Dagblaðið Vísir - DV - 14.09.2007, Blaðsíða 17

DV Helgarblað föstudagur 14. september 2007 17
Leita enn réttLætis
Breiðavík Á þeim tuttugu og sex árum sem heimilið var starfrækt voru sjötíu og tveir
piltar vistaðir þar. meðalaldur þeirra var um ellefu ár. sá yngsti var sjö ára, sá elsti sextán.
það. „En það er talsvert mikið af
málum í gangi í Noregi núna sem
ekki er búið að loka,“ segir Maron.
Maron segist lítið geta tjáð sig
um það að svo komnu máli hvað
hann vilji sjá koma út úr málum
þeirra drengja sem beittir voru
ofbeldi í Breiðavík. „Í rauninni það
eina sem ég get sagt um það hér
og nú er að ég vona, þegar öll kurl
eru komin til grafar, að niðurstaðan
verði viðunandi fyrir alla aðila.“
Páll rúnar elísson, Breiðavíkurbarn
Þarf ekki að
feLa mig Lengur
„Sólin er komin inn í sálina mína.
Hún var ekki þar áður,“ segir
Páll Rúnar Elísson, formaður
Breiðavíkursamtakanna, um
muninn á sér andlega í dag og í
ársbyrjun, áður en hann steig fram
og sagði sögu sína. „Ég horfi núna
björtum augum á framtíðina. Þá á
ég líka við samskiptin við börnin
mín og fjölskylduna, þá sem skipta
mestu máli. Ég þarf ekki að að fela
mig lengur,“ segir Páll.
Enginn, hvorki hans nánustu
né aðrir, vissi neitt um það sem
hann þurfti að ganga í gegnum á
Breiðavík á árunum 1963 til 1967
fyrr en í febrúar á þessu ári.
Sagði nefndinni sögu sína
Nefndin sem skipuð var í apríl til
að kanna starfsemi vistheimilanna
hefur á undanförnum vikum
og mánuðum rætt við fjölda
einstaklinga. Páll er einn þeirra.
„Mér fannst vel staðið að málum.
Þetta var faglega gert. Þarna var
viðkunnanlegt fólk og gott að tala
við það,“ segir Páll. „Ég fékk að ráða
sjálfur taktinum og gat því tekið
því rólega. Ég var þarna í um eina
og hálfa klukkustund en það er
voðalega misjafnt hvað menn voru
lengi þarna. Ég held að þeir fari
brátt að ljúka viðtölunum en það er
ákveðinn hópur sem vildi ekki láta
taka við sig viðtal. Svo er náttúrlega
stór hópur látinn.“
Brotin heimili
Páll segir ekki lengur hægt að
bæta mikið fyrir það sem gerðist.
„Auðvitað eru margir sem þurfa
á sálfræðiaðstoð að halda. Og ég
held að það sé krafan frá flestum
að bætt verði úr þeirri menntun
sem þeir fóru á mis við. Margir
þessara manna eiga brotin börn og
brotin heimili í dag,“ segir Páll og
bætir við að mörg þeirra heimila
sem barnabörnin þeirra alist upp
á í dag séu einnig brotin. Það sé
bein afleiðing þess sem gerðist á
Breiðavík. „En staðan er þokkalega
góð núna myndi ég segja. Við
erum allavega sterkari en nokkru
sinni fyrr.“
Bók væntanleg
Sjálfur sækir Páll sér
sálfræðiaðstoð. Hann segist
ekki síst þurfa á henni að halda í
tengslum við skrif bókar sem hann
hefur unnið að síðastliðin sjö ár og
fjallar um vist Páls á Breiðavík. „Ég
þarf að margfara yfir það sem ég
lenti í við bókarskrifin. Og það er
erfitt,“ segir Páll. Bárður Jónsson,
sem einnig dvaldist á Breiðavík á
sjöunda áratugnum, aðstoðar Pál
við skrifin.
Páll sér mögulega hjálp í
bókinni þegar hún kemur út.
„Ég trúi því nefnilega að hún geti
hjálpað svo mörgum öðrum. Og
það er líka þess virði ef hún myndi
bara hjálpa nokkrum fjölskyldum,
nokkrum börnum þessara drengja
sem voru á Breiðavík, hjálpa þeim
að skilja af hverju pabbi var svona,
af hverju mamma var svona, af
hverju pabbi barði mig eða gerði
hitt og þetta. Þegar börnin mín og
barnsmóðir sáu mig segja mína
sögu í fjölmiðlum opnaðist nýr
heimur fyrir þeim. Samband okkar
hefur verið allt annað síðan.“
Niðurlæging fyrir þjóðina
Þeir sem beittir voru hinu
hryllilega ofbeldi á Breiðavík hafa
mismunandi kröfur um úrbætur
í sínum málum. „Það er ekki nóg
að henda í okkur nógu miklum
peningum, ef það yrði gert,“
segir Páll. „Ég hef mína kröfu
um fyrirgefningu. Ég er alveg
steinharður á því. Það myndi gefa
mér mikið ef forseti Alþingis myndi
biðja mig afsökunar. Svo þarf
náttúrlega að bæta mína menntun
og ýmislegt annað. En einhvern
veginn læðist að mér sá grunur að
það verði fátt um loforð þegar upp
er staðið. Að mínu mati yrði það
niðurlæging fyrir þjóðina.“
Aðspurður hvort starfsemi
annarra vistheimila verði skoðuð
þegar nefndin hefur skilað af sér
skýrslu segir Róbert það eitt af því
sem nefndin muni væntanlega
skoða. „Nefndin er almenn, það
er að segja hún er ekki bundin við
Breiðavík samkvæmt lögunum
eða einhverju slíku. Það er
forsætisráðherra að ákveða næstu
skref. Það er líka vissulega eitt af
því sem nefndin mun skoða, hvort
– og þá hvernig – framhald verði
á störfum nefndarinnar og gera
tillögur í þeim efnum.“
80 manns eru nú í samtökunum:
fjáröfLun
gengur iLLa
Breiðavíkursamtökin voru
stofnuð í framhaldi af því að
vitneskjan um hina illu meðferð,
sem margir urðu fyrir á Breiðavík
og öðrum sambærilegum
stofnunum hér á landi, kom
upp á yfirborðið. Samtökin eru
eins konar regnhlífarsamtök
fyrir fórnarlömbin; flest dvöldu
þau á Breiðavík en einnig hafa
einstaklingar sem dvöldu til að
mynda á Kumbaravogi og Bjargi
tekið þátt í starfsemi samtakanna.
Tilgangur samtakanna er að
vera málsvari og hagsmunasam-
tök fólks sem vistað var á vegum
hins opinbera á upptökuheim-
ilum, einkaheimilum og öðrum
sambærilegum stofnunum á árun-
um 1950 til 1980 og beita sér fyrir
forvarnarstarfi gegn ofbeldi af öllu
tagi á börnum á fósturheimilum.
Samræður á netinu
Um áttatíu manns eru nú í
Breiðavíkursamtökunum og að
sögn Páls Rúnars Elíssonar, for-
manns samtakanna, bætist sífellt
við. Hann segir að samtökin hafi þó
kannski ekki verið jafn virk og hann
hefði viljað og koma sumarfrí og
fleira þar inn í. Þau hafa þó stofnað
heimasíðu og hittast meðlimir
annan sunnudag í mánuði í
Laugarneskirkju. „Það eru aftur á
móti margir sem vilja ekki koma
þangað eftir það hvernig kirkjan
kom fram við þá og benda þeir
þá á séra Sigurð Sigurðsson sem
var á Breiðavík. Svo er náttúrlega
fólk erlendis og úti á landi og
þess vegna viljum við stækka
heimasíðuna og betrumbæta svo
fólk geti talað saman þar. En þetta
kostar peninga,“ segir Páll og hafa
samtökin reynt að safna þeim
saman með litlum árangri.
Hefur skrifað 150 fyrirtækjum
Páll hefur sjálfur skrifað um 150
fyrirtækjum en ekki fengið krónu
og kveðst hann telja að fréttir af
fjármálaóreiðu hjá Byrginu og
fleirum hafi eitthvað með það
að gera hversu illa hefur gengið.
Margir haldi að sér höndum
því þeir geti ekki vitað fyrir víst
hvernig peningunum er varið. Páli
finnst það miður en tekur fram
að þau svör sem hann hafi fengið
frá fyrirtækjunum hafi öll verið
á vinsamlegum nótum. „Margir
segja að þetta sé virðingarvert
framtak, og samtök sem þeir vildu
gjarnan hjálpa, en það sé búið að
veita þetta árið. Sumir hafa svo
ekki enn svarað,“ segir Páll. Hann
hyggst þó halda ótrauður áfram í
fjáröfluninni og að gera heimasíðu
Breiðavíkursamtakanna sem best
úr garði.
Heimasíða samtakanna er á
slóðinni www.breidavikursamtok-
in.is.
Heimasíðan opnuð páll rúnar elísson,
formaður breiðavíkursamtakanna, og
Jóhanna sigurðardóttir félagsmálaráð-
herra opna heimasíðu samtakanna í júlí.
„Ég hef mína kröfu um fyrirgefningu. Ég er alveg steinharður á því.
Það myndi gefa mér mikið ef forseti Alþingis myndi biðja mig afsökunar.“
Páll rúnar elísson „Þegar
börnin mín og barnsmóðir
sáu mig segja mína sögu í
fjölmiðlum opnaðist nýr
heimur fyrir þeim. Og
samband okkar hefur verið
allt annað síðan.“
Breiðavíkur-
börnin