19. júní - 19.06.1963, Side 14

koma aðstæðum móður í það horf, að skynsamleg
ástæða sé til þess að ætla, að hún geti veitt barn-
inu gott uppeldi og hvort hún sé til þess hæf sak-
ir vitrænna eða geðrænna annmarka. Alls kon-
ar áhyggjur og örðugleikar steðja oft að ógiftri
móður og tilfinningar hennar eru í uppnámi fyrst
eftir að hún hefir alið barn sitt. Stundum er hún
gripin vonleysi og örvæntingu, einkum þegar hún
er umkomulaus, á sér einskis stuðnings að vænta
frá barnsföður sínum né ættingjum. Sakir þessa
er hún fyrst eftir barnsburðinn illa fær um að
taka ful'lnaðarákvörðun um framtíð barnsins, og
ef hún tekur ákvörðun um að láta barnið til ætt-
leiðingar í slíku ástandi, er hætt við, að hún iðr-
ist hennar seinna og þjáist svo af samvizkubiti.
Þess vegna er það almenn regla, sem fylgt er nú
orðið víðast hvar eða alls staðar, þar sem ættleið-
ingarmiðlun er í góðu lagi, að móðir veiti ekki
að jafnaði fullnaðarsamþykki til ættleiðingar fyrr
en 2—3 mánuðum eftir fæðingu barnsins. Er þetta
gert til þess að girða fyrir það, að móðir afsali
sér barninu fyrir fullt og allt í fljótræði og undir
áhrifum frá örðugleikum þeim, sem fæðing þess
hefur í för með sér. Ef móðir hefur veitt sam-
þykki til ættleiðingar áður en barnið fæðist, skal
leitað staðfestingar hennar á því eftir 2—3 mán-
uði frá fæðingu barnsins. Reynslan hefur sýnt,
að ekki er fátítt, að móður snúist hugur, þegar hún
hefur fætt barnið, og vilji með engu móti láta það
frá sér og væri þá í fyllsta máta ómannúðlegt
að slíta það frá henni. Þá er heldur ekki fátítt, að
ættingjar hennar sjái sig um hönd, þegar barnið
er fætt, eða eygi úrræði til þess að veita henni
stuðning við uppeldi þess.
2. Teljið þér áhættu felast í því að halda leyndu
fyrir barni raunverulegum uppruna þess, en láta
það halda, að það sé afkvæmi kjörforeldranna?
Vafalaust felst í því mikil áhætta. Um það er
enginn ágreiningur meðal sérfræðinga í ættleið-
ingarmálum, að kjörforeldrar eigi að segja barn-
inu, að þeir séu ekki kynforeldrar þess og að mjög
mikilvægt sé, að þetta sé gert snemma, helzt ekki
síðar en við 4—5 ára aldur. Barnið þarf að alast
upp með þessari vitneskju frá því, að það man eft-
ir sér, þá tekur það högum sínum sem eðlilegum
hlut og veldur hún þá engri röskun á sálarlífi
þess. Barnið kemst ávallt fyrr eða síðar að raun
um, að það sé ættleitt; því eldra sem barnið verð-
ur, því meiri hætta er á, að það verði þess áskynja,
oft við óheppilegar aðstæður, félagar þess segja
því t.d. frá þessu, af óvitaskap eða til þess að
stríða því. Þegar barn fær ekki að vita fyrr en
seint og síðarmeir, að það sé kjörbarn, getur það
hlotið við það mikið sálrænt áfall, svo að það
bíði þess ekki bætur og þar með spillist samband
þess við kjörforeldrana. Þegar kjörforeldrar segja
barninu snemma hið sanna í þessu efni, er engin
hætta á, að þeir glati við það ást þess, en það
eiga þeir á hættu, þegar þeir draga von úr viti að
fræða það um þetta. Oft verða þeir of seinir og
barnið fréttir þetta utan að sér. Þetta er einn vís-
asti vegurinn til þess að spilla sambandi kjörbarns
og kjörforeldra. Kjörforeldrum verður því að gera
vel Ijóst þetta mikilvæga atriði. í Noregi hefur
t.d. dómsmálaráðuneytið gefið út þau fyrirmæli,
að þegar ungt barn er ættleitt, skuli fylkisstjórinn
leggja skriflega fyrir kjörforeldra þess að segja
því snemma, að það sé kjörbarn þeirra.
3. Teljið þér, að ættleiðing á heilbrigðum grund-
velli hafi meiri möguleika til að skapa barni
trausta og örugga tilveru en fóstur?
Já, í fjölmörgum tilfellum. Ef rétt er til ættleið-
ingar stofnað, myndast með henni traustara og
innilegra samband milli kjörbarns og kjörforeldra
en alla jafnan verður milli fósturbarns og fóstur-
foreldra. Kjörforeldrar ættleiða barn í þeim til-
gangi að veita því sömu stöðu innan fjölskyldunn-
ar og þeirra eigið barn myndi hafa. Þeir vilja
koma því til þess þroska, sem hneigðir þess og
hæfileikar leyfa, eins og væru þeir réttir foreldr-
ar þess, ganga því að öllu leyti í foreldra stað.
Þegar vel er til ættleiðingar stofnað, verður sam-
bandið milli kjörforeldra og kjörbarns svo til hið
sama að traustleika og innileik og það er milli
kynforeldra og barna þeirra; en þegar um fóstur
er að ræða, er sambandið milli þeirra oft miklu
lausara. Með ættleiðingu eru mynduð skilyrði til
innilegasta fóstursambands, sem jafngildir því,
sem myndast milli foreldra og barna. Ættleiðing
er því oft allra bezta uppeldisúrræðið, sem kost-
ur er á, þegar umkomulaus börn eiga í hlut. Með
því móti hefur hundruðum barna hér á landi ver-
ið tryggt betra uppeldi og betur séð fyrir því, að
þau fengju neytt hæfileika sinna og þroskamögu-
leika en annars hefði verið unnt. Ég tel því ekki
koma til mála að afnema ættleiðingu, eins og mér
skilst, að raddir hafi verið uppi um, en hins veg-
ar er þess brýn þörf að vanda betur til ættleiðinga
en nú er gert. Muna verður, að ættleiðing er ekk-
ert alls herjar uppeldisúrræði, þegar umkomulaus
12
19. JÚNÍ