SunnudagsMogginn - 10.07.2011, Síða 27

10. júlí 2011 27
Stuðningur við Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson og Maurer voru miklir mátar og má rekja
vinskap þeirra til þess að Maurer skrifaði um málefni Ís-
lands í þýska blaðið Allgemeine Zeitung sem gefið var út í
Augsburg. Grein hans var síðan þýdd og birt í Nýjum fé-
lagsritum. Þar tekur hann afstöðu með Jóni í deilum hans
við Dani. Jón hélt því fram að Íslendingar væru eingöngu
með samninga við norska konunginn og heyrðu því ekki
undir danska þingið. Þessu mótmælti danskur fræði-
maður en Maurer studdi Jón. Jóhann segist ekki vita
hvort þeir hafi þekkst áður en þó sé líklegt að Jón hafi
skrifað til Maurers og spurt hann ráða. Báðir námu þeir
norrænan rétt og hugsanlega hefur Jón verið búinn að
lesa skrif Maurers um slíkt.
Þá lagði Maurer til að Jón yrði gerður meðlimur í Bæ-
versku vísindakademíunni. Í fundargögnum akademí-
unnar frá júní 1866 segir Maurer: „Ótvírætt má líta á Ís-
lendinginn Jón Sigurðsson sem fremsta fræðimann
nútímans á sviði norðurgermanskra fornfræðirann-
sókna.“ Á öðrum stað segir Maurer að rannsóknir á
norðurgermönskum tungumálum og fornfræði eigi full-
an rétt rétt á að eiga sinn fulltrúa í akademíunni. Varð úr
að Jón var gerður að meðlimi akademíunnar það sama ár.
Hindurvitni og hjátrú
Það kom sér vel að Maurer talaði nokkra íslensku þegar
hann kom hingað til lands. Hana lærði hann af nánum ís-
lenskum vinum sem hann eignaðist á þeim tíma sem
hann dvaldi í Kaupmannahöfn til að undirbúa sig fyrir
Íslandsförina. Þar hóf hann einnig að safna íslenskum
þjóðsögum og gaf út bókina Isländische Volkssagen der
Gegenwart árið 1860. „Þeir Jón Árnason og Magnús
Grímsson höfðu eiginlega gefist upp á söfnuninni því það
var gert grín að þeim. En Maurer stappaði í þá stálinu og
talaði um hve mikil verðmæti þessar sögur væru, rétt
eins og Grimms-bræður hefðu sýnt í Þýskalandi. Þjóð-
sögurnar eru stór menningarhluti Íslands en smekkur Ís-
lendinga var svo yfirþyrmandi af Íslendingasögunum.
Þær voru taldar, eins og að líkum lætur, stórmerkilegar
bókmenntir en þjóðsögurnar voru taldar hindurvitni og
hjátrú sem menn gerðu grín að. Margir þakka því Maurer
fyrir að þjóðsögurnar urðu bókmenntagrein og jafn mik-
ilvægur hluti af menningunni og þær áttu að vera,“ segir
Jóhann.
Þekktari á Íslandi
Jóhann segir Maurer mun þekktari hér en í Þýskalandi.
Það sé merkilegt að hingað hafi komið maður til lands í
þessum erindagjörðum sem hafi ekki haft neinna hags-
muna að gæta heldur eingöngu haft einskæran áhuga. Ís-
lendingar þurfi að virða þetta góðverk ef svo megi segja
því Maurer gerði þetta að eigin frumkvæði og á eigin
kostnað. „Þetta mun auka áhuga þýskra ferðamanna á að
koma til Íslands. Þá hef ég nú bætt við að þetta sé ein
allsherjar hestaferð og mætti tala um að feta í hófför
Maurers. Einhverjir af þeim tugum þúsunda hestaeig-
anda í Þýskalandi gætu haft gaman af því að lesa slíka
hestasögu,“ segir Jóhann og hlær við. Hugmyndin er sú
að birta tvær útgáfur í Þýsklandi. Önnur væri vísindaleg
útgáfa sem gefin yrði út af Bæversku vísindaakademí-
unni og þar yrði notast við frumtexta Maurers. Í þeirri
útgáfu myndi dagbókin einnig fylgja. Hin væri alþýðlegri
útgáfa sem Jóhann hefur stungið upp á að yrði eingöngu
um ferðalagið og myndi vekja áhuga mun víðari hóps.
Hún yrði í svipuðu formi og Árbækur Ferðafélagsins með
fleiri myndum og góðum kortum.
„Það er mikilsvert að verkum Maurers sé haldið lif-
andi, sérstaklega fyrir Íslendinga þar sem þetta er hluti
Íslandssögunnar. Hann kemur víða við, í sambandi við
sjálfstæðisbaráttuna, þjóðsögurnar, Íslendingasögurnar,
þar sem hann var með kenningar um sönnunargildi
þeirra, og Grágás eða lög íslenska þjóðveldisins. Eins
hafði hann áhuga á daglegu lífi, æðardúnsframleiðslunni,
afréttum, landbúnaðinum og mörgu öðru. Þegar hann
kemur til Íslands lendir hann til að mynda í miðjum deil-
unum um fjárkláðamálið og þurfti að hafa læknisvottorð
að sunnan til að ferðast um Norðurland,“ segir Jóhann.
Morgunblaðið/Sigurgeir S.
Martin Maurer er nú staddur hérlendis til að feta í fót-
spor langalangafa síns, Konrads Maurers. Hann mun
ferðast um landið í júlí og heimsækja staði sem finna má
í ferðabók Konrads Maurers, en heimsókn Martins fór að
hluta til saman við heimsókn foreldra hans, Wolfgangs
og Ingrid Maurer.
Mikið ævintýri
„Faðir minn er helsti áhugamaður fjölskyldunnar um
ættfræði. Hann sagði mér sögur af Konrad Maurer og
tjáði mér að ég ætti mikilvægan langalangafa. Síðastliðin
ár hef ég líka aflað mér upplýsinga sjálfur, bæði af netinu
og frá fólki sem stundar fræðistörf tengd Konrad Mau-
rer,“ segir Martin sem nú er í sinni fyrstu heimsókn til
Íslands. Hann segir að margt hafi komið sér á óvart við
lestur ferðasögunnar. Þá einna helst hvað lífið var öðru-
vísi í þá daga og mun erfiðara að ferðast. Hestar voru
fararskjótarnir og engir vegir til nema þá einhverjir
troðningar. Á þeim tíma hafi slík för verið mikið æv-
intýri en í dag sé þetta allt öðruvísi með bættum sam-
göngum.
Tíu setningar á íslensku
„Hvert sem Konrad fór þekkti hann sögu staðarins en
bað fólk síðan um að segja sér þjóðsögur og annað slíkt.
Þær skrifaði hann niður og bætti enn frekar við kunn-
áttu sína. Hann hafði lesið sér til um sögu Íslands áður
en hann kom hingað. Hafði lesið miðaldahandrit og
þekkti Íslendingasögurnar. Hann talaði líka íslensku
sem hann hlýtur að hafa lært frekar hratt. Hana lærði
hann fyrst sjálfur en í Kaupmannahöfn gat hann síðan
æft sig í að tala hana við Íslendinga sem aðstoðuðu hann
við að leiðrétta framburð og annað slíkt. Sjálfur get ég
sagt um tíu setningar og þær lærði ég úr ferðahandbók,“
segir Martin og hlær við.
Líkt og langalangafi hans ætlar Martin sér að gista á
sveitabæjum á ferðum sínum. Honum hefur ekki verið
lofað gistingu fyrirfram en vonast eftir góðum viðtökum
þar sem hann kemur við. Martin fer í öfuga átt við Kon-
rad, heldur fyrst norður og keyrir þaðan réttsælis um
landið. Þar sem Martin ferðast um á venjulegum fólksbíl
mun hann halda sig við aðalvegi. Því segist hann ekki
vera viss um hvaða staði hann geti heimsótt en vonandi
sem flesta og hann ætlar sér að taka mynd á hverjum og
einum.
Ferðalag í júlí
Martin mun blogga um ferðina og fyrir áhugasama er
slóðin www.martinstuckerbag.blogspot.com. Hann
segist ekki ætla sér að gefa út bók en tekur hógvær undir
þá tilgátu blaðamanns að ef til vill gæti útprent af blogg-
inu fundist einn daginn í kjallara. Rétt eins og handrit
langalangafa hans. Martin segir fyrstu kynni sín af Ís-
landi vera góð, veðrið sé fallegt og það hafi verið tekið
vel á móti honum. Það komi honum á óvart hversu
margir Íslendingar þekki til Konrads Maurers. Í Þýska-
landi sé hann óþekktur nema meðal fræðimanna. Ein-
mitt þess vegna væri þjóðráð að gefa einnig út minna
fræðilega útgáfu af bókinni sem myndi henta betur fyrir
almenning.
Bloggar um
ferðasöguna
Það var glatt á hjalla í Dillonshúsi þar sem hittust meðal
annars Jóhann J. Ólafsson (t.v.) og Martin Maurer.