Fréttablaðið - 07.06.2012, Blaðsíða 26

26 7. júní 2012 FIMMTUDAGUR
Orðið byggðastefna þýðir í eyrum margra ný uppbygging úti á
landi. Af fréttum síðustu daga er
ljóst að það má ekki vera raunveru-
legt og tæmandi innihald. Byggða-
stefna þarf nefnilega líka að fjalla
um það sem er til og er lágmarks-
forsenda þess að byggð haldist við í
landinu. Það þarf til dæmis greini-
lega að setja viðmið um lágmarks-
bankaþjónustu fyrir svæði. En þetta
á að sjálfsögðu líka við um almanna-
þjónustu af öðru tagi eins og skóla
og heilbrigðisþjónustu.
Vegasam göngur á vetr-
um.
Er svona vísir til? Þar
sem kveðið er á um lág-
marksþörf byggðarlaga
til þess að þau geti verið
til sem sjálfstæðar ein-
ingar?
Lokað samstundis
Tilefni þessara spurn-
inga er lokun bankaútibús
Lands bankans í Króks-
fjarðarnesi. Fyrir örfáum
misserum yfirtók Lands-
bankinn útibú Sparisjóðs
Keflavíkur, áður Vest-
fjarða, í Króksfjarðar-
nesi. Flestir létu sér vel líka því
forræði sparisjóðsins var farið úr
byggðar laginu hvort eð var. Allir
tengdust nú samstundis Landsbank-
anum. En Adam var ekki lengi í
þeirri Paradísinni. Síðasta dag maí-
mánaðar var sent bréf úr Reykjavík
í Reykhólahrepp til þeirra íbúa þar
sem skipta við Landsbankann. Þeim
var tilkynnt að DAGINN EFTIR
yrði útibúinu í Króksfjarðarnesi
lokað og þann dag – á lokunardaginn
– barst þeim bréfið. Það er ósvífni
númer eitt að gefa fólki engan frest
til að flytja viðskipti sín úr úti-
búinu áður en útibúinu var lokað.
Þetta var greinilega gert vísvit-
andi nákvæmlega svona. Þetta var
ekki tilviljun. Þeir sem hafa átt við-
skipti við bankann munu nefnilega
flestir flytja viðskipti sín í Spari-
sjóð Strandamanna á Hólmavík eða
Arionbanka sem er bæði í Búðardal
og á Hólmavík.
En það var reynt að loka þetta
fólk sem þarna hafði viðskipti inni í
Landsbankanum.
Vísað á útibú
í 200 kílómetra fjarlægð
Ósvífni númer tvö í bréfinu var
þegar íbúum Reykhólahrepps var
ráðlagt að fara með viðskipti sín í
Landsbankann á Patreksfirði. Yfir
fjöll og hálsana frægu – það eru um
tvö hundruð kílómetrar
hvora leið. Það er eins
og að vísa Reykvíkingi á
útibú banka á Hvamms-
tanga eða íbúa á Kirkju-
bæjarklaustri á Höfn í
Hornafirði. Þetta geng-
ur ekki; íbúar Reykhóla-
hrepps hafa lítið sem
ekkert að sækja til Pat-
reksfjarðar nema þegar
þeir neyðast til að leita
til sýslumanns með þing-
lýsingar og þess háttar
verkefni. Þessi skilaboð
– um að koma sér á Pat-
reksfjörð frá Reykhól-
um – segja allt sem segja
þarf: Það er skilnings-
leysi, tilfinningaleysi og viljaleysi á
bak við svona kveðjur. Það er eng-
inn vilji til að setja sig inn í aðstæð-
ur þess fólks sem býr á þessu svæði.
Það er að vísu þannig að ef hlýða
ætti markaðshagsmunum bankans
þá væri eðlilegast að leggja Reyk-
hólahrepp niður og flytja íbúana í
lítið hverfi á þéttbýlissvæðinu sem
þess vegna mætti heita Reykhólar.
En ég hélt að það væri skoðun okkar
allra að láta markaðshagsmunina
ekki ráða öllu á Íslandi.
Halldór Ólafsson, táknmáls-talandi nemandi í Framhalds-
skóla Austur-Skaftafellssýslu,
dregur upp Túlk í tösku í kennslu-
stundum. Það er spjaldtölva tengd
við túlkaþjónustu í gegnum Skype.
Það sem kennararnir segja er
túlkað og Halldór horfir á það í
spjaldtölvunni.
Halldór getur í krafti nýrrar
tækni, og vegna þess að táknmáls-
þjónusta hefur verið þróuð, notað
tölvuna til að fletta upp merk-
ingu tákna og horfa á námsefni á
táknmáli. Mestu máli skiptir þó
að íslenskt táknmál hefur hlotið
opinbera viðurkenningu og er orðið
jafnrétthátt íslensku í sam skiptum
manna í millum. Það gerðist með
gildistöku laga um stöðu íslenskrar
tungu og íslensks táknmáls þann
7. júní 2011. Það var tilfinninga-
þrungin stund þegar lögin voru
samþykkt með öllum greiddum
atkvæðum. Þingpallar voru þétt
setnir og tár féllu bæði á þing-
pöllunum og í þingsalnum.
Staða íslenska táknmálsins
Íslenskt táknmál er hefðbundið
minnihlutamál og talað af litlum
hópi. Táknmálstalandi fólk segist
finna fyrir því að íslenskt táknmál
hafi veika stöðu en viðurkenning
táknmálsins muni styrkja það. Enn
er þó langt í land. Um tvö þúsund
manns, bæði heyrandi og heyrnar-
lausir, nota íslenskt táknmál til
daglegra samskipta. Málið er ekki
staðlað, það á sér ekkert ritmál og
ekki er til grunnlýsing á málinu.
Útbreiðsla þess er takmörkuð, til
dæmis skortir á kunnáttu í íslensku
táknmáli innan opinbera þjónustu-
kerfisins. Það hefur þær afleiðingar
að heyrnarlaust fólk nýtur í sumum
tilvikum ekki eðlilegrar þjónustu.
Íslendingar sem þurfa þess eiga
að geta tileinkað sér íslenskt tákn-
mál án hindrunar, notað það í dag-
legu lífi sínu og litið á það sem móð-
urmál sitt. Nánustu aðstandendur
þeirra eiga einnig rétt á táknmál-
snámi. Stjórnvöld skulu varðveita
íslenskt táknmál, hlúa að því og
styðja og tryggja að allir sem þurfa
þess eigi kost á þjónustu á málinu.
Menntamálaráðherra hefur skipað
málnefnd um íslenskt táknmál sem
hefur það hlutverk að vera stjórn-
völdum til ráðuneytis um hvað eina
er varðar íslenskt táknmál og stuðla
að eflingu þess og notkun í íslensku
þjóðlífi.
Eftir tilkomu laganna eiga um
7-800 heyrnarlausir og heyrnar-
skertir einstaklingar rétt á tákn-
málskennslu og 5-6.000 vinir og
vandamenn. Aðeins örlítið brot af
þessum hópi nýtur nú réttar síns.
Margir heyrnarlausir með viðbótar-
fötlun fá til dæmis ekki aðgang að
táknmáli eða í mjög takmörkuðum
mæli.
Flest börn sem fæðast heyrnar-
laus fá kuðungsígræðslu. Markmið
þeirrar tækni er að gefa börnum
heyrn svo þau geti átt samskipti á
íslensku. Börnin verða eftir sem
áður heyrnarlaus og eiga rétt á því
að alast upp við tvítyngi íslensks
táknmáls og íslensku. Foreldrum
og fjölskyldum stendur til boða að
læra táknmál á helgarnámskeiðum.
Í nágrannalöndum okkar er hins
vegar algengast að boðið sé upp á
námið á vinnutíma og kostnaður
við það greiddur af ríki og sveitar-
félögum.
Staða heyrnarlausra barna
Heyrnarlaus börn á Íslandi eru í
leikskóla með heyrandi börnum.
Þar er lögð áhersla á máltöku á
íslensku, oftast á kostnað íslenska
táknmálsins. Hlíðaskóli er með
táknmálssvið og býður upp á
kennslu sem á að miða að tvítyngi
nemenda. Flest heyrnarlaus börn
eru skráð á táknmálssviðið en fá
kennslu inni í bekk með heyrandi
börnum. Nokkur börn ganga í
almenna skóla og sum njóta þjón-
ustu táknmálstúlka. Málumhverfi
allra þessara barna er ófullnægj-
andi. Oft búa þau við blendingsmál
íslensku og táknmáls eða kennslu
í og á íslensku á kostnað íslenska
táknmálsins. Ekki hefur verið gert
heildstætt kennsluefni til móður-
málskennslu í grunnskólanámi og
mjög lítið annað námsefni hefur
verið gefið út á táknmáli. Engar
formlegar kröfur hafa verið gerðar
um menntun kennara barna, sem
nota íslenskt táknmál til samskipta,
hvorki í leikskóla né grunnskóla.
Menntun í táknmáli
Innan Hugvísindasviðs HÍ er boðið
upp á menntun í íslensku tákn-
máli og túlkun til BA-gráðu. Tákn-
málsfræðin og Samskiptamiðstöð
heyrnarlausra og heyrnarskertra
hafa með sér formlegt rannsókna-
samstarf innan Rannsóknarstofu
í táknmálsfræðum. Unnið er að
málfræðirannsóknum á setninga-
fræði og tilbrigðum í málinu en
einnig málþroskarannsóknum.
Táknmálstalandi nemendur eru
við nám í Háskóla Íslands í ýmsum
greinum og stöðugt þróast ný svið
innan íslenska táknmálsins.
Tækni sem gerir Túlk í tösku
mögulegan býður upp á fjöl margar
nýjar lausnir. Á is.signwiki.org
er námsefni í íslensku táknmáli,
táknmálsorðabók, upplýsingaefni
um íslenskt táknmál og samskipti
á því, stutt námskeið og efni sér-
staklega ætlað börnum. Vefurinn
er aðgengilegur í gegnum snjall-
síma, spjaldtölvur og venjulegar
tölvur og verulegur ávinningur
fyrir þá sem tala íslenskt táknmál.
Það er skiln-
ingsleysi, til-
finningaleysi
og viljaleysi á
bak við svona
kveðjur. Það
er enginn
vilji til þess...
Íslenskt táknmál – jafnrétthátt íslenskunni
„Öllu er hagrætt
í burtu“
Byggðastefna
Svavar
Gestsson
fv. sendiherra
Samfélagsmál
Valgerður
Stefánsdóttir
formaður málnefndar
um íslenskt táknmál
Flest heyrnarlaus börn eru skráð á tákn-
málssviðið en fá kennslu inni í bekk með
heyrandi börnum.
Sýslumaðurinn á Húsavík
UPPBOÐ
Einnig birt á www.naudungarsolur.is.
Framhald uppboðs á eftirfarandi eignum verður háð á þeim sjálfum,
sem hér segir:
Ásgata 19, fnr. 216-7100, 675 Raufarhöfn, Norðurþingi, þingl. eig. skv.
kaupsamningi, Jóhannes Helgi Einarsson, gerðarbeiðandi Norðurþing,
þriðjudaginn 12. júní 2012 kl. 11:00.
Birkihraun 5, 228-7500, 660 Mývatnssveit, þingl. eig. Crumena ehf, gerðar-
beiðandi Íbúðalánasjóður, miðvikudaginn 13. júní 2012 kl. 12:00.
Birkihrauni 7, fnr. 228-7776, 660 Mývatn, þingl. eig. Crumena ehf, gerðar-
beiðandi Íbúðalánasjóður, miðvikudaginn 13. júní 2012 kl. 11:30.
Lautavegur 11, 230-9396, 650 Laugar, Þingeyjarsveit, þingl. eig. Crumena
ehf, gerðarbeiðandi Íbúðalánasjóður, miðvikudaginn 13. júní 2012 kl. 10:00.
Sýslumaðurinn á Húsavík,
6. júní 2012.