Frjáls verslun - 01.04.1989, Qupperneq 114

BREF FRA UTGEFANDA
„FJÁRMAGNSEIG-
ENDURNIR"
Enn einu sinni er tekist á um kaup og kjör á
vinnumarkaðnum á Islandi. Enn einu sinni eru
verkföll skollin á sem ekki sér fyrir endann á og
enn einu sinni koma fulltrúar launþega og
vinnuveitenda fram fyrir alþjóð með sömu sög-
una og sögð hefur verið í áravís. Meðan leikið
er á þá hörpu heldur íslenskt efnahags- og at-
vinnulíf áfram að brenna. Það logar víða glatt
en annars staðar eru rústir einar eftir nú þegar.
Hver svo sem niðurstaða kjarasamninga verð-
ur er ljóst að engin stefnubreyting í þá átt að
taka af alvöru á meinsemdum íslensks efna-
hagskerfis er framundan. Við munum steyta á
sömu skerjunum og við höfum verið að stranda
á aftur og aftur á undanförnum áratugum —
skerjum sem við höfum reyndar búið til sjálf
meira eða minna.
Sú undirstaða sem íslenskt efnahagslíf hvílir
á er mjög einhæf og sveiflukennd. Utflutnings-
framleiðsla okkar er að langmestu leyti byggð á
fiskveiðum og fiskvinnslu og minnstu hreyfing-
ar á því sviði virka fljótt í gegnum allt efnahags-
kerfið. Oft hefur verið rætt um nauðsyn þess
„að skjóta fleiri stoðum undir atvinnulífið,“
eins og það heitir á máli stjórnmálamanna en
því miður hefur minna orðið úr framkvæmdum.
Kannski eru möguleikar okkar ekki miklir
þegar allt kemur til alls. En meðan við búum
við núverandi ástand megum við ekki missa
sjónar á því hver undirstaðan er í raun og veru.
Það þýðir ekki að byggja hærra hús en undir-
staðan leyfir en það er einmitt það sem við
höfum verið að gera undanfarna áratugi. Við
höfum komið okkur upp kerfi sem virðist sífellt
bólgna og tútna út og breytir engu þótt allar
stjórnir hafi það sem eitt af meginmarkmiðum
sínum að sporna þar við fótum. Kerfið hefur
sogað til sín fjármagn frá hinu frjálsa atvinnu-
lífi og afleiðingarnar eru núna að koma berlega
í ljós.
En það er ekki bara hið opinbera sem býr til
kerfi og elur þau. Kerfin virðast einhvern veg-
inn skapast af sjálfu sér. Það má m.a. sjá af
umfjöllun Frjálsrar verslunar nú um eignir
verkalýðshreyfingarinnar en jafnvel meðalstór
stéttarfélög hafa yfir meira eigin fé að ráða en
stór íslensk atvinnufyrirtæki. Að undanförnu
hefur forystumönnum verkalýðshreyfingarinn-
ar og stjórnmálamönnum orðið tíðrætt um hina
svokölluðu „fjármagnseigendur“ sem eiga að
hafa búið til gráan fjármagnsmarkað og eiga að
vera aðaluppspretta meinsemda í efnahags-
kerfinu. Það er stundum holt að líta sér nær.
Það skyldi þó aldrei vera að það sé einmitt laun-
þegahreyfingin sem er helsti fjármagnseigand-
inn á íslandi?
í þeim kjarasamningum sem nú eru framund-
an verður örugglega hart tekist á um skiptingu
köku sem í raun og veru er ekki til. Kaupmáttur
launa hefur rýrnað á Islandi að undanförnu í
takt við þá skerðingu sem orðið hefur á útflutn-
ingi okkar og kostnaðarhækkunum innan-
lands. Gæti það nú ekki komið launþegum til
góða að félög þeirra gæfu eitthvað eftir af því
sem þau taka til sín og færðu þær tekjur til
fólksins? Einhvern veginn finnst manni að þar
séu peningarnir betur komnir en í sjóðum eða
sumarhúsum.
114
J