Morgunblaðið - 20.08.2006, Side 35

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 20. ÁGÚST 2006 35
reynslu í ef áfram yrði haldið á þeirri braut.
Það eru verkefni sem eru stöðugt í heims-
fréttum og þess yrði getið að Íslendingar
kæmu þar við sögu.
Hinn kosturinn er sá að fylgja í fótspor ís-
lenzku kristniboðanna í þróunarstarfi. Engir
Íslendingar hafa jafn mikla reynslu og þeir af
því að starfa með fátækum þjóðum í að byggja
upp grunnþjónustu í þeirra umhverfi. Íslenzkir
kristniboðar hafa lengi verið á ferð víða um
heim og til þeirra er skynsamlegt að sækja ráð
um hvernig við eigum að standa að slíkum
verkefnum í ríkara mæli en við höfum gert.
Að finna vatn og byggja upp skóla fyrir fá-
tæk börn í Afríku og víðar eru ekki verkefni
sem eru daglega í heimsfréttum og við verðum
ekki heimsfrægir af því. En það skilar árangri.
Starf íslenzku kristniboðanna hefur skilað
raunverulegum, áþreifanlegum árangri.
Við erum rík þjóð en fámenn. Þeir fjármunir
sem við getum lagt af mörkum til þess að stilla
til friðar í öðrum löndum skipta ekki miklu
máli í þeirri hít sem friðargæzlan getur verið.
En þeir skipta gífurlegu máli í fátæku þorpi í
Afríku.
Við Íslendingar eigum að marka okkur skýra
stefnu í þessum málum. Við eigum að nýta þá
fjármuni sem við leggjum í starf í þriðja heim-
inum eins vel og við getum og á þann hátt sem
það nýtist bezt. Nú er komið að því að taka
grundvallarákvarðanir.
Um þessi málefni hafa hvorki farið fram
stefnumarkandi umræður á Alþingi né úti í
þjóðfélaginu. Fyrir því geta verið skiljanlegar
ástæður. Við höfum verið að þreifa fyrir okkur.
En nú er myndin að skýrast og þá er tilefni til
að við ræðum það og gerum upp við okkur
hvernig við viljum verja þeim fjármunum sem
við leggjum í friðargæzlu annars vegar og þró-
unarstarf hins vegar.
Friðargæzla er vafalaust vanþakklátt starf
en það sem er verst er að það skilar oft mjög
takmörkuðum árangri. Hverjir voru það sem
stilltu til friðar á Balkanskaga? Það voru
Bandaríkjamenn með reiddan hnefann og pen-
inga í hinni hendinni.
Sú spurning hlýtur að sækja á Vesturlanda-
þjóðir hvort þátttaka þeirra í tilraunum til að
stilla til friðar í öðrum heimshlutum skilar yf-
irleitt einhverjum árangri. Ástandið í Afganist-
an er að versna. Í Írak er það að stórversna.
Það á eftir að koma í ljós hvað gerist í suður-
hluta Líbanon. Vissulega má færa rök að því
að starf eftirlitssveitanna á Sri Lanka hafi skil-
að árangri en sá árangur virðist alla vega
þessa stundina vera tímabundinn.
Rökin fyrir því að fjármunum okkar sé betur
varið með því að leggja þá í þróunarstarf eru
mjög sterk. Það er t.d. hægt að færa rök fyrir
því að þeim fjármunum, sem nú er varið til
friðargæzlu á Sri Lanka væri betur borgið í
þróunarstarf þar í landi.
Raunar er nauðsynlegt að fram komi op-
inberlega ítarlegar upplýsingar um þá peninga
sem við leggjum í friðargæzlu nú og hvert þeir
fara. Að hve miklu leyti er einfaldlega um að
ræða launakostnað vegna friðargæzluliðanna
og að hve miklu leyti er um að ræða fjármuni
sem renna til annarra þátta friðargæzlunnar?
Varla er þetta nokkurt leyndarmál?
Fram að þessu hefur kannski verið um til-
raunastarfsemi að ræða. Nú liggur fyrir ákveð-
in reynsla. Á grundvelli þeirrar reynslu er
tímabært að ræða þetta mál innan þings og ut-
an og komast að skynsamlegri niðurstöðu.
Komi í ljós að víðtæk samstaða er á Alþingi
fyrir þátttöku í friðargæzlu víða um heim er
ekkert við því að segja. Þá hefur réttur aðili
rætt málið og komizt að niðurstöðu. En um-
ræðurnar verða að fara fram. Þjóðinni verður
að vera ljóst að stefnumörkun í svo stóru máli
hefur farið fram fyrir opnum tjöldum og með
lýðræðislegum hætti.
En jafnframt er ljóst að slíkar umræður
yrðu hluti af umræðum um nýja stefnu í utan-
ríkismálum. Slík almenn stefnumörkun er
nauðsynleg vegna ákvörðunar Bandaríkja-
manna um að hverfa af landi brott með varn-
arliðið og allt bendir til að eftir standi einungis
varnarsamningurinn sjálfur. Þessar umræður
eru tæpast hafnar vegna þess að fyrst þarf að
liggja fyrir hver niðurstaðan verður í við-
ræðum okkar við Bandaríkjamenn. En að þeim
viðræðum loknum, sem væntanlega verður
undir lok september, skapast forsendur fyrir
því að taka upp nýjar umræður um stefnu okk-
ar í utanríkis- og öryggismálum. Það málefni
sem hér hefur verið til umræðu er hluti af al-
mennum umræðum um utanríkisstefnu Íslands
á 21. öldinni.
Friðargæzla er fallegt orð alveg eins og frið-
arsveitir Johns F. Kennedys fyrir tæpri hálfri
öld voru falleg hugsjón. En hvað er á bak við
orðið friðargæzla?
Morgunblaðið/ÞÖK
Kríur á sveimi yfir ísjökum í Jökulsárlóni.
Af þessum sökum
verður að gera
kröfu til þess að
fram fari almennar
og opnar umræður
á Alþingi um þessi
mál áður en lengra
er haldið og þar
komi fram allar
upplýsingar um það
sem vel hefur tekizt
í þessum störfum og
að hvaða leyti sitt-
hvað hefur farið úr-
skeiðis.
Laugardagur 19. ágúst