Tíminn - 22.06.1975, Blaðsíða 8

Tíminn - 22.06.1975, Blaðsíða 8
TÍMINN Súnríudagúr 22.'júhi 1975. Jafnaoarmaður úr yfirstétt OLOF PALME ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ Olof Paltne og Tage Erlander. Hann reykir bandarlskar filter- sigarettur, ekur venjulegri gerð af Saab, er kvæntur barnasál- fræöingi og er þriggja barna fað- ir. Hann býr i látlausu raðhúsi i úthverfi Stokkhólms og greiðir háa skatta. Hann er ekki tildurs- lega klæddur, vegur um það bil 150 pund, er 178 sentimetrar á hæð. Hann er ljós á hár, og augun eru nistandi bíá. Hann er 47 ára að aldri og fyrrverandi lautinant i heimavarnarliðinu. Siðustu fjög- ur áiiii og hálfu betur hefur hann verið foringi Jafnarðarmanna- flokksins, og sem sllkur jafn- framt forsætisráðherra Sviþjóð- ar. Fullu nafni heitir hann Sven Olof Joachim Palme enda þótt samráðherrarhans og nánir vinir kalli hann bara Olla. Það er ekki Hklegt, að nokkur hafi hugsað sér hann sem jafnaðarmannaforingja, ekki einu sinni réttan og sléttan sósla- lista, daginn sem hann fæddist, þann 30. janúar 1927. Slikt fyrir- bæri hefði áreiðanlega verið álitið harla léleg skrýtla innan stórrar og ihaldssamrar Palme-fjöl- skyldunnar s«m hafði öðlazt auð- æfi sín á fasteignasölu og trygg- ingum. ' Enda þótt Olof Palme sé ekki úr verkamannastétt, getúr hann með fullum rétti haldið þvl fram, að ætthans hafi verið stjórnmála- lega blendin. Afi hans, Sven Teo- áor Palme tryggingasali, sat á þingi fyrir frjálslynda, enda þótt hann yrði Ihaldsmaður slðar á ævijíni. » Móðir Olofs, Elisabeth von Knieriem, var dóttir eistnesks landeiganda og prófessors í land- búnaðarfræðum. Hún starfaði mikið fyrir sænska ihaldsflokk- inn, eins og faðir Olofs, sem andaðist, þegar forsætisráðherr- an tilvonandi var sex ára. Þessi fortíðaratriði voru dregin fram slðar, þegar andstæðingar hans I stjórnmálum reyndu að gera hann tortryggilegan, vegna þess að hann væri riks manns sonur. Enn er þeirri spurningu ósvar- að: Hvað gerði Olof Palme að jafnaðarmanni, þrátt fyrir stjórnmálalegt ætterni hans? Olof Palme lét innritast i Jafnaðarmannaflokkinn, þegar hann var tuttugu-og-eins árs. Þannig brauzt hann út úr þvl um- hverfi, sem venjulegast skapar sveitaaðal, herforingja, háttsetta stjórnarfulltrúa og kaupsýslu- menn — allt annað en jafnaðar- mannaforsætisráðherra. Það þurfti hugrekki og sjálfstæði til þess að taka þetta stjórnmálalega heljarstökk frá hægri til vinstri — og að líkindum i miklu ríkari mæli árið 1948, þegar hann öðlað- ist svokallaða „flokks-bók" slna, en til þess þyrfti nú. Sjálfur litur Olof Palme alls ekki á þetta sem neitt „stjórn- málalega umturnun". Hann telur stjórnmálaskoðanir sinar vera afleiðingar hægfara þróunar, þetta hafi svona liðið áfram, þangað til hann fann sig staðfast- lega lagztan við akkeri innan Jafnaðarmannaflokksins. Palme var kvellisjúkur og lingerður sem barn. Hann eyddi miklum hluta fyrstu æviáranna i rúminu. Þessu fylgdi sá kostur, að hann lærði að lesa á unga aldri. Foreldrar hans réðu barnfóstru handa honum, og ég spurði hana fyrir nokkru, hverjar endurminn- ingar hennar um Olof væru. Hún svaraði hiklaust og afdráttar- laust: ,,01of var svo gáfaður drengur. Hann spurði alltaf skyn- samlegra spurninga." Fóstra hans segir, að Olof hafi lika sem drengur veitt eftir- tekt stéttamismuninum, sem blasti við honum, er hann kom i heimsókn á óðal föðurömmu hans I Anga, norður af Norrköping, og þá ekki slður, er hann dvaldist að sumarlagi hjá móðurafa sínuai á landsetri hans hjá Riga. Af hon- um er sögð saga, er lýsir vel barnslegri hreinskilni hans, og fóstran hans fyrrverandi hefur yndi af að rifja upp: „Ég minnist þess, hvernig hann brást við, þeg- ar jólagjöfunum var útbýtt og hann var vist fjögurra ára gam- all. Móðir hans fékk lofsyrði frá tengdamóður sinni fyrir glugga- tjöld, sem ég hafði saumað. ,,Það er alls ekki sanngjarnt, að hún fái þakkirnar," þegar það varst þú, sem saumaðir þau," sagði Olof og var sárreiður. Fóstran hvarf úr starfi næsta sumar og önnur var ráðin I henn- ar stað. Hun var frönsk, og nú lærði Olof frönsku Hka. Hann kunni þýzku, þar sem þýzka var móðurmál móður hans. CROWN bílaviðtœki draga afburðavel, en eru þó ódýrari en önnur tœki Verð er sem hér segir: Car 100 kr. 6.000,- Car 200 kr. 8.885,- Car 300 kr. 11.495,- Csc 702 kr. 21.800,- bilaviðtæki stereo, með kassettutæki. Csc 8000 kr. 14.000,- stereo magnari með kassettutæki. Hátalarar á 300.-, 600. kr. 1.735.-, 2.500.- Þcr gerið afburða kaup i Crbwrí. isetningar samdægurs. Viðgerðáþjónusta á eigin verkstæði. B UÐ I N Sólhcimum 35, simi 33550. Skipholti 19, simi 23800. Klapparstig 26. simi 19800. Með valdi á þrem tungumálum gekk Olof inn I einkaskólann Beskow, ,*Prinsaskólann". Hann var ekki nema fimm ára, tveim árum yngri en bekkjarbræður hans. Þarna komst hann I fyrsta sinn I kast við það vandamálið: 1 skóla eins og I herþjrinustu var hann alltaf ,,sá yngsti". Það er mjög liklegt, að þetta hafi haft sálræn áhrif á mótun skapgerðar hans. Þegar hann ha"fði lokið „Prinsaskólanum", var Olof sett- ur I virðulegan heimavistarskóla norður af Stokkhólmi, mennta- skólann i Sigtuna. Olof var að mörgu leyti hæfileikarlkur nem- andi. Það kom mjög á óvart, er hann reyndist gæddur beztu söng- röddinni I skólanum, áður en hann fór i mútur. Olof spurði margs, og í augum sumra kennaranna var hann uppá- stöndugur, en aðrir litu á hann sem fróðleiksfúsan ungling. Hann hafði mikinn áhuga á íþróttum (þennan áhuga hefur hann enn sem tennisleikari og viðavangs- hlaupari) og orðstir, sem bezti markvörðurinn I skólanum. Hann var ekki sérlega góður á skaut- um, en það sem upp á hæfnina skorti, bætti hann upp með keppnisskapi sinu. A þessu stigi málsins er jafnvel mögulegt að greina ákveðinn stjórnmálaáhuga hjá honum. Vorið 1944 lýkur hann mennta- skólanámi, og mannkynssögu- áhugi hans olli þvi að hann valdi „Hættuástand I sögu Englands" sem prófverkefni. Hann fjallaði um Flotann ósigrandi, Napóleon og það, sem hefði getað komið fyrir England i siðari heims- styjöldinni. Menntaskólann yfir- gaf hann sautján ára að aldri með mjög háa einkunn i mannkyns- sögu. Móðir hans hafði búið svo um hnútana, að hann gæti komizt að sem blaðamaður við Utbreiddasta blað ihaldsmanna i Sviþjóð, Svenska Dagbladet. Þar vann hann af og til á árunum 1945 til 1947, sumpart í leyfi frá herþjón- ustu. Ég hef bréf frá þáverandi ritstjóra blaðsins, dr. Ivari Andersón, sem lætur i ljós svo- hljóðandi álit á blaðamanninum unga, Olof Palme: „Hann var álitinn prýðispiltur, en blandaði geði við fáa. Palme hefði mjög liklega orðið góður iþróttafréttaritari, hefði hann haldið þessu starfi áfram. Aðalstarf hans var hinsvegar fólgið I daglegum störfum á blað- inu, semja skeyti og minniháttar fréttir. Sjálfur hlýtur Palme að hafa álitið þetta heldur leiðinlegt starf. Hann kom ekkert nærri stjórn- málum, hvorki innlendum eða er- lendum. Af viðræðum okkar dró ég þá ályktun, að hann tæki undir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.