Organistablaðið - 01.05.1969, Blaðsíða 6

Organistablaðið - 01.05.1969, Blaðsíða 6
fyrir (handstýrð) pípuorgel. Vanti þessi sérkenni, finnst áheyrend- um hljómurinn „líívana", „harður" og „flatur". — Hinn sveiflunar- lausi — og ef segja má — „kemiskt hreini" tónn rafeindaorgelanna biriist hins vegar með fullum styrkleika þegar í stað, en það veldur þreytandi tilbreyiingarleysi. (Sú „gerviLibrá", sem tekizt hefur að framleiða, þreylir einnig fljótt, þar eð orgelleikarinn fær engu um þokað). Hijómauðgi pípuorgelsins stafar að miklu leyti af „kórrœnum áhrifum" („Choreffekt"), það er hin stærðfræðilega ónákvæma sam- hljómun yfirtónaraðanna á hinum einstöku orgelpípum, en hún læt- ur sérstaklega heillandi í eyrum manna. Hins vegar hefur rafeinda- orgelið aðeins einn „generator" (rafal) fyrir einn tón (á ódýrari tegundum meira að segja aðeins stakan „generator" fyrir heila átt- und), en þaðan eru yfirtónaraðirnar teknar (sem aftur eru alveg hinar sömu). Gagnvart hljómrænu látleysi orgelpípunnar er hér á ferð hljómræn vönun, sem — samkvæmt reynslu — þreytir áheyr- endur fljótlega. Hin tilbúna yfirtónaröð rafeindaorgelanna er haldin svo stærð- fræðilegu tilbreytingarleysi, að ókostir hinnar lempruSu tónsliUingar aukast gjarnan þannig, að söngvurum og lónlisíarmönnum reynist nánast ókleift að samlagast leik rafeindaorgels fullkomlega. Hljóm- sveitarstjórar og hljóðfæraleikarar hafa hvað eftir annað komizt að sömu niðurstöðu. Tónbókmenntir fyrir orgel eru í innsta eðli sínu fjölradda („poly- fórí') að gerð. En fjölröddun gerir ráð fyrir nokkru víðfcSmi hljóm- tækjanna. Pípuorgelið hefur til að bera þetta spennisvið milli bassa og diskants, sem er hljóðeðlisfræðilega áhrifamikið og blasir einnig við augum manna, í enn ríkari mæli vegna mismunandi staðsetningar hinna einstöku hljómheilda („Hauptwerk", „Positiv", „Obcrwerk", o. s. frv.). En einu gildir hins vegar, hversu margar „raddir" raf- eindaorgelið hefur, þær geta aðeins geislað í gegnum málmþynnur hátalaranna. Þrátt fyrir alla tæknilega fullkomnun hjá framleiðendum raf- eindaorgelsins verður hálalarinn óyfirslíganlegur múr milli hljóð- færis og hlustenda. Rafeindaorgelið getur ekki — cins og öll önnur hljóðfæri — náð til áheyrenda með neinum frumtónum, heldur er það óhjákvæmilega bundið hátalara sem tæknilegum miðli. (FrazSilega 6 ORGANISTABLAÐIÐ

x

Organistablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Organistablaðið
https://timarit.is/publication/787

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.