Eimreiðin - 01.10.1927, Side 82

386
ÞJÓÐNVTING Á ENGLANDI
EIMREIÐIN
þverrandi, og alþýða manna skildi ekki starf þeirra betur en
svo, að margir héldu, að þeir væru valdir að kolaskortinum,
»þar sem þeir voru í raun og veru að vernda fólkið frá af-
leiðingunum af slíkum skorti*, segir höfundurinn. »Það var
eingöngu þeirra starfi að þakka, að mörg héruð urðu ekki
algerlega kolalaus, og eins hitt, að kolin komust ekki í það
verð, að fátækum mönnum yrði ofurefli að kaupa þau. Því
miður var þetta aldrei skýrt fyrir mönnum, og í mörgum
ritlingum var því að þeim haldið, að líta einmitt þær ráð-
stafanir fjandskaparaugum, sem björguðu þeim frá hallæri og
hörmungum®.
Umsjón stjórnarinnar með kolunum sparaði kolaneytendum
tugi miljóna sterlingspunda. En höf. heldur því fram, að hún
hefði getað sparað þeim meira fé, ef stjórnin hefði getað
komið fyllra skipulagi á kolaframleiðsluna. Mismunurinn á
kostnaðinum við hana er svo stórkostlegur, eftir því hverjar
námurnar eru, að það kolaverð, sem gefur sumum góðan
ágóða, veldur beinlínis gjaldþrotum fyrir aðra. En verðið varð
að miða við verstu námurnar.
Stjórnin varð að klæða og skæða hermennina, og eins og
nærri má geta, var það ekki lítilsvert verk. Stjórnin byrjaði
með því að leita eftir tilboðum með gamla laginu og gera
samninga við einstök firmu — »sem að undanförnu hefur verið
svo rík uppspretta misbeitingar og rangfengins gróða«, segir
höfundurinn. »Ef þessu hefði verið haldið áfram«, segir hann
enn fremur, »þá hefðu fjárframlögin til hermálanna orðið af-
skaplega miklu meiri og þjóðin hefði fengið vondar vörur«.
— Stjórnin tók að sér yfirráðin yfir ull, skinnum, leðri, hör,
hampi o. s. frv. Af því hlauzt ekki eingöngu stórkostlegur
sparnaður fyrir þjóðina, heldur telur og höf. árangur þessarar
tilraunar mjög mikilvæga sönnun þess, hve hagkvæmt sé að
reka verzlun, innflutning og útflutning, í svo stórum stíl. Og
hann gerir nokkura grein þess, hvernig þetta var framkvæmt
alt saman.
Loks skýrir höf. frá afskiftum stjórnarinnar af áfengismálinu.
Hún takmarkaði mjög áfengisframleiðsluna og bannaði áfengis-