítið
við sögu, að ekki sé talað um per-
sónuleg átök og spennu eins og gerist
og gengur í dæmigerðum skáldsög-
um. Markmið söguhetjunnar stefna
þvert á móti inn á við, til þess »að
nálgast hið eilífa ljós« og »skynja
æðaslátt guðdómsins« svo skírskotað
sé beint til textans. Í þeirri leit lendir
söguhetjan oftar en ekki í fléttum og
flækjum, sem raknar úr, og verður
jafnoft fyrir hindrunum, sem sömu-
leiðis tekst að ryðja úr vegi. En allt er
það á huglæga sviðinu.
Á Indlandi, þar sem hún nemur
fræðin og reikar um skógana, hverf-
ur henni hið veraldlega tímaskyn. Að
lokum snýr hún heim á leið. Og þá er
allt breytt, foreldrar hennar látnir og
bróðir hennar ristur rúnum ára og
elli. »Það sem hún hafði talið í mán-
uðum höfðu verið ár.« Nokkru síðar
andast hún sjálf og hverfur þar með
yfir á æðra tilverusvið. Sagan getur
því haldið áfram.
Orðið guðspeki eða teósófí kemur
ekki fyrir í bókinni, að mig reki minni
til. Fer þó varla á milli mála að áhrifa
frá henni gæti sterklega á síðum bók-
arinnar. Trúarleg orð og hugtök
setja verulegan svip á textann, ljós
og myrkur, svo dæmi séu tekin, líka
eldurinn, samanber titil bókarinnar.
Hreinsunareldurinn er nefndur á
einum stað að minnsta kosti.
Söguefnið er þá einungis farvegur
sem höfundurinn hefur valið sér til að
koma hugðarefnum sínum á fram-
færi. Undirritaður er því miður ekki
nægilega vel upplýstur í áðurnefndri
stefnu til að greina á milli þess, sem
höfundur kann að hafa frá fylgjend-
um hennar, og hins, sem hann dregur
fram úr eigin hugskoti. En textinn er
samfelldur og hvarvetna sjálfum sér
samkvæmur, byggður upp sem rök-
rétt heild og heimur út af fyrir sig.
En hvaða heimur? »Tveir eru
heimar harla’ ólíkir,« orti Grímur.
Það er hinn andlegi heimur, heimur
tilfinningalífsins og dulspekinnar og
sannleikur sá, sem sú veröld býr yfir,
sem tekin er til skoðunar í þessari
bók. Höfundurinn er þó ekki að boða
neina trú, fjarri því. Textinn er
byggður upp af íhugun og reynslu
sem hlýtur að teljast sértæk fremur
en almenn. Siðferðisboðskap kristn-
innar og vafalaust annarra trúar-
bragða – að maðurinn skuli ekki
sækjast eftir því sem mölur og ryð
fær grandað, hvorki fé né frama, en
rækta hugarfar sitt – er skýrt og
skorinort komið á framfæri. Þeim,
sem engu trúa nema því sem þeir geti
þreifað á, bendir höfundur á börnin.
Ekki hætti þau að trúa á tilvist
stjarnanna þó svo vilji til að þær feli
sig á bak við skýjahulu. Reynslusvið
mannsins sé víðtækara en það sem
einungis taki til hins sýnilega og
áþreifanlega, efnisheimsins. Sá er í
fáum orðum sagt boðskapur þessar-
ar bókar.
Sértæk reynsla
BÆKUR
Skáldsaga
Höfundur: Erna Eiríks. 186 bls. Skjald-
borg. Reykjavík, 2003.
LOGAR ENGILSINS
Erlendur Jónsson
látur og jafnframt stoltur að vera
kominn í hóp þeirra rithöfunda sem
hefðu fengið úthlutað úr sjóðnum á
liðnum áratugum.
Stjórn sjóðsins er skipuð fimm
mönnum. Margrét Oddsdóttir og
Sigurður Valgeirsson eru skipuð af
Ríkisútvarpinu, Einar Már Guð-
mundsson og Kristín Marja Bald-
ursdóttir af Rithöfundasambandinu
og Skafti Þ. Halldórsson skipaður
af menntamálaráðherra.
EINAR Kárason rithöfundur fékk á
gamlársdag viðurkenningu úr Rit-
höfundasjóði Ríkisútvarpsins við
athöfn í Útvarpshúsinu við Efsta-
leiti. Hann er heiðraður fyrir fram-
lag sitt til íslenskrar skáldsagna-
gerðar. Verðlaunaupphæð er 500
þúsund krónur, en um er að ræða
árlega úthlutun úr Rithöfunda-
sjóðnum.
Einar sagðist, eftir að hann hafði
veitt styrknum viðtöku, vera þakk-
Morgunblaðið/Jim Smart
Einar Kárason flytur þakkarávarp sitt við athöfnina á gamlársdag.
Einar Kárason hlýtur
viðurkenningu