Tíminn - 08.06.1975, Blaðsíða 29

Tíminn - 08.06.1975, Blaðsíða 29
Surin'udagur 8. jiiril'l975" TfMíNÍsT 29 /ALLEN/%/ TESTPRODUCTS DIVISION á íslandi. GÓÐ TÆKI, GÓÐ WÓNUSTA, ÁNÆGÐIR BIFREIÐAEIGENDUR. r~~ 17-120 Kwftibysa- nióhMltillniootiaki án nyndlampa T'anuiioi tnli! O. ENGILBERTSSON H/F. hefur tckið aö sér einkaumboð á sölu AiLEN TESTPRODUCTS DIVISION ó íslandi. - Við munum veita fullkomna söíu- og viðgerðarþjónustu á margvíslegum mæli- og stíllitækjum fyrir bifreiðar. Aðeins með fullkomnum tækjurrf er hægt að veíta - fullkomna þjónustu. • y___ I 22-180 43-010 Rolgeymahlffltlu og gongtatningcrteki 6-13-H Voh 40-10-120 Ampai GÖÐ TÆKI, GÓD ÞJÖNUSTA, - ÁNÆGÐIR BIFREIÐAEIGENDUR. Ö. £ngilbert//ofi h/f Stilli- og vélaverkstæði Auðbrekku 51 Kópavogi, sími 43140 sPring DYNUR KM-springdýnur Framleiðum nýjar springdýn- ur, einnig eins og ' tveggja manna rúm. — Gerum við notaðar springdýnur sam- dægurs. Helluhrauni 20 Opið til 7 alla Hafnarfirði virka daga. Sími 5-30-44 Þetta varðmérsöguefni. Stefán heitinn Bjarman, sá snjalli bók- menntamaður, sagði eftir lestur hennar, að þetta væri hin full- komna smásaga. Þaö var mér mikið gleðiefni, að geta gert svo vandlátum fagurkera til hæfis. — Og þú telur þetta llf hollt skáldi? — Nei, ekki I svona stórum skammti. Ég hef verið við þetta i 28 ár. En ég teldi skáldi hollt að eignast eitt ár af langri ævi, til þess að sinna ekki öðru en bók- menntalegum hugðarefnum. Þetta væri mógulegt, ef skáldið þyrfti ekki jafnframt að lifa. — Ertu ánægður með bók- menntastarfsemi okkar nútlma- tslendinga, svona yfirleitt? — Bókmenntaakurinn er bara þokkalegasta spilda yfir að lita, að mér finnst. Vitanlega eru það ekki allt skrúðplöntur eða nytja- jurtir, sem þar dafna. Alltaf verð- ur eitthvað af lággróðri og erlendum afbrigðum, sem dafna illa I íslenzkum jarðvegi. Ég hef lesið töluvert mikið eftir flesta yngri höfunda, og haft ánægju af mörgu, en margt langar mig ekki til að lesa aftur. — Hvað finnst þér við helzt þurfum að varast I þessum efn- um? — Það situr ekki á mér, að gefa ráðleggingar i þeim efnum. Einhver kann að segja: „öðrum gat hann hjálpað, en sjálfum sér gat hann ekki hjálp- að." Ráðleggingar koma lika yfir- leitt að litlu haldi. Alltaf hefur mér farnazt bezt, þegar ég breytti þveröfugt við ráðleggingar mér betri og hyggn- ari manna. En mér dettur i hug i þessu sambandi að það er árátta margra höfunda að reyna að vera frumlegir. Frumleiki er vitanlega ágætur, ef hann finnst og tekst vel. En leitin eftir honum finnst mér að hafi leitt marga ut i ógöngur og hrákasmiði. Gamalt form er hægt að endur- nýja og breyta til batnaðar. Það sannaði Laxness með Gerplu. Annað dettur mér i hug. Ég held að sumir höfundar skrifi of mikið, of lengi. Af vissu tilefni orðaði ég þetta einhverntima svona: Auminginn er enn að skrifa, eljuna ég reyndar skil, fyrst að drottinn lét hann lifa lengur en hann var maður til. Þetta á kannski eftir að sannast á mér sjálfum. Ég er fjandi sprækur til heilsu, miðað vio ald- ur og atgjörvi, og manna visastur til að lifa fram i andlátið. — Hvernig fellur þér þessi ald- ur, sem þú ert á núna? — Alveg prýðilega. Mér finnst, að bezta timabil ævi minnar hafi verið frá 45 ára aldri til þessa dags. Ég er hæstónægður með að fá ein sex slik ár til viðbótar. Maður er vitanlega ekki dómbær um sitt eigið atgjörvi, þvi að hnignunin, sem aldrinum fylgir, leggst á dómgreindina, þegar litið er i eigin barm. Ég hef aldrei notið lifsins betur en á þessum árum, og lánið hefur «lt mig í einkalifinu. Ég hef hlotið svo miklu meiri hjiiskapar- hamingju og barnalán, en ég verðskulda, enda væri mi litið varið I að lifa Hfinu, ef maður hefði ekki upp úr þvi, eitthvað meira en maðurá skilið. Æskuár- in eru oft vandræða- og örðug- leikatlmabil, þó að vitanlega eigi þau sfna töfra. Ég er sammála þvi, sem haft er eftir erlendu stórskáldi: „Æskan er dásamleg, en það er skömm að sóa henni á unglinga." Viðtökur lesendanna i öfugu hlutfalli við lista- mannalaunin — Þú hlýtur að hafa átt æsku- drauma. Rættust þeir? — Já.Einnrættistbókstaflega. Mig dreymdi um það að verða magaveikur, svo að ég mætti ekki borða annað en hveitibrauð. En þetta voru ekki eins yndis- legir hveitibrauðsdagar og ég hafði vonazt eftir. Ég fékk and- styggð á hveitibrauði, og þar að auki batnaði mér næstum alveg. En það rættust fleiri óskir. Mig dreymdi um gott bókasafn, og það hef ég eignazt. Mig dreymdi um gott heimili, og það á ég. Mig dreymdi um að verða milljóner og það er ég orðinn. Þegar ég var að alast upp, var milljón mikil summa, og næstum engir milljónerar til á íslandi. Nú er næstum hver maður milljóner, og það er þá, þegar allt kemur tií alls, ekkert varið í það. Sfðast, en ekki slzt, dreymdi mig um að njóta þeirrar sælu, sem skammvinnust hefur verið talln allra Hfsgæða, og hennar hef ég svo sannarlega notið til þessa dags. Það er gott að öðlast meira en maður verðskuldar. — Ertu ánægður með þær viðtökur, sem bækur þlnar hafa fengið? — Já. Hvers vegna ekki? Rit- dómar um bækur minar hafa yfirleitt verið mjög jákvæðir, þær eru töluvert lesnar i söfnum, mik- iö notaðar til upplestra I mann- fagnaði, og eru orðnar, eða eru að verða uppseldar. í einkaviðtölum við fólk hef ég hlotið mikla og þakkláta viður- kenningu, kannski meiri en ég verðskulda. Hjá þeim mönnum, sem kjörnir hafa verið eftir pólitiskum skoð- unum, til þess að meta bókmennt- ir og listir samkvæmt peninga- gildi hef ég að vísu verið á mjög lágu gengi. En það hefur ekki komið að sök. Ég er ekki á söIut skrá. Ég er heldur ekki eins snobbað- ur og Gestur Oddleifsson, sem Laxdæla segir að hafi verið „vel vingaður við alla hina stærri menn." Mér hefur tvívegis verið úthlut- að listamannalaunum, alls tuttugu þúsundum. Þetta mætti teljast viðurkenning á þvi, að ég hefði skrifað eina smásögu, frem- ur laklega. Og það er minna en ýmis ljóðskáld, af miðlungsgerð, hafa hlotið til jafnaðar fyrir hvert sitt ljóð, illt eða gott. Það er mér til skammar, að hafa ekki komið þvi i verk að endurgreiða þetta. Úthlutunarnefnd listamanna- launa útbjó langan lista með mannanöfnum', og ákvað að þessir menn skyldu njóta launa, hvort heldur þeir afköstuðu miklu eða litlu, góðum verkum eða lak- legum. Siðan er verkefni nefndarinnar ekki annað en að úthluta örfáum tugum þtisunda, og velja til þess stikkprufur úr ýmsum listgrein- um, og aðallega af handahófi. Þetta virðast heldur óskynsam- leg vinnubrögð og drembilegar aðfarir, þvi að það er eins og mennirnir segi: „Okkar réttlæti skal bllva, og okkar óréttlæti skal lika bliva." Annars er ég ekki óánægður með mitt hlutskipti. Það er nefnilega svo miklu betra, ef einhver furðar sig á þvl, að maður f ær ekki þenn- an bitling heldur en að fólk undr- ist og spyrji: Hvers vegna fær hann ntl svona oft og mikið. — Ertu ekki með eitthvað nýtt I pokahorninu? — Já, hvað er I pokanum? Það er spurning, sem stundum vekur eftirvæntingu. Ég vonaað á þessu ári komi út nýtt sma'sagnasafn eftir mig. Það verður sjötta bókin mln af þvl tagi. Ég geri ekki ráð fyrir að þetta verki bók sem „slær I gegn". HUn má kannski teljast hálfgerður siðalningsbókmenntir, ég vona að hún sé ekki dþokkalega skrif- uð, og ekki fjandi leiðinleg. Ég held að sá lesendahópur, sem ég á, geri sig ánægðan með hana. Þá á ég I handriti gamanþætti og skemmtisögur, sem til mála kemur að gefa út einhvern tíma. Þetta hefur orðið til, mest vegna eftirreksturs fólks, sem vildi láta mig framleiða eitthvað, sem gæti verið til fagnaðar og athlægis á árshátiðum og skemmtifundum ýmissa félags- samtaka. Útgáfa á þessu er mér ekki mikið áhugamál. Ég hef gert dálítið að þvi að slá á strengi spaugsins, og hlotið vinsældir vegna þessa, en ekki álitsauka bókmenntalega séð. Við íslendingar erum vist svo fúllynd þjóð, og menningarsnobb- uð, að hver sem segir einhvern tlma eitthvað að gamni sinu, er álitinn fifl upp frá þvi. Sjálfum þykir mér miklu vandaminna og skemmtilegra að skrifa i fullri alvöru, enda er ég að upplagi mikill alvörumaður. Skólamenntun og önnur menntun — Værir þú ungur á ný, myndir þii þá taka aðra stefnu en þií gerð- ir forðum daga? — Þaðefastégum. Éghef lifað svo margt, sem ég hefði ekki vilj- aö fara á mis við. Ég myndi til dæmis telja það bölvað skakka- fall, hefði ég gifzt einhverri ann- arri konu en þeirri sem eg fékk, þó að ég viti, að það eru ósköpin öll af góðu kvenfólki i veröldinni. Það hefði vitanlega verið hyggilegra að menntast ögn meira, og kannski hefði ég átt að leggja meiri rækt við ritstörf. Annars finn ég ekki neitt sárlega til menntunarskorts, og ég veit vel að skólaganga og menntun fer ekki alltaf saman. Ég held að maöur, sem á völ á góðum bókakosti, er læs á Norðurlandamálin, og kann eitt- hvert hrafl i ensku, geti orðið polanlega menntaður við þær að- stæður. Ein vinkona min, sem er greind og athugul, sagði nýlega við mig, að ég væri svo vel menntaður. Gat ég nú ekki annað en hlegið og fannst, að sjaldan hefði ég heyrt meira öfugmæli. En hún rökstuddi dóm sinn með þvl, að ég hefði meðaf annars les- ið allan Laxness. Og þá laukst upp fyrir mér skilningur á þvi, að það er rlkuleg menntun að hafa lesið állan Laxness, og áreiðanl. á við tveggja ára háskólanám og vel það. SU lesning er lika framurskar- andi ánægjuleg. Manni ,,er upp i lófa lögö, land- ið, þjóðin, sagan." Og auk þess rækileg innsýn i mannlegt tilfinningalif. Þetta hefur verið mér heillandi lesning, en hins vegar ekki hvati til að skrifa sjálfur, þvi að þegar ég les verk Laxness, finnst mér algerlega vonlaust fyrir mig að fást við skriftir. En aftur á móti, þegar ég les ýmsa aðra höfunda, finnst mér að ég geti vel skrifað, rétt eins og hver annar. — Ein hefðbundin spurning: Er nokkuð sem þú vildir taka fram að lokum? , — Nei. Maður hverfur bara að lokum. Annað lif? Ég veit ekkert um það. Ég er vfs til að sækja um undanþágu. — VS

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.