Fréttablaðið - 29.04.2011, Side 13

FÖSTUDAGUR 29. apríl 2011 13
Pawel Bartoszek
stærðfræðingur
Í DAG
Í ljósi þess hve tíðrætt forsetanum hefur
verið um þjóðina þá er það merkileg
staðreynd að í stjórnarskránni nú
kemur orðið „þjóð“ hvergi fyrir eitt og sér.
Smá innlegg í hina
fjörugu veðurumræðu
Það er aldeilis
stórmerkilegt að
það er eins og
fréttamenn, dálka-
höfundar, blogg-
arar og fasbókarar
séu komnir með
veðrið á heilann. Það gleður mig
auðvitað alveg ósegjanlega og mér
finnst ég ekki lengur standa einn
og einangraður líkt og afglapi með
mína sérvisku. Ég hef nefnilega
verið með veðrið á heilanum í yfir
40 ár. Og ég gleymi engu þegar
vorblíða er annars vegar ellgar
vorharðindi með stórhretum og
hafísum og hvers kyns illri óárán.
Og ég segi það satt: Sjaldan
hef ég lifað jafn ljúft og yndælt
vor sem nú. Það eru strax komin
blóm í haga út um allt og fíflunum
fjölgar alveg ótrúlega hratt.
nimbus.blog.is
Sigurður Þór Guðjónsson
Flóknustu gatnamót á
Íslandi?
Ég held að flókn-
ustu gatnamót á
Íslandi séu gatna-
mót Skúlagötu,
Snorrabrautar og
Borgartúns. Það
getur verið ansi erfitt að átta sig á
því hvert skuli halda þegar maður
hefur annaðhvort hjólað niður
Borgatúnið eða upp Skúlagötuna.
Það er nógu flókið fyrir gangandi
vegfarendur en þegar maður
kemur að þessum gatnamótum
með börn á reiðhjólum þá eru
þau alveg fáránleg.
andrisnaer.is
Andri Snær Magnason
AF NETINU
Ég hef sjálfur aldrei hitt þjóðina. Það fólk sem það
hefur gert hefur sagt mér af
henni ýmsar sögur. Margar
þeirra sýna þjóðina sem við-
kunnanlega veru, tilfinninga-
ríka, sem hagar sér þó rök-
rétt eftir aðstæðum. Þjóðin er
þannig brjáluð út af hruninu og
hún treystir ekki stjórnmála-
mönnum. Það er svo sem skilj-
anleg afstaða. En þjóðin er líka
frjálslynd og vel menntuð, sem
fær mig til að halda að mér ætti
að líka vel við hana. Ég sjálfur
er nefnilega líka frjálslyndur
og vel menntaður.
Sumir þekkja þjóðina vel. Það
gerir Forseti Íslands til dæmis
enda kaus hún hann. Hún er, að
hans dómi, æðsti löggjafi lands-
ins og hún stóðst prófið í Ice-
save-atkvæðagreiðslunni. Guði
sé lof, ekki myndi ég vilja sjá
þjóðina falla á neinu prófi. Já,
og meðan um Guð er rætt, þá
segja mér margir að þjóðin sé
kristin. Raunar er ég það ekki,
en þekki þónokkra sem eru það
og líkar fínt við þá. Þeir sem til
þjóðarinnar þekkja sem segja
hana ekki strangtrúaða, svo
okkur þjóðinni ætti að koma vel
saman. En þrátt fyrir að vera
ekki mjög trúrækin þá á hún þó
sína kirkju. Það stendur meira
að segja í stjórnarskránni.
Í ljósi þess hve tíðrætt forset-
anum hefur verið um þjóðina
þá er það merkileg staðreynd
að í stjórnarskránni nú kemur
orðið „þjóð“ hvergi fyrir eitt og
sér. Það kemur raunar fyrir í
samsettu orðunum þjóðkjörinn,
þjóðaratkvæðagreiðsla, þjóð-
skjalasafn, þjóðleg réttindi,
þjóðernisuppruni og þjóðkirkja.
Þetta seinasta orð, þjóðkirkja,
kemur fyrir í einu umdeildasta
ákvæði stjórnarskrárinnar.
Ákvæðið er ekki umdeilt vegna
þess að það hefur neikvæð
áhrif á daglegt líf fólks utan
þjóðkirkjunnar, því það gerir
það ekki, heldur vegna þess
að það er skrítið að tilheyra
hópi sem lögum samkvæmt er
sagður aðhyllast ákveðna trú,
ef maður aðhyllist hana ekki
sjálfur.
Margar stjórnarskrár hafa
að geyma þjóðareinkennakafla,
til dæmis með ákvæðum um
þjóðtungu. Séu slík ákvæði
vandlega unnin geta þau verið
skaðlaus, en alltaf er sú hætta
að þau verði rangtúlkuð og
ofnotuð.
Verði fjallað um þjóðtungu
í stjórnarskrá er bókað mál að
hrópað verði „stjórnarskrár-
brot“ í hvert skipti sem móður-
málskennsla er skorin niður.
Sumar stjórnarskrár hefjast
á aðfaraorðum þar sem þjóðir
fá að tala.
Vel skrifuð aðfaraorð eru
skaðlaus en mörg hafa valdið
deilum. Ef þjóð er látin tala þá
er eins gott að sem flestir sem
henni tilheyra geti tekið undir
það sem henni er lagt í munn.
Þjóð finnst mörgum fallegt
orð. Ríki hljómar stofnanalega
og þurrt.
Þjóðareign hljómar meira
spennandi en ríkiseign. „Þjóð-
nýting“ var hugtak sem búið
var til af fólki sem vissi að „rán
ríkis á eigum einstaklinga“
væri ekki alveg nógu krúttlegt.
Til að árétta þá er ég ekki
sérstakur stuðningsmaður
kvótakerfisins. En breytingar
á því þarfnast ekki stjórnar-
skrárbreytinga. Breytingarn-
ar þarfnast þingmeirihluta.
Leið stjórnarskrárbreytinga og
dómsmála er óheppileg leið.
Ætli mín stærsta efasemd
við þjóðareignarhugtakið sé
einmitt það sama og í hugum
margra er þess mesti styrkur:
það hljómar vel. Það hljómar
vel að „allar auðlindir skuli
vera í þjóðareigu“. Það hljómar
einfaldlega betur en það sem
það er: að ríkinu verði með
stjórnarskrárbreytingu færðar
eignir, að viðbættum óútfyllt-
um tékka á eignaupptökur á því
sem stjórnmálamamenn muni
telja til auðlinda í framtíðinni.
Þau ríki sem við berum
okkur saman við tala ekki um
þjóðareign á auðlindum. Þau
ríki, til dæmis Noregur, leggja
í sínum stjórnarskrám mun
frekar skyldur á stjórnvöld til
að sjá til að náttúruauðlindir
séu nýttar á hagkvæman og
umhverfisvænan hátt frekar
en að árétta að opinberir aðil-
ar eigi þær. Enda hlýtur það í
raun að vera aðalatriðið, hvern-
ig gengið er um náttúruna en
ekki hver sé kennitala þess sem
það gerir.
Ég hef hitt fullt af fólki. Ég
geri mér grein fyrir að saman
myndar margt af þessu fólki
þjóð. Þjóð er þannig gott prakt-
ískt heiti yfir hóp af fólki. En
ég vil stíga varlega til jarðar í
því að hlaða á þessa þjóð skoð-
unum, einkennum og eignum.
Þjóðina sjálfa hef ég nefnilega
ekki enn þá hitt.
Þjóðiþjóð