Fréttablaðið - 07.06.2012, Blaðsíða 20

20 7. júní 2012 FIMMTUDAGUR
Hinar opinberu reglur um vigtun fiskafla eru hriplekar sem gata-
sigti. Látið er að mestu eftirlitslaust í
hendur vinnsluaðila að ákvarða magn,
stærð, meðalþyngd og tegund aflans.
Framkvæmd vigtunarinnar þýðir að
kaupendum aflans einum er treyst fyrir
því að gefa ríkinu upp hve mikill kvóti
hefur verið nýttur. Þetta er vafasamt
fyrirkomulag.
Afli er að jafnaði vigtaður fyrst á
hafnarvog sveitarfélagsins. Hins vegar
hafa um 90 fiskkaupendur um allt land
leyfi til þess að endurvigta aflann. Það
er gert innan veggja fyrirtækisins
án viðveru opinberra eftirlitsmanna.
Endur vigtunin er send til hafnarvogar-
innar þar sem fyrst var vigtað. Beri töl-
unum ekki saman ræður endurvigtunin
og er færð inn í gagnagrunn Fiskistofu.
Ekkert samband er milli vigtunar-
kerfanna tveggja og því engin leið að
staðreyna mælingu fiskkaupandans.
Gildandi fyrirkomulag býður hætt-
unni heim, þar sem endurvigtunin er
að mestu í höndum aðila sem fjárhags-
legan ávinning hafa af því að hafa rangt
við. Sé fiskaflinn vanvigtaður er hægt
að veiða meira en nemur útgefnum
kvóta og sé meðalþyngd lækkuð verður
fiskverðið lægra en rétt er. Afleiðing
af svindli er að meira er veitt en kvóti
leyfir og að ríkið, sveitarfélögin, fisk-
seljandi og sjómenn eru hlunnfarin um
kvóta og tekjur.
Sáralítið af veiddum afla er endan-
lega vigtað af hinu opinbera eða hlut-
lausum og trúverðugum aðila. Fiskur
sem vinnsluskip veiða er aldrei vigtaður
heldur er stuðst við mælingar á afurðum
eftir á. Óunninn fiskur sem seldur
er erlendis er vigtaður þar. Mest af
óunnum fiski sem seldur er innanlands
er vigtað af fiskkaupandanum. Aðeins
afli sem seldur er á innlendum fisk-
markaði er vigtaður af hlutlausum aðila.
Það eru um 15% af veiddum þorski, hin
85% eru vigtuð af aðilum sem hagnast
fjárhagslega af frávikum. Í frumvarpi
Jóns Bjarnasonar var í fyrra lagt til
að breyta þessu og láta hina opinberu
vigtun gilda. En það hefur verið dregið
til baka. Kvótakerfið hvílir á ótraustum
mælingum og býður upp á umfangs-
mikil undanskot og svik. Hið opinbera
líður ekki slíkt í öðrum atvinnu greinum.
Hverju sætir þessi sérmeðferð sem
útgerðargreifar landsins fá?
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Atli Fannar Bjarkason (dægurmál) atlifannar@frettabladid.is
HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir, ritstjórnarfulltrúi, sigridur@frettabladid.is MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is FÓLK OG SÉRBLÖÐ: Elín Albertsdóttir elin@365.is og Vera Einarsdóttir vera@365.is
ÍÞRÓTTIR: Sigurður Elvar Þórólfsson seth@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
greinar@frettabladid.is
FRÁ DEGI TIL DAGS
HALLDÓR
F
réttablaðið hefur undanfarna daga birt fréttir um stöðu
mála á fjarskiptamarkaði, upp úr svokallaðri tölfræði-
skýrslu Póst- og fjarskiptastofnunar.
Eitt af því sem athygli vekur er að á farsíma markaðnum,
þar sem vöxturinn hefur verið einna hraðastur, hefur ægi-
valdi Símans verið hnekkt og markaðshlutdeild fyrirtækisins er
komin undir 40%. Vodafone hefur tæplega þriðjung markaðarins,
Nova rúmlega fjórðung og aðrir minna. Á markaði fyrir internet-
tengingar er hlutdeild Símans
nú rétt um helmingur. Í gamla
fastlínukerfinu er Síminn áfram
með yfir 70% hlutdeild á markaði
sem er í hnignun. Í sumum geirum
hans, til dæmis millilandasam-
tölum, er hlutdeild Símans orðin
minni en helmingur.
Hér er því að komast á meira
jafnvægi á milli keppinauta á fjarskiptamarkaðnum. Það bendir
til að þrátt fyrir að gamli einokunarrisinn hafi margoft misstigið
sig á línunni milli hins löglega og ólöglega sé samkeppnis- og fjar-
skiptalöggjöfin að skila því hlutverki sínu að greiða keppinautunum
leið inn á markaðinn og takmarka yfirráð Símans.
Á fjarskiptamarkaði er nú blómleg samkeppni og hröð tækni-
þróun. Samkvæmt samanburði Alþjóðaefnahagsráðsins eru hvergi
hlutfallslega fleiri netnotendur en á Íslandi, aðeins í þremur löndum
hærra hlutfall með háhraðanettengingu, flutningsgetan sú næst-
mesta í heimi og hvergi fleiri skólar með aðgang að háhraðaneti.
Meira að segja verðið kemur vel út úr árlegum samanburði OECD.
Þessi staða er í hróplegri andstöðu við þær hrakspár, sem settar
voru fram þegar ríkiseinokun var afnumin á fjarskiptamarkaðnum
með innleiðingu regluverks ESB og einkavæðing Símans undirbúin.
Í blaðagrein árið 2000 kallaði til dæmis Steingrímur J. Sigfússon,
núverandi efnahags- og viðskiptaráðherra, einkavæðinguna „óhappa-
verk“ og líkti stöðunni sem Síminn yrði í að lokinni einkavæðingu
við dönsku einokunarverzlunina; þetta yrði „einkaeinokun“. „Saman-
burður við einkavæðingu í fjarskiptageiranum í erlendum stór-
borgum og hjá milljónaþjóðum í þéttbýlum löndum á hér ekki við og
er óraunhæfur,“ sagði Steingrímur og taldi líklegustu afleiðinguna af
einkavæðingu Símans þá að „frekari uppbygging grunnnetsins út um
landið stöðvist með öllu“ og landsbyggðin yrði látin mæta afgangi.
Þessar hrakspár hafa ekki rætzt. Símafyrirtækin hafa séð sér hag
í uppbyggingu grunnnetsins; Síminn tilkynnti til dæmis nýlega um
áform um að tengja 75% heimila landsins við svokallað ljósnet innan
tveggja ára. Farsímafyrirtækin hafa farið langt fram úr kröfum
rekstrarleyfis síns um uppbyggingu þriðju kynslóðar þjónustu úti
um landið, meðal annars hefur Síminn byggt upp langdrægt 3G-net
sem þjónar langstærstum hluta landsins og miðanna. Þar sem fyrir-
tækin hafa ekki talið hagkvæmt að setja upp senda eða bjóða upp á
háhraðanettengingar hefur Fjarskiptasjóður komið til skjalanna,
meðal annars með þeim árangri að nú hefur allur þorri íbúa í dreif-
býli aðgang að háhraðatengingum.
Það sem Steingrímur J. kallaði „ofstæki“ og „trúaratriði einkavæð-
ingarpostula“ fyrir tólf árum virðist hafa borið furðugóðan árangur.
Fjarskiptamarkaðurinn leitar jafnvægis:
Hrakspárnar
sem ekki rættust
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
SKOÐUN
Vafasöm vigtun sjávarafla
Sjávar
útvegsmál
Kristinn H.
Gunnarsson
fv. alþingismaður
VIÐ FELLSMÚLA, 108 REYKJAVÍK - SÍMI: 585 2888
50%
afsláttur
AF ÚTILJÓSUM Í
KOPAR OG GYLLTU
OPIÐ ALLA DAGA
Mán. til fös. kl. 9 -18
Laugard. kl. 10 -16
Sunnud. kl. 12-16
5.995
2.997
6.995
3.497
3.995
1.997
4.995
2.497
Gróðurinn gæsaður
Í frétt á RÚV í gær sagði frá hrak-
förum bónda nokkurs sem kvartaði
sáran undan ágangi heiðargæsa
á gróður. Hann sagði sérkennilegt
að strangar reglur giltu um sauðfé
en ekkert væri horft til ágangs
gæsanna. Þetta er rétt ályktað. Hvað
vilja þessir villtu dýrastofnar upp á
dekk og graðga í sig grasi á meðan
bú fénaður, sem aldrei hefur gert
neitt á hlut gróðurs á landinu, liggur
óbættur hjá garði?
Aðför og ábyrgð
Áríðandi tilkynning barst frá
Menntaskólanum Hraðbraut í gær.
Þar sagði að rekstri skólans hefði
verið hætt og sú ákvörðun að gera
ekki annan þjónustusamning við
skólann tengd „aðför stjórnvalda að
einkarekstri“. Forsvarsmenn skólans
gangast við því að Ríkisendur-
skoðun hafi í úttekt sinni gagnrýnt
„tiltekna þætti“ í rekstri skólans. Því
skal til haga haldið að þessir „til-
teknu þættir“ voru meðal annars að
eigendur skólans hefðu greitt sér arð
„umfram fjárhagslegt bolmagn“ og
lánað 50 milljónir króna út úr
rekstrinum til aðila tengdra
eigendum og þar hafi verið
um „óeðlilegar“ lánveit-
ingar að ræða.
Allur er varinn góður
Ásmundur Einar Daðason hefur
varpað fram áleitinni spurningu til
utanríkisráðherra. Hann spyr um skrif-
lega staðfestingu á að ESB fari ekki
fram á endurgreiðslu IPA-styrkja hafni
Ísland aðild. Rétt er að hafa vaðið fyrir
neðan sig og óþarft að trúa öllu sem
fulltrúar ESB hafa sagt í samskiptum
við Íslendinga. Að vísu segir ekkert um
kvaðir um inngöngu í rammasamningi
um IPA-aðstoðina. Samt er ekki úti-
lokað að í heilagri gremju yfir synjun
muni ESB valta yfir landið til að sækja
hverja evru af þeim 0,24% af heildar-
fjárveitingu IPA 2007-2013 sem
Ísland gæti fengið. Þetta hljómar
eins og innheimtuverkefni fyrir
ESB-herinn. thorgils@frettabladid.is