Eimreiðin - 01.10.1927, Síða 90

394
RITSJÁ
EIMREIÐIN
sem hún stendur í kofa sínum umkringd dularfullri þögn og laðar fram
mýsnar úr holunum. Mér mundi hafa þótt sú frásögn harla nýstárleg og
sennilega orðið hún minnisstæð, ef hún hefði ekki orðið til þess eins að
rifja upp fyrir mér hið dásamlega kvæði Roberts Browning um pípar-
ann í Hamelín („Pied Piper of Hamelin'1), sem seiddi völskurnar út í
Weserfljótið. En ekki má slíkt varpa rýrð á frásögn hr. E. Þ. — Lýsing
hans á ævilokum Imbu gömlu þykir mér prýðilega rituð.
Svörtu göngin eru að vísu skáldlegri saga en Fósturbörnin, en efni
hennar er að mínum dómi sýnu ómerkilegra. ]óka er varla þess virði að
gera hana að söguhetju; á hún og sízt heima á þeirri öld, sem hún fylgir
hér. Eg er viss um, að höfundi hefði tekist miklu betur, ef hann hefði
tekið sér fyrir hendur að rita sögu einhverrar hjátrúarfullrar 17. aldar
konu. f þann tíð lá draugatrúin í loftinu, og fáfróður almúginn að
ógleymdum klerklýðnum, sá hilla undir andskotann á hverju leiti og þorði
ekki um þvert hús að ganga fyrir árum hans.
Síðasta sagan er að mínu áliti lang-bezt. Fer þar saman merkilegt
efni og glæsileg meðferð. Hér er ekki sýnilegt rilfitl manns, sem heldur,
að hann sé réttur og sléttur sagnaritari, sem eigi aðeins að skrásetja
gamlar minningar, heldur einkenni skapandi anda, skálds, sem er orðið
meðvitandi krafta sinna og ræðst óhikað í að lifa og stríða með sögu-
hetjum sínum. Sólveig í Skor er mér ógleymanleg. Sambúð þeirra Atla
og heimilið í allri eymd sinni stendur lesanda glögt fyrir hugskotssjón-
um. Höfundur, sem áður hefur þreytt lýsingar á hrikalegu landslagi,
hríðarveðrum o. s. frv. leikur sér alt í einu að þvf að lýsa skapferli og
hugarstríði húsfreyjunnar í Skor. Eg vildi leyfa mér að biðja Iesendur
bókar þessarar að lesa með fullri afhygli kaflann „í kleifinni", bls. 114
— 119. Þar tekst höfundi upp.
Hr. E. Þ. er gæddur miklum stílþrótti og smekkvísi á íslenzkt mál.
En ekki ritar hann alls kostar algengt talmál, jafnvel þótt miðað sé við
þá íslenzku, sem nú er töluð til sveita hér á landi, og gaman hefur hann
af því að bregða fyrir sig fágætum orðum, sbr. t. d. orðið villibráð á
bls. 43. — Lýsingar hans eru víða hressandi og hann getur brugðið fyrir
sig skemtilegri fyndni (sbr. bls. 62 o. s. frv.). Vfirleitt sýnist þessi bók
hans allrar virðingar verð, og munu vafalaust margir æskja þess, að
eigi líði á löngu, áður en hann sendir frá sér framhald af „Minning-
um“ sínum.
Sigurður Skúiason.