Fréttablaðið - 03.12.2011, Síða 24

24 3. desember 2011 LAUGARDAGUR
Offita hefur verið mikið í umræðunni að undanförnu en í
allri umræðu um offitu ætti áhersl-
an ávallt að vera á heilbrigðan lífs-
stíl, þ.e. mikilvægi þess að borða
hollt fæði og hreyfa sig nægjanlega.
Aðgerðir sem skapa aðstæður sem
hvetja til heilsusamlegra lifnaðar-
hátta eru ætlaðar öllum óháð því
hvort viðkomandi er í kjörþyngd
eða ekki. Allir þurfa að hreyfa sig
og borða hollan mat óháð holdafari.
Ljóst er að margt í okkar sam-
félagi hefur ýtt undir óheilsu-
samlega lifnaðarhætti og til að
snúa þeirri þróun við er mikilvægt
að opna augun fyrir þeim stað-
reyndum og bregðast við. Á undan-
förnum áratugum hefur framboð
á orku ríkum matvörum stóraukist
og matarskammtar farið stækkandi.
Þetta, auk ágengrar markaðssetn-
ingar orkuríkrar fæðu, hefur hvatt
til ofneyslu. Á sama tíma hefur
dregið úr hreyfingu við athafnir
daglegs lífs vegna tæknivæðingar
og breyttra samgönguhátta.
Gos og sælgæti eru orkuríkar vörur
en veita litla næringu
Framboð og aðgengi hefur mikil
áhrif á neyslu. Gosdrykkjaneysla
er mjög mikil hér á landi, en sam-
kvæmt fæðuframboðstölum drekka
Íslendingar tæplega 150 lítra af gos-
drykkjum á mann á ári eða tæp-
lega þrjá lítra á viku, en vitað er
að margir drekka aldrei gosdrykki
þannig að neysla annarra er mun
meiri t.d. ungmenna.
Mikill afsláttur af sælgæti um
helgar sem sett er fram á spennandi
hátt í svokölluðum nammi börum
dregur til sín börn og fullorðna sem
fylla poka af sælgæti. Tíma ritið
Frjáls verslun (3. tbl. 2011) gerði
úttekt á sölu sælgætis hér á landi
og kemur þar fram að um 800 tonn
séu seld úr nammibörum sem bland
í poka. Fæðuframboðstölur sýna að
Íslendingar neyta nú um 6000 tonna
af sælgæti á ári sem gerir um 19
kg af sælgæti á íbúa á ári og þá er
miðað við hvern Íslending.
Hvernig er hægt að snúa þessari
þróun við?
Mikilvægt er að hafa í huga að offita
og ofneysla er samfélagslegur vandi
og því þarf fjölþættar aðgerðir á
víðum grundvelli til að bregðast við
honum þar sem allir axla ábyrgð.
Slík vinna krefst aðkomu margra,
t.d. stjórnvalda, sveitar félaga, skóla,
íþróttafélaga, matvælaframleiðenda
og Samtaka verslunar og þjónustu,
frjálsra félagasamtaka og einstak-
linga. Hér þarf að hafa í huga að
margt smátt getur gert eitt stórt
og ekki á að gera þá kröfu að stak-
ar aðgerðir leysi vandann heldur
sé frekar rætt um þær sem skref í
rétta átt.
Skólar, frístundaheimili og
íþróttamannvirki eru kjörinn vett-
vangur til að efla heilsu barna og
ungmenna. Með heildrænni stefnu
um næringu hjá þessum stofnunum
er hægt að stuðla að góðum neyslu-
venjum nemenda og starfsfólks.
Börn á leið í skipulagt íþróttastarf
þurfa oft að ganga framhjá sjoppu
og sjálfsölum áður en komið er að
fataklefanum. Að æfingu lokinni er
óhollustan stundum það eina sem í
boði er. Það er mikilvægt að skapa
aðstæður í umhverfi barnanna sem
auðveldar þeim að velja hollari
kostinn í stað þess að hvetja þau til
neyslu á óhollum mat- og drykkjar-
vörum.
Sem dæmi um aðgerð í rétta átt
er upptaka samnorræns hollustu-
merkis, Skráargatsins. Markmiðið
með Skráargatinu er að við innkaup
geti neytendur á skjótan hátt valið
hollari matvörur með tilliti til mett-
aðrar fitu, viðbætts sykurs, salts og
trefja. Neytendur geta þá treyst því
að vara sem ber hollustumerkið sé
hollari en aðrar vörur í sama flokki
sem ekki uppfylla skilyrði til að
bera merkið.
Annað dæmi er verðstýring með
sköttum eða vörugjöldum. Í grein
sem birtist í New England Journal
of Medicine á árinu 2009 er talað
um að aukin neysla sykraðra gos-
og svaladrykkja geti verið ein helsta
orsök offitufaraldursins. Þar er
talað um að verðstýring með skött-
um eða vörugjöldum á sykraða gos-
drykki geti verið áhrifarík leið til að
minnka neyslu á slíkum vörum og
að slík verðhækkun gæti haft áhrif
þar sem þörfin er brýnust, þ.e. hjá
börnum og ungmennum og öðrum
þeim sem drekka mest gos.
Aðgerðir sem miða að því að gera
fólki auðvelt að velja hollustu fram
yfir óhollustu er samfélagsmál sem
skilar sér í bættri heilsu og betri
líðan um leið og það dregur úr
kostnaði vegna sjúkdóma sem tengj-
ast óheilbrigðum lifnaðarháttum.
Heilbrigðismál
Elva
Gísladóttir
Hólmfríður
Þorgeirsdóttir
næringarfræðingar hjá
Landlæknisembættinu
Verslun
Ármúla 26
522 3000
Opið:
virka daga
9.30–18
laugardaga
12–17
NÝTT Í HÁTÆKNI
KYNNINGARVERÐ Á TÖLVUM
Spjallaðu við starfs-
menn okkar til að
fræðast meira um
þessi frábæru
greiðslukjör.
VAXTALAUS
Á VÖLDUM
VÖRUM
PIPA
R
\
TBW
A

A
•• SÍA
• 113126
126
Nýjasta vélin frá Asus með 13,3" LED-
skjá, 2.2 Ghz i3 Intel örgjörva og 500
GB hörðum diski. Gott þráðlaust netkort
ásamt BlueTooth 3.0 stuðningi.
Verð frá:
79.995
ASUS 13,3" i3-2330 m
2.2 GHz
Acer Aspire er öflug heimavél með
17,3" stórum og björtum skjá. Hentug
vél í alla helstu heimavinnu og sem
margmiðlunarvél. Frábært verð fyrir
17,3" vél.
ACER Aspire 17.3"
2.1 GHz 500GB
Ný og endurhönnuð MacBook Air.
Skjár með hárri upplausn og hröðu
flash-minni í stað harðs disks.
1.6 GHz dual-core Intel Core i5 með 3
MB deildu L3 minni, 64 GB flash,
2 GB vinnsluminni. Aðeins 1kg.
Apple MacBook Air
11“ 64 GB
Frábær létt og nett fartölva með
13,3" LED-skjá, 500 GB hörðum diski,
góðum Intel-örgjörva, öflugri 2 Mpixla
netmyndavél, DVD-skrifara og góðu
þráðlausu netkorti ásamt BlueTooth
stuðningi.
LENOVO IdeaPad Z370 13,3"
Motorola Xoom er sú spjaldtölva sem vakti
mesta athyggli á CES 2011 tæknisýningunni.
Android stýrikerfi, 1 GHz örgjörvi, HD-myndavél,
GPS og fleira og fleira. Til í Wi-Fi og 3G útgáfu.
Motorola Xoom 10,1“
spjaldtölva
Verð frá:
229.995
2,5 GHz fjögurra-kjarna Intel Core i5
4 GB DDR3 vinnsluminni, 500 GB
harður diskur, AMD Radeon HD,
6750 M 512 MB. Þráðlaust íslenskt
lyklaborð og mús. Fleiri stærðir
fáanlegar.
Apple iMac 21,5“
2.5 GHz Quad i5
Acer TravelMate er 15,6" fartölva
með skýrum og björtum LED-skjá.
Er með öllu því helsta sem prýðir
góða fartölvu til daglegra nota.
Frábært verð!
ACER TravelMate 15,6"
Jólagjöfin í ár!
Örfáar
eftir!
Örfáar
eftir!
Verð:
169.995
Verð:
129.995
Verð:
69.995
Verð:
129.995
Verð:
109.995
Fullt verð:
149.995
Fullt verð:
94.995
Fullt verð:
149.995
Fullt verð:
149.995
Fullt verð:
234.995
Fullt verð:
179.995
Offita – Hvað er til ráða?
Aðgerðir sem miða að því að gera fólki
auðvelt að velja hollustu fram yfir óholl-
ustu er samfélagsmál sem skilar sér í
bættri heilsu og betri líðan.
AF NETINU
Markaðsmisnotkun
Svo má reyndar spyrja varðandi
Haga – þetta er verslunarveldi
sem hefur haft einokunarstöðu á
markaði hér. Það hefur margsinnis
verið talað um nauðsyn þess að
leysa upp félagið í núverandi
mynd – og hefði í raun verið upp-
lagt að gera það eftir hrunið. Það
er þó örugglega ekki vilji bankans
sem tók yfir félagið af Baugi. Því
er haldið áfram – það er reynt að
hafa business as usual.
En þegar félög eru sett á hluta-
bréfamarkað er það yfirleitt í þeirri
trú og von að þau muni stækka og
eflast – þannig bera hluthafarnir
eitthvað úr býtum. En er virkilega
vilji til þess að Hagar verði stærri
en þeir eru?
eyjan.is/silfuregils
Egill Helgason