Pressan - 08.10.1992, Side 15

Pressan - 08.10.1992, Side 15
FIMMTUDAGUR PRBSSAN 8. OKTÓBER 1992 15 „Samhengislausaru stuðningsaðgerðir við ein- stæða foreldra hafa leitt til mikils ávinnings af því að misnota velferðarkerfið. Málamynda- skilnaður hjóna getur aukið ráðstöfunartekjur þeirra um tugi þúsunda á mánuði eftir því hve börnin eru mörg. Meðalmeðlag með einu barni er nú aðeins fimm til tíu prósent af ráðstöfunartekjum einstaklings með miðlungstekjur. næðiskerfinu með lágum vöxtum, hærri vaxtabætur en ella og hærri námslán þegar því er að skipta. SKILNAÐUR GEFUR MEIRA EN ÁSMUNDUR OG ÞÓRAR- INN V. Samkvæmt gögnum Þjóðhags- stofnunar getur málamyndaskiln- aður falið í sér umtalsverða skattalega hagræðingu fyrir hjón og er þá aðeins litið til barnabóta, barnabótaauka og vaxtabóta. Svo tekið sé dæmi: Hjón eiga tvö börn, annað eldra en sjö ára, hitt yngra og hafa til samans 160 þúsund krónur á mánuði. Útreikningar stofrmnarinnar sýna að eftir skiln- að geti ráðstöfunartekjur slíkra hjóna hækkað úr 155.200 krónum í 179.400 krónur á mánuði, um 24.200 krónur eða 15,6 prósent. Ef sömu hjón með sömu tekjur eiga hins vegar þrjú börn, öll eldri en sjö ára, geta ráðstöfimartekjurnar aukist að sama skapi úr 159.400 krónum í 211.100 krónur, um 51.700 krónur eða 32,4 prósent. Það munar um slíka hreina búbót -— hún er áþreifanlegri en kjara- samningar á „þjóðarsáttartím- um“. Ekki einasta færir mála- myndaskilnaðurinn þannig 25 til 50 þúsund krónur beint í vasann, heldur er enn ótalinn annar ávinningur; lækkun dagvistar- gjalda, mæðra- eða feðralaun og fleira. Ef um er að ræða einstæða tveggja barna móður í Reykjavík, þar sem annað barnið er eldra en sjö ára en hitt yngra, og hún fær 60 þúsund krónur í tekjur á mán- uði, getur stuðningskerfið allt að tvöfaldað ráðstöfunartekjurnar. LEIKSKÓLAFORRÉTTINDIN GETA GEFIÐ TUGIÞÚS- UNDA Á MÁNUÐI Hún nýtur síðan forgangs að leikskólaplássi og niðurgreiddrar dagvistar. Það er staðreynd, að hjón eða sambýlisfólk hafa ekki aðgang að leikskólaplássum og verða að kaupa þjónustu dag- mæðra fýrir 25 til 30 þúsund krónur á mánuði á barn, ætli þau sér á annað borð að vinna bæði úti. Einstæða foreldrið í Reykjavík fær hins vegar öruggt heilsdags- pláss og greiðir fyrir það 8.600 krónur á barn. Einstæð móðir með tvö börn greiðir þannig 17.200 krónur á mánuði en hjón eða sambýlisfólk með tvö börn 50 til 60 þúsund krónur. Mismunur- inn er 33 til 43 þúsund krónur sem hiklaust má reikna einstæða foreldrinu til tekna. Færi einstæða móðirin í sambúð og missti leik- skólapláss bama sinna þyrftu hún og nýi makinn að greiða sem því nemur hærri dagvistargjöld. Ef hún héldi hins vegar plássunum mundu gjöldin samt hækka; úr samtals 17.200 krónum í 28.800 í Reykjavík, en t.d. í Kópavogi úr 18 þúsundum í 38 þúsund krónur. Samkvæmt heimildum PRESS- UNNAR íhuga mörg sveitarfélög breytingar. Er ýmist rætt um að afnema forgang einstæðra for- eldra og/eða tekjutengja dagvist- argjöldin. Tökum annað dæmi; Annars vegar höfum við hjón með sam- tals 200 þúsund króna mánaðar- tekjur, hins vegar.einstætt foreldri með 90 þúsund krónur á mánuði. f báðum tilfellum er sem fyrr um tvö börn að ræða, annað eldra en sjö ára, hitt yngra. Hjónin í þessu dæmi fá 6.738 krónur á mánuði í barnabætur og barnabótaauka. Einstæða foreldrið fær hins vegar 13.882 króna barnabætur, 11.110 króna barnabótaauka og 12.399 króna mæðra/feðralaun, samfals 37.391 krónu á mánuði. Munur- inn þarna á milli er 30.653 krónur eða hátt í sexfaldur. Ofan á þetta fær einstæða foreldrið síðan 15.100 krónur í meðlag. Með því að tvöfalda meðlagið væri hægt að minnka þennan rúmlega 30 þús- unda króna mismun um helming. MILLJARÐUR Á ÁRIFÆST MEÐ LÁGMARKSMEÐLAGI Samkvæmt upplýsingum Tryggingastofnunar og Inn- heimtustofnunar sveitarfélaga var á síðasta ári greiddur liðlega einn milljarður króna í barnsmeðlög. Um nærri 13.000 börn er að ræða hjá nálægt 9.800 einstæðum for- eldrum og meðaltalsmeðlagið er 7.551 króna. Einstæðum foreldr- um hefur fjölgað um 900 á aðeins þremur árum eða um 10,1 pró- sent, sem er verulega langt um- fram fjölgun þjóðarinnar. Ekkert er í lögum því til fýrir- stöðu að úrskurða hærra meðlag ef tekjur greiðandans leyfa það. Samkvæmt því sem fram kemur í niðurstöðum nefndarinnar hefur lágmarksmeðlag þó almennt verið úrskurðað. Innheimtustofnun sveitarfélaga hefur gengið sæmilega að inn- heimta meðlagsgreiðslurnar frá skuldurunum; á móti milljarðin- um áðurnefnda rukkaði stofnunin inn 915 milljónir en Jöfnunarsjóð- ur sveitarfélaga varð að standa MARGFALDUR STUDNINGUR VIB TEKJULÁGA EINSTÆDA FORELDRA Ef tillit er tekið til niðurgreiddrar dagvistar fær tekjulág einstæð móðir milli íjórfalt og fimmfalt nteiri stuðning en tekjulág hjón/sam- býiisfólk. f þessu dæmi fær hún 74 þúsund án meðlagsins en yfir 89 þúsund að því meðtöldu. Einstæðmóðir meðtvöbörn kr.ámánuði Hjón/sambýlisfólk meðtvöbörn kr.ámánuði Barnabætur 13.900 5.450 Barnabótaauki 14.900 14.900 Mæðralaun 12.400 0 Meðlag 15.100 Niðurgreidd dagvist 32.800 0 Samtals 89.100 20.350 Forsendun Vínnulaun hinnar eínstæðu móður undir 61 þúsundt króna á mánuöi og hjðnanna/sambýlisfölksins undir 92 þúsundum j mánuði. Einstæða móðirin hefur öruggt og niðurgreitt heilsdagspláss á leikskóla, en hjón- in/sambýlisfólkið greiða dagmóður 25 þúsund fýrir hvort barn á mánuði. Annaö barna yngra en sjö ára, hitt eldra. Hafa ber I huga aó meölög eru ekki félagslegar bætur og i dálki hjónanna/sambýlisfólksins aeflu auðvitaö að vera einhver framfærsluútgjöld gagnvart meðlögum einstæðu móðurinnar. straum af 156 milljónum króna. Af 915 milljónunum frá meðlags- greiðendum má gera ráð fýrir að nær fjórðungur sé vegna dráttar- vaxta eða nálægt 230 milljónum. Það eru því tæplega 700 milljónir sem rukkast beint inn. HÆRRA MEÐLAG GÆTI SPARAÐ RÍKINU MÆÐRA/FEÐRALAUNIN Ef meðlagið væri að meðaltali tvöfaldað, það er upp í 15.100 krónur á mánuði fýrir hvert barn, sem varla telst ýkja há upphæð, jafnframt því sem innheimtan væri hert, gætu skilað sér inn frá mökum hinna einstæðu foreldra á bilinu 700 til 1.000 milljónir króna á ári. Til samanburðar má nefna að mæðra- og feðralaun voru 767 milljónir í fýrra og eru áætluð 804 milljónir í ár. Þetta er sú upphæð sem ríkið gæti með öðrum orðum sparað sér með því að leggja auknar byrðar á maka hinna ein- stæðu foreldra. Meðlagsgreiðslur frá forræðis- lausum foreldrum er einnig unnt að tekjutengja, eins og gert er í Svíþjóð. Einstaklingur með 120 þúsund á mánuði hefur til ráð- stöfunar eftir skatta og launatengd gjöld um 90 þúsund krónur. Greiði hann meðlag með einu barni lækka ráðstöfunartekjur hans nú í um 82.500 krónur. Með því að tvöfalda meðlagið færi sú tala niður í um 75 þúsund krónur. Þá yrði meðlagið sem nemur 16,7 prósentum af ráðstöfunartekjum hans, en þriðjungur ef börnin væru tvö. Maður með 240 þúsund króna tekjur hefur eftir skatta og launatengd gjöid nálægt 135 þús- undum króna. Sé barnið eitt er núverandi meðlag aðeins 7.550 krónur, 5,6 prósent af ráðstöfun- artekjum hans. Tvöföldun með- lagsins mundi hækka það hlutfall upp í 11,2 prósent. Ef hlutfallið ætti að vera t.d. 16,7 prósent yfir línuna ætti þessi maður að greiða 22.545 krónur með barninu en ekki 7.550 krónur._____________ Friðrik Þór Guðmundsson

x

Pressan

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.