Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 5

Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 5
STUNDIN NÚLL! — Við verðum menningarleg höfuðborg Evrópu! Um bjart- sýni og þunglyndi í Weimar, Lei- pzig og Dresden og stuttu tísk- una í Prag—Tíðindamaður Þjóðlífs, Einar Heimisson, fang- ar augnablikið og skoðar spegla sögunnar í „nýju" borgunum í Austur-Evrópu dagana kringum 1. maí.................... 23 LIFFÆRI TIL SOLU Ólafur Ingólfsson líffræðingur segir frá óhugnanlegri verslun með líffæri víða um heim. Vax- andi eftirspurn hefur skapað svartan markað þar sem líffæri ganga kaupum og sölum. Síð- ustu ár hefur komist upp um meiri háttar glæpastarfsemi vegna þjófnaðar á líffærum. Sagt frá fátæklingi í Venesúela: „Augunum var stolið úr mér" .......................... 51 ÞJÓÐFÉLAGSMÁL ^¦^¦¦¦¦¦¦i Líffæri ganga kaupum og sölum...... 48 Augunum var stolið úr mér.......... 50 VIÐSKIPTI ¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦¦ Smáfréttir ........................ 52 NÁTTÚRA/VÍSINDI ^^^MHHMH Verður regnskógunum bjargað?...... 54 Ósonþurrðin eykur tíðni krabbameins...................... 55 Nikótíntyggjó virkar einungis án kaffis.......................... 55 Varnaraðferð hríðskotabjöllunnar 500 skot á sekúndu ................ 56 Ellihrumur alheimur ............... 56 Kastið saltstauknum!............... 57 ÝMISLEGT Krossgáta ........................ 62 LEIÐARI W?&WÍ&$&%&&':" '' "x":'':' '::¦ Stöðugleika fórnað Fyrstu aðgerðir ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum grafa undan stöðugleikanum sem þjóðin hafði skapað á síðustu árum. Ríkisst jórnin rökstuddi vaxtahækkanirnar með því að það þyrfti að slá á þenslu og bæta stöðu ríkissjóðs. Vaxtahækkanirnar væru nauðsynlegar til þess að halda við stöðugleikanum. í umfjöllun Þjóðlífs að þessu sinni eru hins vegar færð gild rök fyrir því að afleiðingarnar verði allt aðrar. Aðgerðirnar leiða til kostnaðarverðbólgu, ríkissjóður mun tapa og það sem verst er; stöðugleikanum er fórnað, verðbólgan er laus úr böndunum. Fiestir töldu eðlilegt að ríkisstjórnin reyndi að draga úr halla ríkissjóðs. Þannig má segja að almennur stuðningur hafi verið við niðurskurð útgjalda og reyndar þótti mörgum ekki nóg að gert í þeim efnum. Meira að segja hefði almenningur skilið að það þyrfti að hækka lítils háttar vexti á spariskírteinum ríkissjóðs. En það geta fáir sætt sig við svona miklar hækkanir og að því er virðist skilningssljóar ákvarðanir sem skerða hag flestra heimila og fyrirtækja í landinu. Afleiðingar vaxtahækkana húsnæðisstjórnarlána sem tekin voru bæði í húsnæðiskerfinu sem gilti frá 1984 til 1986 og í 1986-kerfinu eru á sömu bók. Af ummælum ráðherra er ekki annað að álykta en þeir hafi ekki haft hugmynd um hvað þeir voru að gera. Það er hins vegar ómerkilegur fyrirsláttur stjórnarherra að gagnrýnendur þessara ákvarðana hafi ekki bent á önnur úrræði í efnahagsmálum. Menn í óllum stjórnmálaflokkk- um hafa verið að benda á ýmsar leiðir; niðurskurð og frestun á opinberum framkvæmdum, skatta á fjármagnstekjur, einföldun og uppstokkun í landbúnaðarkerfinu, leigu veiðileyfa í stað kvótakerfisins í sjávarútvegi og annað sem skapaði ríkissjóði tekjur og bætti lífskjör landsmanna með heilbrigðara efnahagslífi. Og það liggur í augum uppi að fjármagnseigendur á Islandi búa við ofdekur af hálfu stjórnvalda, — þeir þurfa ekki að greiða gjöld af fjármagn- stekjum sínum. En einmitt þessum ofdekraða hópi er ríkisstjórnin að hygla með ráðstöfun- um sínum. Engu er líkara en á nokkurra ára fresti komist kreddulið til áhrifa við vaxtaákvarðanir; menn sem halda að háir vextir leysi flest vandamál í efnahagslífi. Og nú er aftur farið á vaxtafyllerí og stjórnarherrarnir virðast vera búnir að gleyma rústunum sem hávaxtafylli- bytturnar skildu síðast eftir sig; árið 1988. Kredduliðið virðist telja að stjórnvöld eigi ekki að leita leiða til að lækka vexti. Athyglisvert að þau lönd sem menn eru gjarnan að miða við í frjálsræðisheimi hafa þann hátt á að stjórnvöld hafa óbein áhrif á vaxtastig. Hvarvetna er leitað samninga og samkomulags meðal þeirra í peningaheiminum sem mest hafa áhrif. En uppi á Islandi var á dögunum við engan talað. Teknar voru einhliða ákvarðanir um vaxtahækkanir á ríkispappírum sem og um afturvirkar hækkanir í húsnæðiskerfinu. Það var ekki einu sinni reynt að halda vöxtunum niðri, engin viðleitni. Þetta var afspyrnu óklókt af ríkisstjórninni og einstaklega óheppilegt fyrir íslenska efnahagslífið. Aðilar vinnumarkaðar sem hafa lagt vinnu í að viðhalda stöðugleika á umliðnum misserum brugðust misjafnlega við vaxtahækkunum. VSÍ sem fram að vaxtahækkunum hafði verið mjög á varðbergi gagnvart hvers konar kostnaðarupphlaupum þagði eða lagði blessun sína yfir hækkanirnar. Þar með missti VSÍ ákveðna tiltrú sem sambandið hafði aflað sér áður meðal almennings. En það er líka umhugsunarefni að fyrirtækin í landinu sem mörg hver eru skuldsett og máttu ekki við þessum gífurlegu vaxtahækkunum skuli ekki eiga málssvara í samtökum sínum. Einmitt á punkti þar sem saman fara á auðsæan hátt hagsmunir heimila og fyrirtækja. Verkalýðshreyfingin brást yfírleitt við af snerpu. Hluti verkalýðshreyfingarinnar er samt í hálf mótsagnakenndri stöðu sem eigandi banka og hávaxtalífeyrissjóða. Sumir sjóðanna elta ævinlega uppi hæstu vexti á lánum til sjóðsfélaga sinna og skýrgreina hagsmuni þeirra eingöngu út frá reiknilíkönum um líklegt heilsufar sjóðsfélaga á 21.öld. Reyndar er það svo enn ein mismununin í vaxtaruglinu hversu ólík kjör sjóðirnir hafa á lánum sínum. Það verður fylgst með því hvernig sjóðirnir bregðast nú við vaxtaofstopanum. Og reyndar fá þeir tækifæri núna sumir hverjir sjálfir til að sporna við hávaxtaflippinu. Verkalýðshreyfingin getur ekki gengið til samninga í haust með hávextina hangandi yfir launafólki. Ríkisstjórnin og samtök atvinnurekenda geta heldur ekki reiknað með neinni tiltrú frá almenningi öðruvísi en að snúa blaðinu algerlega við; lækka vextina. Óskar Guðmundsson. Útgefandi: Þjóðlíf h.f. Vallarstræti 4, box 1752,121 Reykjavfk, sími 621880. Stjórn: Kristinn Karlsson, Svanur Kristjánsson, Ásgeir Sigurgestsson, Hrannar Björn, Jóhann Antonsson, Margrét S. Björnsdóttir, Hallgrímur Guðmundsson, Guðmundur Ólafsson, Halldór Grönvold og Helgi Hjörvar. Framkvæmda- stjóri: Garðar Vilhjálmsson. Ritstjóri Þjóðlífs: Óskar Guðmundsson. Setn o.fl.: María Sigurðardóttir. Próförk.: Sigríður Matthíasdóttir. Fréttarítarar: Einar Heimisson (Freiburg) Guðni Th. Jóhannesson, Guðmundur Jónsson (London), Bjarni Þorsteinsson (Danmörku), Guðrún Helga Sigurðardóttir (Finn- landi), Guðbjörg Linda Rafnsdóttir (Lundi), Jón Ásgeir Sigurðsson (New Haven), Þorfinnur Ómarsson (París). Forsíða,hönnun: Erlingur Páll Ingvarsson. Skrifstofa m.iii.: Pétur Björnsson. Bókhald: Jón Jóhannesson. Auglýsingastjóri: Kristján Þorsteinsson. Prentvinnsla: Prentstofa G. Benediktssonar Kópavogi. Áskriftasími: 621880. Framkvæmdastjóri 623280. Auglýsingasímar: 26450 og 28149. Rit- stjóri: 28230. ÞJÓÐLÍF 5
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.