Saga


Saga - 2000, Qupperneq 309

Saga - 2000, Qupperneq 309
RITFREGNIR 307 Höfundur segir í inngangi að bókinni sé ætlað að vera eins konar alþýð- leg sýnisbók um fslenska matarhættí fyrr á ta'mum og verður að segja að því hlutverki gegnir hún með ágætum, að minnsta kostí hvað varðar 19. öldina. Hér er fjallað um flest það sem vitað er að forfeður okkar hafi lagt sér tíl munns, kjöt, fisk, mjólkurmat, kommetí, villijurtír, garðamat og drykkjarföng. Meginheimildir verksins eru spumingaskrár þjóðhátta- deildar Þjóðminjasafnsins, mikill fróðleiksbmnnur sem hefur að geyma ómetanleg menningarverðmæti. Þar hefur merkum heimildum um íslenska matarhættí verið bjargað frá glötun. Þó þarf að hafa í huga að þar sem flestír heimildarmenn em fæddir á árunum 1880-1920 - fáeinir fyrr, nokkrir seinna - er það í rauninni fyrst og fremst matargerð um alda- mótín 1900 og á fyrstu áratugum 20. aldar sem þeir em að lýsa. Stímdum finnst mér að höfundur mættí leggja meiri áherslu á þetta því auðvitað breyttíst margt í fslenskri matargerð á 19. öld. Oft er það þó dregið vel fram og mætti nefna kaflana um blóðmör og lifrarpylsu sem dæmi; margir telja að sláturgerð hafi verið með svipuðum hætti allt frá land- námstíð en hér er bent á að mjöl virðist vart eða ekki hafa verið notað í blóðmörsgerð fyrir miðja 19. öld og lifrarpylsa var vfða óþekkt með öllu fyrir þann tíma. Fæst af því sem fram kemur í spumingaskránum hefur birst áður opinberlega og er geysimikill fengur að þessum fróðleik. Örfáar matreiðslubækur komu út á 19. öld og í upphafi þeirrar 20. og þær eru vitaskuld önnur aðalheimild verksins. Þær bera þó að sumu leytí frekar vitni um smekk höfunda sinna og þá strauma sem þeir vildu veita inn í íslenska matargerð en um það hvað í rauninni var á borðum almenn- ings. Þegar aftar kemur í tíma verður öll heimildaöflun mun erfiðari. Ýmsar heimildir eru þó tíltækar, svo sem sjálfsævisögur, ritgerðir, ferða- bækur, bréf, verslunarskýrslur og svo auðvitað íslendingasögur og aðrar fomar heimildir. Þær eru þó ákaflega gloppóttar og misjafnlega traustar og fæstar þeirra fjalla beinlínis um mat; oft er ærið tilviljunarkennt hvað getíð er um og Hallgerður bendir tíl dæmis á að elsta heimildin um matreiðslu í hvemm er Jarteiknabók Þorláks biskups frá 1199, þar sem sagt er frá því að heitíð var á heilagan Þorlák vegna konu sem skað- brenndist þegar hún sóttí ketil í hver. Ef það hefði ekki gerst væri engin vitneskja tíl um hveramatseld á miðöldum. Þannig er um margt annað; fyrir hvem fróðleiksmola um foman mat og matargerð sem tílviljanir skola tíl nútímans hafa ótal aðrir molar, ekki síður merkir, horfið í sjó gleymskunnar, og erfitt er að raða saman heildstæðri mynd úr þeim brot- um sem eftír sitja. Þótt minnst sé á ákveðna réttí eða matargerð í heimildum þarf það ekki að tákna að viðkomandi réttur hafi verið algengur, því að það sem frá- sagnarvert þykir er vitaskuld oftar en ekki hið sérstæða og óvenjulega fremur en það sem algengt er. Og jafnvel þótt uppskrift fyrirfinnist er alls ekki víst að rétturinn hafi verið búinn tíl hérlendis. Þetta ræðir Hallgerð-
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228
Qupperneq 229
Qupperneq 230
Qupperneq 231
Qupperneq 232
Qupperneq 233
Qupperneq 234
Qupperneq 235
Qupperneq 236
Qupperneq 237
Qupperneq 238
Qupperneq 239
Qupperneq 240
Qupperneq 241
Qupperneq 242
Qupperneq 243
Qupperneq 244
Qupperneq 245
Qupperneq 246
Qupperneq 247
Qupperneq 248
Qupperneq 249
Qupperneq 250
Qupperneq 251
Qupperneq 252
Qupperneq 253
Qupperneq 254
Qupperneq 255
Qupperneq 256
Qupperneq 257
Qupperneq 258
Qupperneq 259
Qupperneq 260
Qupperneq 261
Qupperneq 262
Qupperneq 263
Qupperneq 264
Qupperneq 265
Qupperneq 266
Qupperneq 267
Qupperneq 268
Qupperneq 269
Qupperneq 270
Qupperneq 271
Qupperneq 272
Qupperneq 273
Qupperneq 274
Qupperneq 275
Qupperneq 276
Qupperneq 277
Qupperneq 278
Qupperneq 279
Qupperneq 280
Qupperneq 281
Qupperneq 282
Qupperneq 283
Qupperneq 284
Qupperneq 285
Qupperneq 286
Qupperneq 287
Qupperneq 288
Qupperneq 289
Qupperneq 290
Qupperneq 291
Qupperneq 292
Qupperneq 293
Qupperneq 294
Qupperneq 295
Qupperneq 296
Qupperneq 297
Qupperneq 298
Qupperneq 299
Qupperneq 300
Qupperneq 301
Qupperneq 302
Qupperneq 303
Qupperneq 304
Qupperneq 305
Qupperneq 306
Qupperneq 307
Qupperneq 308
Qupperneq 309
Qupperneq 310
Qupperneq 311
Qupperneq 312
Qupperneq 313
Qupperneq 314
Qupperneq 315
Qupperneq 316
Qupperneq 317
Qupperneq 318
Qupperneq 319
Qupperneq 320
Qupperneq 321
Qupperneq 322
Qupperneq 323
Qupperneq 324
Qupperneq 325
Qupperneq 326
Qupperneq 327
Qupperneq 328
Qupperneq 329
Qupperneq 330
Qupperneq 331
Qupperneq 332
Qupperneq 333
Qupperneq 334
Qupperneq 335
Qupperneq 336
Qupperneq 337
Qupperneq 338
Qupperneq 339
Qupperneq 340
Qupperneq 341
Qupperneq 342
Qupperneq 343
Qupperneq 344
Qupperneq 345
Qupperneq 346
Qupperneq 347
Qupperneq 348
Qupperneq 349
Qupperneq 350
Qupperneq 351
Qupperneq 352
Qupperneq 353
Qupperneq 354
Qupperneq 355
Qupperneq 356
Qupperneq 357
Qupperneq 358
Qupperneq 359
Qupperneq 360
Qupperneq 361
Qupperneq 362
Qupperneq 363
Qupperneq 364
Qupperneq 365
Qupperneq 366
Qupperneq 367
Qupperneq 368
Qupperneq 369
Qupperneq 370
Qupperneq 371
Qupperneq 372
Qupperneq 373
Qupperneq 374
Qupperneq 375
Qupperneq 376
Qupperneq 377
Qupperneq 378
Qupperneq 379
Qupperneq 380
Qupperneq 381
Qupperneq 382
Qupperneq 383
Qupperneq 384
Qupperneq 385
Qupperneq 386
Qupperneq 387
Qupperneq 388

x

Saga

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.