Eimreiðin - 01.10.1927, Síða 64

368
BRÉF UM MERHA ÐÓK
Þjer sjáið, er þjer lesið íslendingasögur, hve víxlin verða
íá. Orð, er enga hugmynd hafa, skipa sjaldan hákveður.
Fornmenn forðast víxlið, af því að þeir þekkja hæðir orða.
En nú er ekki hlaupið að því, að koma mönnum í skilning
um, að víxluð hending verðr linari en hin, sem er óvíxluð,
þar sem háyrði skipa hákveður. Orð, er valda víxli, saka eigi,
ef þau ná að stuðlast. Kemur það til af því, að þá er orðið
hafið í hærra veldi. Er þá sem kveðandi hafi lýst á það
stuðlahelgi. Nú er óstuðlað víxl orðin plága, af því að menn
blanda saman talandi, hrynjandi og kveðandi, gera engan
greinarmun á þessu þrennu. Er það illa farið, af því að úr
því verðr »hrærigrautr«, sem erfitt er að lesa og enn þá
verra að muna.
Munur þessi kæmi fram, ef miðlungslesari væri látinn lesa
Njálu og svo rit eftir höfund, er ritar illa og háttlaust. Hann
læsi Njálu ólíkt betur, sakir þess, hve háttafar hennar er
reglulegt. En í nýja ritinu er talandi og hrynjandi að togast
á og veitir ýmsum betr. Lesandinn verðr að gæta sín, svo
að hann fari eigi út af »laginu«. En væri nú sá, er samið
hefði ritið, fenginn til þess, að lesa, þá læsi hann það betr,
ef hann væri viðlíka læs. Hann breytti hjer og hvar hrynjandi
í talandi. Vrði lestr hans því áheyrilegri. Þó myndi hann
þurfa að hafa lestrarlag til þess, að breiða yfir ójöfnur. Rit-
mál hans sjálfs myndi reynast honum ofjarl, hvað þá heldr
öðrum. Þegar Njála er lesin, er sem gengið sje um Austr-
stræti, en þau rit eru til, sem menn hröklast yfir, eins og
þeir kóklist um apalhraun.
Tilgerð. — Oft er það álitamál, hvað er tilgerð í málfari.
Tízkan ræður þar miklu. Ohugsandi er það ekki, að tilgerð
verði það talin, að nota forn skáldskaparorð, þegar komið er
langt fram á þessa öld. Þá getr svo farið, að þýðing Magn-
úsar: »Kóng Kristián stóð við mjög hátt mast«, verði talin
betri en þýðing sú, er Matthías gerði; »Við siglu Kristján
sjóli stóð«. Sama er að segja um orðaröð. Jeg hefi heyrt
mann, er hlotið hefr mikla mentun og þykist hafa vit á skáld-
skap, komast í hrifning við það, að lesa rímað baðstofuhjal,
af því að það var »svo eðlilegt«. —
Væri mjer leyft að leggja orð í belg, þegar rætt er um