Morgunblaðið - 27.09.2004, Qupperneq 19

MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 27. SEPTEMBER 2004 19
UMRÆÐAN
BRÉF TIL BLAÐSINS
Morgunblaðið, Kringlunni 1, 103 Reykjavík  Bréf til blaðsins | mbl.is
VIÐ ÁTTUM báðir syni í Fram ár-
ið 1986. Ég kunni strax vel við
kappann sem hvatti strákana já-
kvætt og gerði ekki athugasemd við
dómgæsluna þótt oft mætti deila
um hana. Ég hef alltaf haft álit á
þessum manni en mér hefur aldrei
líkað hvað hann tekur eindregna af-
stöðu til mála núverandi rík-
isstjórnar og er umdeilanleg. En
hann má eiga það að hann er sjálf-
um sér samkvæmur þótt maður sé
ekki alltaf sammála honum. Skyndi-
lega komin upp sú staða að JSG
býður sig fram sem dómari í
Hæstarétti. Þá kemst einhver mats-
nefnd réttarins að því að aðrir séu
hæfari. En hvað gerist? Hundruð
lögfræðinga skrifa undir bænaskjal
til setts dómsmálaráðherra um að
hann setji JSG sem næsta dómara í
Hæstarétt. Er ekki í lagi með þessa
lögfræðinga? Átta þeir sig ekki á
því hvað þeir eru að gera JSG með
þessu? Nei þér að segja, JSG, þú
þarft ekki að eiga óvini þegar þú átt
svona vini. Megir þú og þitt fólk
hafa það sem best
Virðingarfyllst
BENEDIKT
GUÐMUNDSSON,
Fögrusíðu 1a,
603 Akureyri (utan Glerár).
Þú þarft ekki að eiga óvini
þegar þú átt slíka vini
Frá Benedikt Guðmundssyni
áhugamanni um virkt lýðræði
á Íslandi:
KENNARAFÉLAG Flensborg-
arskóla samþykkti 24. september
2004 eftirfarandi stuðningsyfirlýs-
ingu:
Kennarar Flensborgarskóla lýsa
yfir fullum stuðningi við grunnskóla-
kennara í kjarabaráttu þeirra.
Kennarastarfið er ábyrgðarfullt
og krefjandi starf og verður svo um
allan fyrirsjáanlega tíma. Framtíð
íslensks samfélags og jafnframt af-
koma barnanna okkar byggist á því
að það sé unnið af menntuðu og
hæfu fólki. Því er nauðsynlegt að
þjóðfélagið stuðli að því að þetta
grundvallarstarf sé mannað vel
menntuðu fólki sem fái laun í sam-
ræmi við ábyrgðina sem starfi þess
fylgir. Það vekur furðu að fulltrúar
sveitarfélaga virðast ekki sjá þetta
eða skilja þýðingu grunnskólans í
eflingu sveitarfélaganna.
Barátta grunnskólakennara snýst
ekki aðeins um nauðsynlegar launa-
bætur heldur ekki síður um skýrari
skilgreiningu á vinnutíma, eflingu
samstarfs foreldra og skóla, öflugri
fagmenntun og annað sem nútíma-
samfélag krefst af þegnum sínum.
JÓHANN
GUÐJÓNSSON,
Nönnustígur 8,
220 Hafnarfirði.
Stuðningur við
grunnskólakennara
Frá Jóhanni Guðjónssyni:
FLESTIR landsmenn eru örugg-
lega sammála um að kennarar eigi
að hafa góð kjör og líklega betri en
þeir hafa í dag. Samúð
flestra hefur því hing-
að til verið með kjara-
baráttu þeirra. En nú
bregður svo við að
samtök þeirra hafna
undanþágum til þeirra
einstaklinga þjóð-
félagsins sem eru
einna verst staddir.
Þar er átt við fjölfötluð
börn svo sem nemend-
ur í Öskjuhlíðar- og
Safamýrarskóla. Þetta
vekur furðu þar sem
kennarar ættu að vita
best allra að þessir nemendur þola
illa allar breytingar á daglegri rút-
ínu. Rökin fyrir höfnun undanþága
eru m.a. þau að ekki sé um neyðar-
ástand að ræða fremur en gerist í
jóla- og páskafríum. Þessi rök eru
fáránleg því að aðstandendur þess-
ara barna vita fyrirfram um jóla- og
páskafrí og hafa gert viðeigandi ráð-
stafanir. Enginn veit hinsvegar
hversu langt verkfallið varir sem
eykur á óvissu og vanlíðan þessara
barna. Skorað er á samtök kennara
að ef þeir vilja viðhalda samúð al-
mennings með málstað sínum að
sýna sanngirni og al-
menna félagslega
ábyrgð þegar kemur
að afgreiðslu undan-
þága til þeirra barna
sem eru verst stödd.
Ráðamenn þjóðar-
innar virðast hafa litl-
ar áhyggjur af ástand-
inu enda samkvæmt
fréttum flestir að
spóka sig í útlöndum
þessa dagana. Þeim
hlýtur þó að vera ljóst
að lög kveða á um að
skólaskylda er í land-
inu og hlýtur ábyrgð þeirra að vera
nokkur. Ef fjármagn vantar til að
bæta laun kennara mætti t.d. skera
niður ferðakostnað opinberra
starfsmanna, útgjöld til utanríkis-
mála svo og niðurgreiðslur á kinda-
kjöti.
Hugleiðingar um
kennaraverkfall
Guðmundur Geirsson fjallar
um kennaraverkfallið
Guðmundur Geirsson
Höfundur er læknir.
BRESKIR andstæðingar ESB
hafa verið duglegir að heimsækja
landið okkar að undanförnu. Einn
af þeim, Daniel Hannan, fulltrúi á
Evrópuþinginu hélt ræðu í Nor-
ræna húsinu í síðustu
viku. Undirritaður
var einn af þeim sem
sótti þennan fund og
blöskraði sú mynd
sem hann dró upp af
ESB sem spilltu
bákni stjórnuðu af
elítu embætt-
ismönnum í engum
tengslum við almenn-
ing í aðildarlönd-
unum. Reyndar má
margt misjafnt segja
um ESB og ekki er
það fullkomið frekar
en önnur mannanna
verk en sú mynd sem
þessi þingmaður dró
upp er í mjög litlum
takti við raunveru-
leikann.
Þingmaðurinn er
mjög tungulipur og
það runnu upp úr
honum alls konar töl-
ur og dæmi en í flest-
um tilfellum er um
undantekningar eða
skrumskælingu á sannleikanum
að ræða. Hannan byrjaði á því að
tala um hve mikil spilling væri í
ESB og kom með dæmi um það.
Þar vísaði hann einkum í mál sem
komu upp árin 1997 en ekki kom
hann með nýrri dæmi. Stað-
reyndin er sú að hlutfallslega var
um mjög litlar upphæðir að ræða
og ekki meira en kemur upp í
stjórnsýslu flestra landa. Það hef-
ur til dæmis verið bent á að mun
hærri upphæðir eru sviknar út úr
félagslega kerfinu í Bretlandi.
Með þessu er ég ekki að réttlæta
slíkt svindl en menn verða horfa á
heildarmyndina. Evrópusam-
bandið hefur frá þessum tíma
breytt mjög verklagsreglum sín-
um og hert mjög allt fjárhagseft-
irlit með öllum verkefnum og
styrkveitingum. Hins vegar er
starfsemi ESB það fjölbreytt og
víðfeðm að aldrei verður al-
gjörlega hægt að koma í veg fyrir
mannlegan breyskleika frekar en
í stjórnsýslu aðildarlandanna.
Hannan hélt því fram að enginn
hefði verið dregin til ábyrgðar í
þessu máli en staðreyndin er sú
að öll framkvæmdastjórn ESB
undir forystu Santer sagði af sér.
Þekkjum við dæmi um það frá
einhverju landi að heil yfirstjórn
fyrirtækis eða stofnunar hafi sagt
af sér vegna slíkra mála? Nei, ég
held ekki. Síðan má ekki gleyma
því að spillingin og fjárdrátturinn
fór fram í aðildarlöndunum og
þar eru aðildarríkin ábyrg fyrir
eftirliti og refsingum. Hinir fáu
embættismenn í Brussel hafa
hvorki umboð né þau tæki og tól
til að ná meintum svikurum. Það
er ekki til nein ESB-lögregla
þannig að gagnrýnin ætti að snúa
að aðildarlöndunum en ekki
Brussel.
Í Norræna húsinu talaði þing-
maðurinn um þá góðu gömlu daga
þegar Evrópuþjóðir voru ,,frjáls-
ar“ og gátu gert það sem þær
vildu. Hann gleymdi reyndar að
geta þess að þær voru ábyrgar
fyrir eins og tveimur heimsstyrj-
öldum! Það er eins og þessum
einangrunarsinnum sé ómögulegt
að muna að Evrópusambandið var
stofnað til að koma í veg fyrir að
slík stríð myndu brjótast út aftur.
Reynslan hefur sýnt að ESB hef-
ur náð þessu meginmarkmiði sínu
en atburðirnir í fyrrum Júgó-
slavíu sönnuðu að það þarf alltaf
að vera varðbergi gagnvart þjóð-
ernishyggju og mannfyrirlitningu.
Þegar Hannan lét móðan mása
og lét út úr sér meðal annars
ósmekkleg ummæli um Romano
Prodi, fyrrum forsætisráðherra
Ítalíu og framkvæmdastjórnar
Evrópusambandsins, þurfti ég að
spyrja sjálfan mig. Er hér um fá-
fræði eða fordóma
eða ræða? Ég er ekki
viss.
Í fyrirspurnartíma
eftir ræðu hans hélt
breski þingmaðurinn
því meðal annars
fram að ástæðan fyr-
ir því að A-Evr-
ópulöndin hefðu
gengið í ESB væri sú
að embættismenn og
stjórnmálamenn í
þessum löndum sæju
fram á gósentíð í
embættum í Brussel.
Þetta sagði hann án
þess að blikna! En sú
lítilsvirðing sem hann
sýnir íbúum A-Evr-
ópu með þessum
ummælum en hann
var ekki hafa fyrir
því að upplýsa að
mikill meirihluti íbúa
í A-Evrópulöndunum
kaus í frjálsum
kosningum að ganga
til liðs við Evrópu-
sambandið.
Einnig er vert að benda á hina
kostulegu setningu á heimasíðu
Daniels Hannan þar sem segir
(feitletrað er höfundar) :http://
www.hannan.co.uk
No country has contributed
as has Britain to the happi-
ness of mankind. We were
responsible for the end of
slavery, for the introduction
of civilisation to much of the
New World, for the establish-
ment of global free trade.
Guðs útvalda þjóð eða hvað!
Mér skilst að Hannan hafi
heimsótt utanríkisráðuneytið og
forseta Íslands. Það er ekkert að
því að sýna útlendingum gest-
risni. En eru þetta þeir menn sem
við ættum að leita eftir leiðsögn
um alþjóðleg málefni! Ég segi
fyrir mitt leyti, nei takk!
Fáfræði eða
fordómar?
Andrés Pétursson fjallar
um Evrópumál
’Sú mynd semþessi þingmað-
ur dregur upp
af ESB er í
litlum takti við
raunveruleik-
ann.‘
Andrés Pétursson
Höfundur er formaður
Evrópusamtakanna.
ÉG HEF undanfarið ár lagt mig
nokkuð eftir að kynna mér og ræða
málefni blaðbera eftir þá reynslu
sem ég hef af því að aðstoða son
minn við að bera út Fréttablaðið og
DV í tæp tvö ár. Það
hefur verið nokkuð
fróðlegt að kynnast því
umhverfi sem blað-
burðarbörnum er boð-
ið upp á. Eftir ára-
langa baráttu var fyrst
gerður formlegur
kjarasamningur milli
Árvakurs og VR
snemma árs 2003.
Ekki hefur tekist enn
að koma á slíkum
samningi við Frétt ehf.
sem gefur út Frétta-
blaðið og DV. Ástæða
þess er að útgáfufélagið hefur engan
áhuga á að gera slíkan samning
vegna þess að fyrirtækið hefur því
sem næst frítt spil um hvaða kröfur
það gerir til þeirra sem ráðnir eru
til blaðburðar og hefur einnig sjálf-
dæmi um hvað greitt er fyrir störf-
in.
Í ráðningarsamningi milli Fréttar
ehf. og blaðbera segir eftirfarandi:
„NN er ráðinn til að bera út
Fréttablaðið ásamt meðfylgjandi
blöðum og bæklingum.“ Þetta túlkar
útgáfufélagið Frétt ehf. á þann hátt
að það séu lítil takmörk fyrir hvað
felst í orðunum „meðfylgjandi blöð-
um og bæklingum“. Þegar sonur
minn var ráðinn bjóst maður við að
þetta þýddi að það væri einn og einn
auglýsingabæklingur með blaðinu
annað slagið. Reynslan er hins veg-
ar talsvert önnur eins og eftirfar-
andi dæmi sýna:
1. Komið hefur fyrir að fjórir aug-
lýsingabæklingar hafa fylgt með
einu Fréttablaði, þrír lausir og einn
inni í blaðinu. Fyrir þrettán ára
barn hefði þetta þýtt tvo hringi í
hverfinu í stað eins á venjulegum
degi.
2.Tvisvar á síðastliðnum vetri var
blaðberum Fréttablaðsins falið að
bera út verulegan fjölda af DV í
auglýsingaátaki. Við bárum t.d. út í
tvígang um tuttugu eintök af DV í
þrjár vikur hvort skiptið í slíku
kynningarátaki. Fyrir hvert eintak
af DV var greidd ein kr. á dag þann-
ig að fyrir að bera út 20 blöð á
ákveðin heimilisföng í þrjár vikur
voru greiddar samtals 300 krónur.
3. Sl. vor var blaðberum Frétta-
blaðsins kynnt það nýmæli til
framþróunar að nú ætti að láta þá
bera út tímarit sem send eru á
ákveðin heimilisföng í áskrift. Fyrir
hvert blað átti að greiða fimm krón-
ur. Ég hringdi í Fréttablaðið og
mótmælti þessu harðlega því í þessu
fælist svo mikil auka-
vinna að óásættanlegt
væri. Ég hringdi einnig
í Morgunblaðið og
kannaði hvað Árvakur
borgaði fyrir slíkan út-
burð (Viðskiptablaðið
er borið út með Morg-
unblaðinu). Þar eru
greiddar 13 kr. 25 aur-
ar á hvert slíkt blað á
meðan Fréttablaðið
ætlaði að greiða 5
krónur. Reyndin hefur
síðan orðið sú að það
hefur ekki komið nema
ein slík sending í töskur blaðburð-
arbarna og á vonandi ekki eftir að
koma önnur slík.
Einn áfangi hefur náðst á því
tímabili sem er liðið frá því ég hóf að
skoða málefni blaðburðarbarna. Þá
voru allt niður í sjö ára gömul börn
ráðin í vinnu hjá Frétt ehf. á meðan
landslög kváðu á um að ekki mætti
ráða yngri börn en 13 ára gömul í
vinnu. Þetta hefur verið lagað eftir
að Vinnueftirlitið gekk í málið. Engu
að síður er langt í land að staðan
verði ásættanleg. Á það vafalaust
rót sína að rekja til þess að þeir sem
bera út blöð eru fólk sem leggur
þessa vinnu á sig vegna þess að það
vantar svolítinn aukapening. Það
eru börn, aldrað fólk, námsmenn og
erlent fólk sem er að fóta sig í sam-
félaginu. Þetta er hópur sem ekki er
líklegt að skipuleggi sig í harðar að-
gerðir gegn vinnuveitanda sem
gengur eins langt og fært er. Þetta
er hópur sem á ekki auðvelt með að
afla sér aukavinnu til að drýgja tekj-
urnar og lætur því ýmislegt yfir sig
ganga. Ef einhverjir gefast upp þá
eru sífellt nýir sem vilja prufa. Allt-
af eru að bætast við ný 13 ára gömul
börn, alltaf bætist við nýtt námsfólk
og sífellt bætist nýtt fólk í þann hóp
sem kallast aldraðir. Þannig er
áhætta vinnuveitenda afar lítil enda
þótt einhverjir gefist upp eða séu
reknir. Því er ábyrgð samfélagsins
og aðila vinnumarkaðarins í þessu
sambandi veruleg. Minna má á að í
kjarasamningum árið 2000 var undir
það skrifað að gengið skyldi frá
kjarasamningum fyrir hönd blað-
bera með hraði. Fyrir einu og hálfu
ári náðust samningar við Árvakur
hf. en mikið er enn óunnið. Ég skora
á forystu VR að takast á við þetta
viðfangsefni af alefli og koma því í
heila höfn. Það er mikið fengið með
því að ganga frá formlegum kjara-
samningi. Enda þótt ekki náist allt í
fyrstu lotu er kominn af stað form-
legur ferill sem hægt verður að nota
til að ná fram ásættanlegum vinnu-
aðstæðum til handa blaðberum og
skipa málum þannig að þeir séu ekki
algerlega vanmáttugir gagnvart at-
vinnurekanda sem ákvarðar leik-
reglur og þóknun fyrir vinnuna al-
gerlega að eigin geðþótta.
Málefni blaðbera,
er eitthvað að gerast?
Gunnlaugur Júlíusson fjallar
um kjör blaðbera ’Engu að síður er langtí land að staðan verði
ásættanleg.‘
Gunnlaugur Júlíusson
Höfundur er faðir blaðburðardrengs.