Æskan - 01.11.1964, Blaðsíða 25

ÆSKAN
1914
1964
VERÐLAUNARITGERÐ:
ESSARI spurningu leyfi ég mér að svara á þessa leið: Eim-
skipafélag íslands hefur haft mikið fjárhagslegt gildi fyrir
íslenzku þjóðina og stofnun þess meiri siðferðislega þýðingu en
nokkur annar atburður í sögu þjóöarinnar síðan á þjóðveldisöld.
Þessi orð mín vil ég styðja með eftirfarandi ritgerð.
Landnáma segir frá um fjögur hundruð landnámsmönnum, sem
sigldu til íslands. Af því má ráða, að hver meðalbóndi hafi átt
liafskip. Flest voru í siglingum milli landa og fluttu varning til
og frá íslandi. Þessi sltip sigldu eingöngu eftir hentisemi Islend-
inga, og þjónuðu islenzkum hagsmunum. — Á sama tíma var
stofnað hér réttarriki, sem stóð vörð um réttlæti i samskiptum
manna, og þeir stóðu einhuga um að verja landið gegn erlendri
íhlutun, sbr. viðtökur þær, sem Uni danski fékk, þegar liann
reyndi að reka erindi Haraldar hárfagra hér. Enn betur má sjá
siðferðisstyrk fslendinga af sögunni um viðskipti þeirra og Har-
aldar Gorinssonar Danakonungs. Þá var Brodd-Helgi i Vopnti-
firði, Eyjólfur Valgerðarson i Eyjafirði, Þórður gellir i Breiða-
firði, Þóroddur goði í Ölfusi, og liið mikla Danaveldi, sem var
ofjarl Englendinga á þeim árum, gat ekki hefnt ófara sinna á
samstilltum íslendingum.
Nú liða tímar, og íslendingar hafa endaskipti á siðum sinum.
Þeir hrifsa nú undir sig landareignir vina og vandamanna, aud-
stætt því, sem áður var, þegar sjálfsagt þótti að gefa skika af
landi sinu. — Hefst þá Sturlungaöld með þeim afleiðingum, að
íslendingar gera friðltaup við Hákon gamla. Siðferðisþrek þjóð-
arinnar er búið, og Gamli sáttmáli var tilraun hennar til að halda
lifi. Þar biðja íslendingar Norðmenn um að tryggja siglingar til
landsins. íslendingar stóðu nú í þeim sporum, sem ömurlegust
hljóta að vera ibúum þess lands, sem umflotið er sjó, að eiga sér
ekkert sltip. Sögu fslendinga næstu 650 árin þarf ekki að segja.
Kem ég þá aftur að Eimskipafélagi íslands.
Árið 1778 hófust reglulegar póstskipaferðir milli íslands og
1914
1964
357