Morgunblaðið - 27.04.2006, Blaðsíða 12

12 FIMMTUDAGUR 27. APRÍL 2006 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
FORDÓMAR, for-
varnir, fræðsla og end-
urhæfing verða meg-
inþemu ráðstefnu um
kynferðisofbeldi sem
Blátt áfram stendur
fyrir í Kennaraháskóla
Íslands þ. 4. maí næst-
komandi í samstarfi við
Barnaverndarstofu, en
hún ber yfirskriftina
„Yfirstígum óttann ...
stefnan tekin á for-
varnir, fræðslu og heil-
brigði!“
Markmið ráðstefn-
unnar er að skoða all-
ar þær leiðir sem sam-
félagið getur farið í að fyrirbyggja
kynferðislegt ofbeldi á börnum, en
hluti af forvörnum er að takast á
við fordóma með fræðslu. Þá þarf
einnig að taka ábyrgð á gerend-
unum sem veiku fólki og koma með
skýr skilaboð um hvernig sam-
félagið vill stöðva þann vítahring
sem kynferðislegt ofbeldi er. Kyn-
ferðisafbrotamenn og -konur þurfa
hjálp og spurt er hvert þau geti
leitað.
Meginfyrirlesari ráðstefnunnar
er Robert E. Longo, sjálfstætt
starfandi ráðgjafi, fyrirlesari,
þjálfari og rithöfundur,
en hann mun tala vítt
og breitt um forvarnir,
fræðslu, þróun mála,
íhlutun og meðferð
sjúkra einstaklinga.
Longo hefur sérhæft
sig í forvörnum gegn
kynferðislegu ofbeldi
og meðferð þeirra sem
sætt hafa kynferð-
islegu ofbeldi. Þá er
hann einn af stofn-
endum samtaka um
meðferðarúrræði fyrir
gerendur í kynferð-
isafbrotamálum.
Svava Björnsdóttir,
starfsmaður Blátt áfram verkefn-
isins, kynntist Robert Longo þegar
hún sat námskeið í S-Karólínu í
Bandaríkjunum árið 2004. „Longo
bauð mér í mat og við ræddum
mikið saman,“ segir Svava. „Ég
hafði mikinn áhuga á hans reynslu
af að vinna með gerendur. Hann
talaði mikið um að hægt væri að
endurhæfa gerendur, en það eru
skiptar skoðanir um hvort það sé
hægt. Það er þó mikilvægast að ná
fólki þegar það er ungt. Það sem
forvarnir þurfa að snúast um eru
samskipta- og kynlífsfræðsla fyrir
ungt fólk. Við getum fyrirbyggt
svo margt ef við getum gert það
vel.“
Leitað að leiðum
til endurhæfingar
Longo hefur skrifað margar
bækur um málefnið og sína reynslu
af starfi með bæði þolendum og
gerendum í kynferðisofbeld-
ismálum. Þá hefur hann unnið með
fangelsismálastofnunum innan
BNA um endurhæfingu á ger-
endum „Það eru okkar skilaboð hjá
Blátt áfram,“ segir Svava. „Við er-
um alltaf að reyna að sýna fólki
leiðir til þess að vinna sig út úr
þessu, hvernig er hægt að ná bata.
Þetta er mun jákvæðara en að líta
einvörðungu á gerendurna sem
vandamálið. Við viljum reyna að
sýna gerendunum leiðir til að leita
sér hjálpar. Einhvern tíma hefur
samfélagið brugðist gerendum.
Rannsóknir sýna að þeir sem beita
ofbeldi hafa orðið fyrir ofbeldi. Við
þurfum líka að taka ábyrgð á veiku
fólki, sem við teljum að gerendur
séu, ekki til að fría það ábyrgð
heldur til að sýna því leið til að
leita sér hjálpar.“
Ráðstefnan er opin fyrir alla sem
hafa áhuga á málaflokknum og
vilja taka þátt í að breyta íslensku
samfélagi, en hún er að sögn Svövu
sérstaklega áhugaverð fyrir fag-
fólk og nemendur, sem vilja fræð-
ast um leiðir til endurhæfingar
bæði fyrir þolendur og gerendur í
ofbeldismálum.
Hægt er að skrá sig á ráðstefn-
una á vef Blátt áfram www.blatt-
afram.is.
Blátt áfram stendur fyrir ráðstefnu um forvarnir, fræðslu og endurhæfingu vegna kynferðisofbeldis
Hvernig má stöðva
vítahring ofbeldis?
Systurnar Sigríður og Svava Björnsdætur eru starfsmenn verkefnisins.
Svava Björnsdóttir
Morgunblaðið/Árni Torfason
ÞEIR ritningarstaðir sem fjalla nei-
kvætt um mök fólks af sama kyni,
bæði í Gamla og Nýja testamentinu,
og hefur verið beitt gegn samkyn-
hneigðum, snerta ekki trúar-
grundvöllinn og fordæma ekki sam-
kynhneigð sem slíka, né heldur þá
einstaklinga sem lifa í kærleiksríkri
sambúð ástar og trúfrelsi. Þetta er
meðal þess sem fram kemur í drögum
að ályktun kenningarnefndar þjóð-
kirkjunnar um staðfesta samvist sem
voru lögð fram til umræðu á presta-
stefnu í gær.
Hins vegar er í drögunum bent á
að ríki heims og trúarbrögð mann-
kyns hafi allt til þessa gengið út frá
því að hjónaband sé samband karls
og konu, en skilgreining kirkjunnar á
hjónabandi hafi alla tíð gengið út frá
því að Guð hafi skapað manninn og
blessað þau.
Viðbrögð við áskorun biskups
Drögin að ályktun kenning-
arnefndar voru viðbrögð við áskorun
til biskups á prestastefnu 2005 að
„bregaðst við óskinni um að þjóð-
kirkjan komi að hjúskaparstofnun
samkynhneigðra para með hlið-
stæðum hætti og þegar um karl og
konu er að ræða“.
Í drögunum ræðir kenningarnefnd
málið út frá biblíuskilningi, sið-
fræðilegum hefðum, köllun kirkj-
unnar til þjónustu í heiminum og
kirkjuskilningi. Ítrekar nefndin að
þjóðkirkjan viðurkenni önnur sam-
búðarform til viðbótar hjónabandi
karls og konu. Þá er einnig ítrekað að
þjóðkirkjan styður þá einstaklinga af
sama kyni sem staðfesta samvist sína
og skuldbindingar.
Vilja að fólk fái að segja „já“
Á prestastefnu voru einnig lagðar
fram þrjár tillögur helgisiðanefndar
kirkjunnar um blessun staðfestrar
samvistar sem voru útbúnar að beiðni
kenningarnefndar og fór fram um
þær fjölbreytt umræða. Formaður
helgisiðanefndar, sr. Kristján Valur
Ingólfsson, kynnti tillögurnar, sem
eru þrjár, en þær voru unnar með
hliðsjón af sambærilegum formum í
systurkirkjum þjóðkirkjunnar, sem
þegar hafa lagt fram slíkar tillögur í
helgihaldi, einkum frá Svíþjóð, Dan-
mörku og Þýskalandi. Hvatti Sr.
Kristján Valur presta til að nota
formin á næsta ári og myndu við-
brögð við notkun þeirra svo verða
rædd á næstu prestastefnu.
Gerðar voru tillögur að ritning-
arlestrum og sálmum og möguleikar
hafðir á því að parið lesi sjálft yfirlýs-
ingu sína um trúfesti eða bæn sé sögð
yfir handsali þeirra. Ekki er gert ráð
fyrir spurningum um vilja til sam-
vistar sem svarað sé með jái og segir
sr. Kristján Valur það vera vegna
þess að um væri að ræða blessun á
lögformlegum gjörningi sem þegar
hefði farið fram. Það væri til að ekki
léki vafi á um að lögformlegur gjörn-
ingur sem þegar hefur átt sér stað
hafi fullt gildi innan kirkjunnar. Í
fyrri hluta umræðna eftir kynningu á
tillögunum stigu m.a. Óskar Ingi
Óskarsson, sóknarprestur á Ak-
ureyri, dr. Sigurður Árni Þórðarson,
prestur í Neskirkju, sr. Auður Eir
Vilhjálmsdóttir, prestur í Kvenna-
kirkjunni, sr. Jóna Hrönn Bolladóttir,
sóknarprestur í Garðasókn og sr. Ása
Björk Ólafsdóttir, prestur í Fríkirkj-
unni í Reykjavík, í pontu og bentu á
að ganga mætti lengra í þjónustu við
samkynhneigða. Hvöttu margir
prestar til þess að kirkjan gengi alla
leið og gerði eina athöfn sem næði til
allra sambanda, gagnkynhneigðra og
samkynhneigðra og viðurkenndi
þannig jafna stöðu samkynhneigðra
innan kirkjunnar. Fundu margir
mælendur einnig að því að ekki væri
spurt um viljann til samvistar, þar
sem það stangaðist hvorki á við
landslög né kirkjulög. Þar væri um að
ræða gjörning sem hefði að lang-
stærstum hluta mikið tilfinningalegt
gildi fyrir fólk. „Þetta já er svo mikil
staðfesting, öll kirkjan, Guð og menn
eru vottar að þessu. Það er svo ein-
lægt loforð í jáinu,“ segir Ása Björk
Ólafsdóttir. „Þessi tilfinning þegar
fólk stendur við altarið, frammi fyrir
augliti guðs og presturinn spyr hvort
maður vilji ganga að eiga þann sem á
móti manni stendur, elska og virða og
vera trúr. Svo hljómar um kirkjuna
stórt „já“. Það er eitthvað sem við
munum öll sem höfum gift okkur í
kirkju.“
Enginn neyddur til blessunar
Kristján Valur segir mikilvægt að
fara hægt í sakirnar í viðkvæmum
málum. „Við þurfum að leyfa því að
spretta sem er að spretta. Við höfum
unnið þetta mál í nánu samstarfi við
marga aðila,“ segir Kristján Valur, en
bætir við að guðfræðilega sé ekkert
til fyrirstöðu að spyrja parið um stað-
festingu heitanna, en hins vegar sé nú
gert ráð fyrir gagnkvæmri yfirlýs-
ingu parsins. „Við erum ekki komin
svo langt að það sé almenn sátt um
spurninguna. Það er engin leið að
segja hvað verður eftir ár. Við höfum
sannarlega farið hægt, en við höfum
farið örugglega. Við höfum ekki þurft
að fara til baka. Kirkjan er þungt skip
í siglingu og við höfum verið að vinna
þennan feril mjög lengi, m.a. í sam-
vinnu við trúarhóp samkynhneigðra.
Það skiptir máli að vera í sátt og sam-
lyndi við alla þá sem koma að mál-
inu.“ Kristján Valur segir allar at-
hugasemdir sem koma inn eftir
reynslutímann verða teknar til greina
og verði að vega þær og meta á
prestastefnu að ári.
Í seinni hluta umræðna komu einn-
ig fram sjónarmið presta sem hafa
lýst sig andvíga hjónavígslu samkyn-
hneigðra. Fögnuðu margir þeirra
hinni framkomnu blessun sem vígslu-
formi, en sumir sögðust þó ekki vilja
framkvæma blessunina eða veita
samkynhneigðum í staðfestri samvist
blessun. Ítrekaði biskup í tvígang að
enginn yrði neyddur til þess verkn-
aðar.
Fulltrúar á prestastefnu ræddu í gær um tillögur um blessun staðfestrar samvistar
„Kirkjan er þungt skip í siglingu“
Morgunblaðið/RAX
Miklar umræður fóru fram um ályktunardrög kenningarnefndar þjóðkirkjunnar um staðfesta samvist á prestastefnunni í Reykjanesbæ í gær.
Eftir Svavar Knút Kristinsson
Svavar@mbl.is