Morgunblaðið - 27.09.2004, Blaðsíða 8

8 MÁNUDAGUR 27. SEPTEMBER 2004 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Við femínistar teljum það mjög mikilvægt að aðalskvísa landsins sé vel lesin um „Píkutorfuna“.
Sláturhúsum hefurfækkað stórlega síð-ustu árin og í haust er
útlit fyrir, eftir að landbún-
aðarráðuneytið synjaði slát-
urhúsinu í Dalabyggð um
sláturleyfi, að sauðfé verði
slátrað á tíu stöðum á land-
inu öllu. Sláturhúsum hefur
þá fækkað um eitt frá því í
fyrra og um sjö frá haustinu
2002, en þá voru sláturhús í
landinu sautján talsins. Þeg-
ar mest var voru sláturhúsin
hins vegar 47 talsins og var
þá slátrað í nærfellt hverj-
um einasta byggðakjarna
hringinn í kringum landið.
Þau sláturhús sem enn
eru í rekstri eru í Króks-
fjarðarnesi, á Hvammstanga,
Blönduósi, Sauðárkróki, Húsavík,
Kópaskeri, Vopnafirði, Höfn,
Kirkjubæjarklaustri og Selfossi og
uppfylla sex þeirra kröfur Evrópu-
sambandsins um útflutning. Ljóst
er að þetta er síðasta árið sem
slátrað verður á Kirkjubæjar-
klaustri, en langmest, eða um 80%
af allri sauðfjárslátrun, fer fram í
Evrópusambandshúsunum.
Fækkun sláturhúsanna síðustu
tvö árin má rekja til skýrslu nefnd-
ar um stefnumótun í sauðfjárslátr-
un, en nefndin hóf störf í framhaldi
af samþykkt Búnaðarþings á árinu
2002. Lagði nefndin til að 220 millj-
ónum króna yrði varið til úrelding-
ar sláturhúsa og að aukið fjármagn
kæmi til flutningsjöfnunar á lifandi
fé. Taldi nefndin að ef aðeins þau
sláturhús sem hefðu útflutnings-
leyfi yrðu starfandi gæti sauðfjár-
ræktin sparað 225 milljónir króna
á ári með lækkun á föstum og
breytilegum kostnaði við rekstur
sláturhúsanna og að árlegur heild-
arsparnaður á hvert kíló kinda-
kjöts gæti því numið um 26 kr. Rík-
isstjórnin samþykkti síðan fyrir
rúmu ári, í ágúst í fyrra, að verja
170 milljónum kr. til úreldingar
sláturhúsa og hefur þeim síðan
fækkað svo sem ofangreindar tölur
bera með sér.
Það eru í raun og veru bændur
sem bera sláturkostnaðinn. Özur
Lárusson, framkvæmdastjóri
Landssamtaka sauðfjárbænda,
segir að þessi fækkun sláturhúsa
hafi ennþá ekki skilað sér til
bænda, en menn voni að það gerist
á allra næstu árum. Ástand á kjöt-
markaði hafi hreint út sagt verið
skelfilegt í fyrra, en heldur bjart-
ara sé framundan nú. Það hafi
fyrst og fremst verið alifugla- og
svínaræktin, sem hafi verið að
keyra allt um koll, en það sé komið
aðeins jafnvægi á þar nú. Bændur
hafi vonast til þess að þessi hag-
ræðing með fækkun sláturhúsa
myndi skila sér til baka í ár og
þessi lækkun sem hafi orðið á af-
urðaverði í fyrra myndi ganga til
baka, en það hafi ekki ennþá gerst.
Nýlega er búið að ganga frá
samningum milli sauðfjárbænda
og sláturleyfishafa og hækkaði
verð um 2% frá því sem það hafði
verið einhliða ákveðið af sláturleyf-
ishöfum fyrr í sumar. Þátt í því átti
frágangur samnings um vaxta- og
geymslugjald milli Bændasamtaka
Íslands, sláturleyfishafa og Lands-
samtaka sauðfjárbænda.
Meiri vöruvöndun
Özur segir að þessi samningur
hafi verið smásárabót. Það muni
um allt. Það sé margt sem spili inn í
aukna bjartsýni í greininni. Salan
sé meiri en áður. „Það er margt
sem spilar þar inn í. Meiri vöru-
vöndun og betra framboð á vörum
úr kindakjöti heldur en verið hefur
áður. Þetta er aðgengileg vara fyr-
ir neytendur. Það er ekki lengur
þessi hugsun að kindakjöt selji sig
bara sjálft, það þurfi að gera svolít-
ið meira fyrir það heldur en bara
grófsaga það og henda því í frysti.
Neytendur hafa tekið því vel og
það er að skila sér,“ segir Özur.
Heimatilbúinn vandi
Sigurjón Þórðarson, þingmaður
Frjálslynda flokksins, segist ætla
að taka upp málefni sláturhússins í
Dalabyggð á Alþingi. Á síðasta ári
hafi verið varið 170 milljónum
króna í úreldingu sláturhúsa og
þarna sé um að ræða hluta þeirrar
stefnu. Bændur sitji uppi núna með
jafnvel lægra afurðaverð en áður.
Sveitarstjóri Dalabyggðar segi að
ekki sé gætt jafnræðis í úthlutun
leyfa. Það sé mjög alvarlegt ef slát-
urhús séu starfandi sem séu sam-
bærileg og það sem ekki fáist leyfi
fyrir í Dalabyggð.
„Þetta er svona heimatilbúinn
vandi hjá landbúnaðarráðuneyt-
inu. Út í Evrópu eru menn með
nokkrar gerðir af sláturhúsum.
Menn eru ekkert allir að fara í
þessi útflutningshús,“ sagði Sigur-
jón.
Hann segir að vægari reglur séu
gildi gagnvart þeim sláturhúsum
sem séu að framleiða fyrir nær-
markaði, heldur en gagnvart þeim
sem séu að flytja á milli svæða og
milli landa innan Evrópusam-
bandsins.
„Landbúnaðarráðherra hefur
jafnvel haldið því fram að þetta sé
tilkomið vegna einhverra Evrópu-
reglna, en það er alger fjarstæða.
Við ráðum alveg hvernig við hög-
um okkar málum,“ sagði Sigurjón.
Hann sagði að þessi stórslátur-
húsastefna byggðist ekki á neinum
útreikningum. Hún byggðist á
gamalli Goðaskýrslu sem fjallaði
um hagræðingu innan sláturhúsa
Goða. „Allur þessi fjáraustur og að
það sé verið að loka sláturhúsum
það byggist á mjög veikum
grunni,“ sagði Sigurjón einnig.
Fréttaskýring | Fækkun sláturhúsa
Tíu sláturhús
eftir í landinu
Hagræði af fækkun sláturhúsa hefur
enn ekki skilað sér til sauðfjárbænda
Sláturhúsum hefur fækkað í landinu.
Öll ytri skilyrði sauð-
fjárræktinni hliðholl

„Það er mál manna að það sé
heldur bjartara framundan í
sauðfjárræktinni. Það er búin að
vera mjög góð sala í sumar. Hún
hefur farið fram úr okkar björt-
ustu vonum, bæði hér heima og
síðan hefur útflutningur gengið
líka mjög vel. Öll ytri skilyrði eru
sauðfjárræktinni hliðholl,“ segir
Özur Lárusson, framkvæmda-
stjóri Landssamtaka sauð-
fjárbænda.
hjalmar@mbl.is
vegna orða sveitarstjóra Dala-
byggðar í frétt um synjun slátur-
leyfis til sláturhússins í Dalabyggð,
sem birtist í Morgunblaðinu á laug-
ardag.
Fram kemur að þegar slátrun
hafi verið heimiluð í fyrrahaust hafi
forráðamönnum Dalalambs verið
tilkynnt að ljúka þyrfti nauðsyn-
legum lagfæringum áður en aftur
EMBÆTTI yfirdýralæknis er skylt
að sjá til þess að sláturleyfishafar
uppfylli skilyrði laga til að tryggja
öryggi neytenda eins og hægt er.
Sláturleyfishafar kappkosta að
mæta þessum kröfum en forráða-
menn Dalalambs í Búðardal hafi
ekki séð sér fært að verða við þeim,
segir í athugasemd Sigurðar Arnar
Hanssonar aðstoðaryfirdýralæknis
yrði veitt heimild til slátrunar.
Starfsmenn embættis yfirdýralækn-
is og Nýju Teiknistofunnar hafi ver-
ið fengnir til að gera nákvæma út-
tekt á ástandi sláturhússins í
desember 2003 og tillögur um end-
urbætur á sláturhúsinu hafi legið
fyrir í febrúar 2004. Forráðamenn
sláturhússins hafi ekki haft sam-
band fyrr en í ágúst í ár og enn hafi
ekki verið gengið frá endanlegum
tillögum vegna úrbótanna.
„Í áætlun sem forráðamenn Dala-
lambs sendu embætti yfirdýralækn-
is í byrjun september 2004 átti ekki
að sinna neinu af stærri verkefnum
til nauðsynlegra endurbóta á slát-
urhúsi og kjötfrystihúsi fyrr en að
lokinni sláturtíð 2004, en einungis
allra brýnasta viðhaldi. Þó forráða-
menn Dalalambs segist hafa end-
urbætt sláturhúsið fyrir 5–10 millj-
ónir nú í ár skal bent á að einungis
hefur verið sinnt allra brýnasta við-
haldi á húsinu,“ segir Sigurður Örn.
Sinntu í engu kröfum um
framkvæmdaáætlun
Hann segir að forráðamenn Dala-
lambs hafi ekki staðið við gerða
framkvæmdaáætlun og loforð um
endurbætur árið 2002 og hafi í engu
sinnt kröfum embættis yfirdýra-
læknis um að gera framkvæmda-
áætlun um brýnar endurbætur árið
2003.
„Forráðamönnum Dalalambs hef-
ur ítrekað verið gerð grein fyrir því
bréflega og á fundum hjá embætti
yfirdýralæknis og í landbúnaðar-
ráðuneyti undanfarnar vikur að
ekki væri unnt að löggilda slátur-
húsið nema að fenginni viðunandi
tímasettri verk- og framkvæmda-
áætlun og að loknum nauðsynlegum
endurbótum á sláturhúsinu. Þeir
hafa því vissulega fengið skýringar
á því hvers vegna ekki er unnt að
löggilda sláturhúsið,“ segir Sigurð-
ur Örn Hansson ennfremur.
Aðstoðaryfirdýralæknir vegna synjunar um sláturleyfi
Dalalamb hefur ekki
uppfyllt settar kröfur
Stóðu ekki við loforð um endurbætur árið 2002