Eimreiðin - 01.10.1927, Page 24

328
RÍKISSKULDIR ÍSLANDS
EIMREIÐIN
flota? Það er ekki ólíklegt, að ríkisskuldirnar væru þá ærið
mikið hærri en þær eru. Vissulega megum vér hrósa happi
yfir því, að vér höfum aldrei lagt út á þá hálu braut að
koma hér upp her og flota, heldur lýst yfir ævarandi hlut-
leysi í ófriði. En meðal annars af þeirri ástæðu ætti oss að
vera það vorkunnarminna en öðrum þjóðum að reka þjóðar-
búskapinn skuldlítið eða skuldlaust. Eins og nú er ástatt eru
þó ríkisskuldir Islands við útlönd hlutfallslega meiri en sumra
þeirra ríkja, sem verja verða árlega mörgum tugum miljóna
til hermála.
Samkvæmt skýrslu þeirri, sem birtist í júlíhefti Hagtíðind-
anna 1927, námu fastar og lausar skuldir íslenzka ríkisins,
bæjarfélaga og einstakra manna og fyrirlækja í landinu, við
útlönd 31. dezember 1926 fjörutíu og fjórum miljónum, níu
hundruð sjötíu og fjórum þúsundum íslenzkra króna. Ekki er
þessi upphæð nákvæm, og telur hagstofan, að hún muni vera
of lág. Með því að skifta upphæðinni jafnt niður á alla Iands-
menn koma um kr. 450,00 á hvert mannsbarn í landinu. En
auðvitað er ekki nema nokkur hluti af þessu fé ríkisskuldir.
I því eru einnig faldar skuldir banka, kaupmanna, kaupfélaga,
útgerðarmanna og bæjarfélaga við útlönd. Ríkið eða þegnarnir
bera ekki ábyrgð á öðru en opinberu skuldunum — ekki
beinlínis. En að vísu koma afleiðingarnar niður á þjóðinni í
heild, geti einstaklingarnir ekki staðið í skilum við hina er-
lendu lánardrottna. Þær koma fram í því, að traustið á land-
inu og þjóðinni rýrnar. Hún fær orð á sig erlendis fyrir óreiðu
í fjármálum, og lánstraustið hverfur. Vér skulum hér ekki gera
ráð fyrir neinu slíku, enda er það vonandi ástæðulaust. En
hverjar eru þá sjálfar ríkisskuldirnar? Með ríkisskuldum eig-
um vér þá aðeins við lán ríkissjóðs, en sleppum öllum lánum
bæjarfélaga, einstakra manna og fyrirtækja, jafnvel þótt ríkið
sé í ábyrgð fyrir sumum slíkum lánum bæjarfélaga og fyrir-
tækja við útlönd, og beri því skylda til að greiða þau, ef illa
fer. Það er því öðru nær en öll þessi síðarnefndu lán séu
ríkinu óviðkomandi, þótt þeirra sé ekki nánar getið hér.
Til þess að komast að raun um, hverjar ríkisskuldirnar
sjálfar séu, leitum vér í þá heimildina sem vafalaust er áreið-
anlegust, en það er Landsreikningurinn 1925. Hann hefur