Tíminn - 08.06.1975, Blaðsíða 39

Tíminn - 08.06.1975, Blaðsíða 39
Sunnudagur 8. ji'mi 1975 TÍMINN 39 IMfflilliii kJ4 V Mönnum er smám saman að skiljast, aö ekki er endalaust hægt að rányrkja hráefnalindir jaröar- innar og hirða ekki um það, sem nýtilegt er úr sorpinu. Heimur án sorps Mannfólkio beitir einstæðri snilli við að notfæra sér marg- vislegar náttúruauðlindir heimsins, en varla veröur sagt aö sömu snilligáfunni sé beitt til að finna aöferðir til þess að losna viö allan þann úrgang, — allt það sorp, sem fellur til við auðlindanýtinguna. í rauninni virtist vera næsta Htil ástæða til þess að hafa áhyggjur vegna úrgangsins, þar til eiginlega alveg nýverið. Heimurinn var stór, og auðlind- irnar virtust óþrjótandi. Og við þetta bættist svo, að menn höfðu aðgang að niðurfalli, sem tók endalaust við öllu, sem I það var sett, loftið, jörðin og sjórinn tóku við öllu. Þróun iðnvæddra þjóðfélaga, myndun stórra þéttbýliskjarna, bætt afkoma, allt þetta hefur átt þátt I þvl að breyta þeim hug- myndum, sem menn höfðu áður á þessum vettvangi. Nútlmatækni og nútlmafram- leiðsluaðferðir hafa eins og allir vita nú gjörla átt mikinn þátt I að spilla umhverfi mannsins. Ýmsar náttúruauðlindir fara þverrandi. Fólk er farið að spyrja. Getum við haldið áfram að ausa upp hráefnum eins og við höfum gert og láta úrgang- inn og sorpið hugsunarlaust frá okkur? Getum viö haldið áfram að greiða þau félagslegu útgjöld sem þetta hefur óhjákvæmilega I för með sér? Sovézkur vlsindamaður dr. K.V. Ananichev, hefur ritaö greinargerð um þessi mál fyrir efnahagsnefnd Sameinuðu þjóð- anna fyrir Evrópu. Hann segir þar meðal annars á þessa leið: „Það er vitað, að umhverfis- vernd stendur höllum fæti I mórgum iðnvæddum þjóðfélög- um vegna hins glfurlega magns mengandi efna, sem komizt hafa I jörö, vatn og loft. Feikna- legu fjármagni þarf aö verja til þess aö hafa stjórn á þessu og setja upp hreinsikerfi, þó ekki sé nema aðeins fyrir vatn, sem notað hefur verið I iðnaði og gas. „Mengað efni," segir hann, „eru ekki annað en ónotuð, eða illa nýtt hráefni." Þaö sem auðvitað liggur bein- ast viö er að hreinsa þau efni, sem myndast við framleiðslu og I iðnaði ýmiss konar. Það er eðlilegt, að á þetta sé fyrst litið. En væri ef til vill ekki hag- kvæmara og útgjaldaminna frá félagslegu sjónarmiöi að reyna að draga úr myndun úrgangs- efna á hverju einstöku stigi, — fyrst i námunni eða á plantekr- unni til dæmis, og siðan á hinum ýmsu stigum framleiðslunnar allt til enda, þar til umrædd vörutegund eöa einnig hafnar á ruslahaugnum að lokum? Þetta er meginmál nýrrar tækni, sem sérfræðingar hafa að undanförnu fjallað talsvert um á vettvangi sérstofnana Sam- einuðu þjóðanna, I þeim tilgangi að finna leiðir til sem beztrar nýtingar hráefna, um leið og þess verði freistaö I hvlvetna að koma I veg fyrir myndun út- gangsefna. Engum dettur það I hug, að unnt verði að koma I veg fyrir myndun úrgangsefna, eða að koma þvi til leiöar að iðnað- ur, einkum stóriðja hafi ekki lengur minnstu skaðvænleg áhrif á umhverfið. Hér er miklu fremur um það að ræöa að reyna að ná betra jafnvægi milli aðferða, sem beitt hef ur verið til að hreinsa skaðleg efni og þess að vinna úrgangsefni eða gera þau á einhvern hátt nýtanleg að nýju. Með þvl ætti að vera unnt að draga Ur mengun og koma um leið á betri nýtingu auðlinda og orku, og vinna þannig á tvennum vigstöðvum að um- hverfisvernd. Almenningur gerir sér nú æ ljósari þau vandamál, sem samfara eru úrgangsefnum og sorpi nútlmaþjóðfélags. Þetta má þegar sjá i löggjöf fjöl- margra landa. Ennþá er það svo, að megináherzlan er lögð á aö hreinsa Urgangsefni við verksmiöjuvegg, að berjast gegn mengun og gera skaðlaus mengandi efni, sem óhjákvæmi- legtvirðistaðverðitil. Þeir sem aðhyllast hinar nýju kenningar á þessu sviði, segja að fyrsta skrefið eigi að vera>._ að skipu- leggja iðju ög iðnað með þeim hætti, að sem minnstur Urgang- ur myndist og að nýting hráefna og annarra auðlinda verði eins góð og frekast má verða, og að I ölluni tilvikum verði séð fyrir þvi að öll Urgangsefni veröi hreinsuð og gerð óskaðleg. Hitt meginatriðið er að beita nUtimastjórnunaraðferðum til aö koma I veg fyrir efnistap og orkutap við framleiðsluna. Við þetta bætlst svo að hafa I heiðri það sjónarmið að ónytjuð efni og aukaefni, sem yndast kunna við framleiðsluna, verði notuð að nýju — þeim fundin ný nota- gildi I slnu eigin eða umbreyttu formi, fremur en að eyða þeim eða urða þau. Þessi breyting getur ekki gerzt I einni svipan, hUn verður að eiga sér stað smám saman og á alllöngum tlma, og kemst ekki I kring án mikilla breytinga á sviði efnahagsmála, félagsmála og siðast en ekki slzt á tækni- sviðinu. Bezt væri auðvitað ef hin endurnýttu efni og Urgangsefni væru samkeppnisfær um verð og gæði við önnur hráefni. En reynist það ekki unnt, hvað þá....? Svo vitnað sé til orða sovézka vlsindamannsins, sem getið var hér að ofan, þá segir hann: „Hreinsun getur verið útilokuð, vegna þess að hún reynist langtum of dýr, en þaö að sleppa hreinsuninni, er úti- lokað vegna þess félagslega vanda, sem mengunin skapar". Hann ræðir siðan um það, að við skipulagningu efnahagsmála og framleiðslu verði að taka tillit til þess, hver það sé, sem eigi að borga kostnaðinn viö hreina framleiðslu og hreinar vörur, og hvar finna eigi fjármagn til að gera iðnaðinum kleift að mæta þeim kröfum', sem gerðar veröa til hans um að skila hreinum vörum og nýta allan úrgang. Það er iönaðurinn og tækni- stéttir hans, er verða að finna leiðir til aö tileinka sér og taka upp þessa nýju tækni. En þar sem markmiðið er að leysa um- hverfisvandamálin, þá vex þeirri skoðun óneitanlega stöö- ugt fylgi, aö það eigi ekki ein- göngu að vera iðnaðurinn, sem stjórnast af öflum markaðarins sem fjalla eigi um þetta mál, heldur sé þetta vandi, sem allt samfélagið verði að takast á við. I einstaka löndum, — til dæm- is I Bandarikjunum og Sviss — hefur nú verið komið á fót rlkis- stofnunum til aö fjalla um stefnumið við auðlindanýtingu og tækni. Sums staðar til dæmis á Bretlandseyjum, hafa veriö settar á laggirnar ráðgefandi nefndir til þess að sjá iðnaðinum fyrir upplýsingum og ráð- leggingum um framfarir I tæknimálum, er ekki brjóti I bága við stefnuna I umhverfis- verndarmálum. Meöal annars eru þar veittar ráðleggingar um nýtingu ýmiss konar úrgangs- efna. Þá er unnið að þvi að hraöa ríkisstyrktum rannsókn- um á þessum vettvangi, einkum á þeim sviðum, þar sem mögu- leikar virðast á að um beinan efnahagslegan ábata geti verið að ræða. Allsherjarþing sovézku vlsindaakademiunnar hefur lagt rika áherzlu á nauðsyn þess að fara inn á nýjar leiðir til þess að leysa þann vanda, sem úr- gangsefnin og auðlindanýtingin hefur i för með sér. Það er samt tiltölulega nýtt fyrirbrigði, að farið sé að vinna að þessum málum I alþjóölegri samvinnu. Þannig gefst mönn- um kostur á að skiptast á skoð- unum og mikilvægum upplýsingum, jafnvel á sér- hæfðum framleiðsluaðferðum. Þess er að vænta, að á næst- unni verði haldin á vegum efna- hagsnefndar Sameinuðu pjóö- anna fyrir Evrdpu sérstök sérfræðingaráöstefna til þess að fjalla um þau nýju sjónarmið sem hér hafa Htillega verið rak- in. Einnig er ætlunin, að sérfræðingarnir semji lista 'yfir úrgangs- og aukaefni, sem myndast við framleiðslu ýmiss konar varnings, og gefi leiöbeiningar um, hvernig bezt megi nýta aukaefnin, eða það, sem betra er, að koma algjör- lega I veg fyrir myndun þeirra I þeim tilvikum, þar sem slikt er mögulegt. (Fréttfrá Sameinuðu þjóðun- um). Almennur I 1 stjórnmálafundur | jf á Akureyri 8. júní ¦ksl Kjördæmissamband framsóknarmanna I Norðurlandskjör-dæmi eystra efnir til almenns stjórnmálafundar á Akureyri sunnudaginn 8. jUnl og hefst hann kl. 14.00. Formaður Framsóknarflokksins, Ólafur Jóhannesson, ráð-herra, verður frummælandi á fundinum og ræðir hann stjórn-málaviðhorfið. Þingmálafundir í Vestf jarða- kjördæmi Framhald þingmálafunda I Vestfjarðakjördæmi verður eins og hér segir: Steingrimur Hermannsson mætir: Miðvikudaginn 18. júnl, kl. 22.00, I félagsheimili DjUpmanna, Snæfjallahreppi. Fimmtudaginn 19. júní, kl. 21:00, Drangsnesi. Föstudaginn 20. júni, kl. 21:00, I félagsheimilinu Arneshreppi. Sunnudaginn 22. jUni, kl. 16:00, Hólmavik. Sunnudaginn, 22. jUni, kl. 21:00, Sævangi, Kirkjubólshreppi. Gunnlaugur Finnsson mætir: Miðvikudaginn 18. júnl, kl. 21:30, Borðeyri. Fimmtudaginn 19. júni, kl. 21:00, Bjarkarlundi. Föstudaginn 20. júni, kl. 21:30, Reykjanesi. Laugardaginn 21. júnl, kl. 21:30, Birkimel, Barðastrandar- hreppi. Sunnudaginn 22. júnl, kl.. 16:00, Fagrahvammi, örlygshöfn, Rauðasand shreppi. Allir eru velkomnir á fundina. Þingmenn Framsóknarflokksins. Kópavogur Þeir, sem hafa fengið heimsenda miða I happdrætti framsóknar- félaganna, geri vinsamlega skil sem fyrst. Skrifstofa framsókn- arfélaganna að Alfhólsvegi 5 verður opin næstu daga frá kl. 17-18.30. Laugardaga 2-3. Happdrætti Framsóknarflokksins Dregið hefur verið I happdrætti Framsóknarflokksins, og var dregið úr öllum útsendum miðum. Vinningsnúmerin hafa verið innsigluð á skrifstofu borgarfógeta og verða birt i Tlmanum 20. júni n.k. Allmargir eiga enn eftir að gera skil fyrir heimsenda miða og eru þeir eindregið hvattir til að gera það næstu daga á skrifstofu Framsóknarflokksins, Rauðarárstig 18 eða I af- greiðslu Timans, Aðalstræti 7. Verður tekið á móti skilum á venjulegum skrifstofutlma. Pósthús og bankar taka einnig á móti greiðslu á póstgiróreikning happdrættisins 3444. AUGLÝSIÐ I TÍAAANUM Sfórsmyg á Eskifirði TOLLVERÐIR & Eskifirði fundu 400 lítra af spiritus i Isborgu aðfararnótt laugar- dags. Um hádegi I gær var enn verið að leita I skipinu, og leikur grunur á að meira magn áfengis sé þar. Isborg, sem var að koma frá PortUgal, hefur verið kyrrsett á Eskifirði, meðan leit stendur yfir, en rannsókn heldur áfram.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.