Tímarit lögfræðinga og hagfræðinga - 01.12.1923, Blaðsíða 6

180
Tímarit lögfræðinga og hagfræðinga.
skyldum gegn barni og barnsmóður, með því að sverja
fyrir það, að hann hefði haft, samfarir við barnsmóðurina
„á þeim tíma, að hann gæti verið faðir að barni hennar“.
Synjunareiður, sem að jafnaði er heimilaður gegn líkum
gagnaðilja og eiðvinnandi hefir hag eða óha,g af, eftir því
hvort hann vinnur eiðinn eða ekki, er mjög varhugavert
sönnunargagn. Þetta átti ekki síst við eið í barnsfaðernis-
málum, meðan eiðurinn var stýlaður eins og að ofan segir,
enda mun fæstum hafa verið nægilega kunnugt um með-
göngutíma kvenna, einkum er barn var ekki fullburða.
Ur livorumtveggja þessara ágalla, of víðtækri eiðsheim-
ild karlmannsins og óskýrleik eiðsstafsins á 15., sbr. 14.
gr., og 16. gr. utanhjónabandsbarnalaganna að bæta. Aöur
var karlmanni, sem kvennmaður lýsti barnsföður, gerður
synjunareiður, þó að áburður konunnar væri alveg líka-
laus og jafnvel þótt, nokkrar líkur væri rnóti henni. Þetta
kom að visu ekki heim við lagaheimildina, N. L. 6. 13.5,
sem, samkvæmt, eldri og yngri skoðun manna á helgi
eiðsins, virðist hafa ætlast til þess að eiður væri ekki
lagður á karlmanninn án allra líka <af hendi kvennmanns-
ins, sbr. orðin: „og hun kan hannem det ej overbevise“. En
þetta hefir fa-rið svo í framkvæmdinni, að karlmanninum
hefir að öllum jafnaði verið gerður eiðurinn. Þessari dóm-
venju á 15. gr. að breyta, þann veg, að sýkna ber mann-
inn, bresti konuna allar líkur fyrir áburði sínurn. Styðjist
áburður konunnar aptur á móti við nokkrar líkur — og
þar er meðalliófið vitanlega allvandratað, svo sem um
önnur álitaatriði — þá fellur málið út til eiðs. Dómarinn
á, að svo vöxnu nráli, að gera þeirn aðjlja eiðinn, „er ætla má
að lrafl réttari málstað og trúverðari þykir“' Auðkendu
orðin mundi eiga að skilja svo, að lcona, sem lrefði leitt
nokkrar líkur að áburði sínunr, fengi að jafnaði að stað-
festa framburð sinn með eiði, væri hún eiðgeng — lík-
urnar mundu gera hana „trúverðari“ og málstaðinn „rétt-
ari“. Enda kæmi það best heim við tilgang laganna, og í
sjálfu sér óvarlrugaverðara, að leyfa nranni eið, semlreflr
líkurnar með sér (fyllingareið), heldur en manni, sem liefir
þær nróti sér (synjunareið). Karlmaðurinn nrundi þá aðal-