Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 28

Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 28
ERLENT j SILFRIÐ VAR ÖÐRUM ÆTLAÐ Indíánar Bólivíu eiga mikil menningarskeið að baki. Getur forna menningin hjálpað þeim inn í framtíðina? Gífurleg vandamál í kjölfar trúboðs og vestrœnna lifnaðarhátta. Kókaínmartröð samtímans. -3000 ára gömul en afar þróuð áveitu- og rœktunartækni indíána enduruppgötvuð. Gerði innfœddum kleift að nýta sér sólar og vatnsorku út í ystu œsar. Vísindamenn gapa af undrun Bólivía þekur um milljón ferkílómetra landsvæði fyrir suð-vestan miðja Suður-Ameríku. Hinn glæsti og hrikalegi fjallgarður Andesfjallanna liggur þvert suð-austur yfir vestanverða Bólivíu og myndar víðfeðmt hálendi, oft einu nafni nefnt „Alto" sökum hæðarinnar. Á hinu hrjóstruga hálendi býr tæplega helmingur fbúa Bólivíu. Þorri þeirra eru hreinir indíánar af Aymara og Quechua ættstofnum sem lifa við afar erfiðar að- stæður og bág kjör. Skilyrði til ræktunar eru einkar erfið; í miklum dægursveiflum getur hiti farið undir frostmark og sam- göngur eru strjálar. Þá er víða skortur á hreinu vatni en neysla eitraðs vatns veldur ungbarnadauða og sjúkdómum. Lang- flestir indíánanna hafa að vísu í sig og á en lítið umfram það og búa í litlum múrstein- lögðum hreysum án nokkurrar upphitun- ar eða annarra „sjálfsagðra" lífsþæginda. Það skýtur því óneitanlega skökku við að heyra tóna diskótónlistar glymja út úr óhrjálegum hreysunum, nánast samvöxn- um klettabeltinu, líkt og nýjungagjarnir álfar hefðu ákveðið að bregða sér á leik í hinu steingerða umhverfi. Hér mætast andstæður Bólivíu. Og mitt í þeim birtast „campesinas" indíánakerlingar sem bera höfuðið hátt í skjóli hinna ómissandi Derby-hatta og dilla fyrirferðarmiklum og litskrúðugum pilsum sínum til skiptis hægri og vinstri. Reisn þeirra ber vott um ævaforna sjálfsbjargarviðleitni merkrar þjóðar sem hefur haldið velli þrátt fyrir að þurfa að þola nær linnulausa kúgun og ofsóknir í aldaraðir. Það er einmitt þessi reisn sem 28 ÞJÓÐLÍF BENEDIKT SIGURÐSSON fær forvitinn ferðamann til að skyggnast í sögu indíána Bólivíu sem svo sannarlega mega muna sinn fífil fegurri. Talið er að indíánar Bólivíu hafi þróað einhverja menningu, þegar nokkrum ár- þúsundum fyrir Kristsburð. Fyrir áhrif Nasca- og Chimu-indíána frá Perú varð síðar til háþróuð menning, að öllum lík- indum um 1000 fyrir Krist. Miðstöð þess- arar menningar var í Tiwanaku en hið guðlega konungsveldi náði langt út fyrir það. Af ókunnum ástæðum dó þessi menning út um 1100 eftir Krist. Nú liðu rúmlega 300 ár uns önnur há- menning, ekki af lakara taginu, tók við með komu Inkanna um 1430. Inkaveldið þandist út um alla Bólivíu og langt út fyrir hana, allt til Norður-Perú, Equador, Chile og Norður-Argentínu. Hin forna indíánamenning birtist í undraverðum árangri á sviði ræktunar, arkitektúrs, vegagerðar og handiðnaðar svo eitthvað sé nefnt. Þá þykir tungumál Aymara vera harla fullkomið frá sjónar- hóli málvísindamanna nútímans. Inkaveldið var mjög stéttskipt þjóðfé- Bólivískt neysluþjóðfélag. Myndin er tekin á einum affjöldamörgum mörkuðum íLa Paz.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.