Samvinnan


Samvinnan - 01.12.1950, Blaðsíða 29

Samvinnan - 01.12.1950, Blaðsíða 29
„Men without Women", 1927, „A farewall to Arms", 1929, „Death in the Afternoon", 1932, „Winner Take Nothing", 1933, „The Green Hills of Africa", 1935, „To Have and Have Not", 1937, „The Fifth Column", 1938, og „For Whom the Bell Tolls", 1940, Þessi umdeildi skáldsnillingur er fæddur í smábæ í Illinois-fylki í Bandaríkjunum árið 1898 og hann er því 52 ára gamall. Hann stundaði nám við menntaskóla og lauk því, en hélt ekki lengra á skólabraut- inni. Hann hóf að starfa við blaðamennsku, fór til Frakklands sem starfsmaður Rauða- krossins aðeins 19 ára gamall og ári síðar særðist hann illa á ítalíu, í fyrri heims- styrjöldinni. Eftir að styrjöldinni lauk dvaldi hann langvistum í Evrópu og kom ekki heim til Bandaríkjanna nema til skammrar dvalar í senn. í milli þess sem hann skrifaði skáldsögur sínar, ferðaðist hann til Afríku, skaut ljón og tígrisdýr og veiddi stórfiska í vötnum og ám. Heming- way spáði snemma annarri heimsstyrjöld- inni og hann tók þátt í borgarastríðinu á Spáni með herjum lýðveldisstjórnarinnar, og hann var með herjum Bandamanna, er gengu á land á Frakklandsströnd undir lok síðari heimsstyrjaldarinnar. Hið ytra hefur líf hans því verið viðburðaríkt, eins og sögur hans. Og þessi ytri ævisaga er líka nátengd þeim boðskap, sem sögur hans flytja, sem er. og verið. hefur um- deildur. í einum ritdómi um nýjustu bók Hemingways er bent á, að megin boðskap- ur skáldskapar hans sé, þrátt fyrir þá á- herzlu, sem hann leggur á hugrekki, lífs- hættu og lífsánægju, fyrst og fremst sið- fræðilegs eðlis. Þetta mun mega segja að eigi ekki síður við um „Across the River and Into the Trees" en aðrar bækur hans. Dauðinn hefur alltaf verið eitt af helztu viðfangsefnum skáldsins. Hann á sameig- inlega með mörgum öðrum, sem hafa sið- fræðilegan boðskap að flytja, þá trú, að þeir, sem lifa vel, deyji vel. En enginn lif- ir vel í bókstaflegri merkingu, og aðal- söguhetjan í bók hans verður að meta það, sem mistekizt hefur, og reyna að lifa eins vel þann tíma, sem eftir er og honum er framast unnt. Um þetta efni fjallar sag- an. Og þar sem söguhetjan er líka her- maður, fjallar hún einnig um stríð og dauða. RAUNVERULEG þýðing stríðsins í aug- um þessarar söguhetju — og senni- lega í augum Hemingways sjálfs líka — er ekki það takmark, sem sagt er að stríð- ið sé háð til að ná. Hann hefur engan á- huga fyrir því. Heldur ekki verður hún skýrð með þeim tækjum, sem notuð eru, þótt hann hafi verulegan áhuga fyrir þeim. Þýðing þess er blátt áfram fólgin í því að vinna sitt starf, þrátt fyrir alla stjórn- málamenn og brögð þeirra, alla herfræð- inga og herforingja og allt þeirra fylgilið, og í því að standa óboginn í baki við erf- iðustu skilyrði, sem lífið getur á mahn lagt. Stríð er líf í skugga dauðans og hörm- unganna. Það er grafskrift ástandsins í mannheimi. Þýðing stríðsins er hin sama cg lífsins, ekki aðeins í augum hermanns- ins, heldur líka í augum raunveruleikans. Þetta er ekki sú lífsskoðun, sem vekur bjartsýni, en þetta er lífsskoðun, sem ekki er auðvelt að gleyma. Og þannig er líka maðurinn sjálfur. Hemingway er ekki sá maður, sem auðveldast er að gleyma, segir Granville Hicks í fyrrnefndri grein, og það mun sannast á flestum, sem lesa bæk- ur hans. Boðskapur hans er e. t. v. ekki bjartur, en gefa þeir tímar, sem hann lif- ir á, tilefni til mikillar bjartsýni á hlut- verki mannsins, eðh hans og þrá? Á förnum vegi EKKl ráðum við því, hvaða vara er fram- leidd og boðin til sölu. Það er allt í hendi verksmiðjanna og verzlananna, við höfum þar ekkert að segja. Þannig hljóðar oft svarið, ef maður ræðir um vörugæðin við ncytendur. En er þetta síðasta orðið um þessi mál? Ráða neytendur í raun og veru engu um það, hvort varan, sem þeim er boðin, er góð eða léleg? Nú er alloft kvartað yfir því, að vörugæði séu lakari en fyrr, og á það ekki sízt við um þá vöru, sem framleidd er í landinu sjálfu. Þetta er því atriði, sem gott er fyrir neytendur að glöggva sig á. ISÍÐASTA. hefti var lítillega rætt um gibs- vörur þær, sem fólki eru boðnar fyrir hver jól. Þetta er varningur, sem nær aldrei sást á stríðsárunum, meðan vöruframboð var nóg og ýmiss konar erlendar vörur til jóla- gjafa og heimilisprýði vora jafnan á boð- stólum. Ekki minnist ég þess heldur að haía séð varning þennan í búðargluggum og hill- um á fyrirstríðsárunum. Nú síðustu 2—3 árin hefur hann aftur á móti fyllt búðarhillur í öllum landsfjórðungum. Ástæðan er vitaskukl sú, að peningar í umferð eru meiri en vörur til að kaupa, skortur er á flestum varningi til gjafa og heimilisprýði. Fólk slæðist til þess að kaupa það, sem því er boðið, án þess að gera sér grein fyrir hinu raunverulega verðmæti. Um þessar gibsvörur er það að segja, að þær eru yfirleitt einskis nýtar og numdu aldrei hafa verið boðnar, e£ þetta ó- venjulega ástand í verzlunarmálunum hefði ekki ríkt í landinu. Það er því eflirspurn ncytenda og fúsleiki þeirra að fleygja pen- ingum fyrir þessa vöru, sem hefur komið fót- unum undir þessa framleiðslu. Ef fólk hefði gáS að sér og haldið að sér hendinni með kaup, hefði þessi góugróður aldrei náð nein- um þroska, neytendur hefðu sparað sér þau útgjöldin og heimilinu hefði verið forðað frá hinum óeigulega og smekklausa varningi. Þetta atriði sýnir mæta vel, að neytendur hafa það æði oft í hendi sér, hvort varan, sem þeim er boðin, er léleg eða góð, hvort kapp er lagt á það af framleiðendum eða ekki, að bjóða góðar, smekklegar og gagn- legar vörur, eða hvort þeir ganga að fram- feiðslunni með því hugarlari/sem telur allt nógu gott handa fólkinu, enda, muni allt seljast aður en lýkur. Það er alveg vafalaust, að íslenzk framleiðsla hefði gott af því að þetta eftirlit af hálfu neytenda yrði stórlega skerpt frá því, sem nú er. Fólk á ekki að láta neinum framleiðendum haldast það uppi, að framleiða í stórum stíl lílegar vörur. Menn eiga í slíkum tilfellum að halda að sér höndum og kaupa ekki. Þetta er það vald, sem neytendur hafa. Þeir eiga að beita því, hvenær sem þörf krefur. Slík afstaða mundi fljótlega verða til þess að stórauka vöruvönd- unina á mörgum sviðum og mundi, er til lengdar léti, verða til hagsbóta fyrir báða aðila, framleiðendur og neytendur. SAMVINNUFÉLÖGIN á Norðurlöndum leggja mjög mikla áherzlu á þessa hlið verzhmarmálanna, eins og oftlega hefur verið rakið hér í ritinu. Einkum er keppt að því, að vörur til heimilanna, hvort heldur eru til gagns eða prýði, séu vandaðar og smekklegar og fallegar að gerð. Sænskar og danskar postulínsvörur eru til fyrirmyndar að þessu leyti. Einnig húsgögn og ýmiss kon- ar annar búnaður. Postulínsvörur Gustafs- bergs-verksmiðjunnar sænsku — en sú verk- smiðja er eign samvinnumanna — eru gott sýnishorn af varningi, sem hverju heimili er menningarauki að eiga. Það er óralangt bil frá hinum smekklégu og vönduðu vörum þessarar verksmiðju til gibsruslsins, sem is- lenzkum almenningi er boðið að kaupa fyrir hver jól. Með því að beita því valdi, sem þeir hafa í hendi sinni, geta neytendur stefnt að því að brúa þetta bil. Almenningur þarf að sýna það í verki, að hann vill ekki eyða fjármunum sínum fyrir lélega vöru, en er þess fús að kaupa það, sem er fallegt og gott. Slík viðhorf mundu hafa heillavænleg áhrif i verzlunarmálunum. JOHANNES LINDBERG (Framhald af bls. 19) mikill. Hann hefur ferðazt talsvert mikið sem ræðumaður, bæði innan lands og utan, og er nú tiltölulage ný- kominn heim úr langri ferð um Þýzka- land, þar sem hann m. a. flutti erindi um samvinnumál. Lindberg er nú á 70. aldursári, þótt „krafturinn og kyngin" færu fullvel, hvaða pilti sem væri. Á næsta ári kem- ur bók hans út í tilefni af afmælinu. Þar mun sérstæður og merkilegur maður segja margt frá miklum um- róts- og breytingatíma í sögu lands síns og þjóðar. Baldvin Þ. Kristjánsson. 29

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.