Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 54

Þjóðlíf - 01.05.1991, Blaðsíða 54
NATTURA/VISINDI UMSJÓN HALFDAN ÓMAR HALFDANAR OG ÞURÍÐUR ÞORBJARNARDÓTTIR Verður regnskógunum bjargað? Mjúkum viði má breyta í harðvið Harmleikurinn um eyðingu regnskóganna er þyngri en tárum taki. Nú er talið að ár- lega séu ruddir um 120 þús- und ferkílómetrar af regn- skógi eða með öðrum orðum: árlega hverfur regnskógur af landsvæði sem er fimmtungi stærra en ísland! Það sem er sárgrætilegast við eyðinguna er að hún er alls- endis ónauðsynleg. Aflvaki hennar er skammtímagróða- hyggja auðfyrirtækja og ein- staklinga sem ýmist ryðja skóginn til að skapa nautgrip- um beitiland eða til að afla harðviðar sem er einkum fiutt- ur til vesturlanda og notaður þar í íburð í húsgögnum og öðrum húsbúnaði. Nautgriparæktin miðast við að anna sífellt aukinni eftir- spurn eftir hamborgurum en verð þeirra er býsna hátt þegar sú staðreynd verður mönnum Ijós að til þess að framleiða einn hamborgara þarf að ryðja rúmlega sex, segi og skrifa sex, fermetra af regnskógi. Þessi tala er ótrúleg en hún verður skiljanlegri þegar það er haft í huga að sú sviðna jörð sem kemur undan regnskóginum tapar ofurfljótt frjómætti sín- um og þegar land hefur verið beitt í fimm til tíu ár þarf að ryðja nýtt land og færa hjörð- ina þangað. Það er augljóst að nautgripa- rækt er mjög dýr við þessi skil- yrði og það hlýtur að vera unnt að beina kröftum og áhuga þessara hamborgaraframleið- enda annað. Það hefur reyndar verið sýnt fram á það að menn geta borið meira úr býtum með því að nýta afurðir regnskóg- anna og það án þess að ganga á nokkurn hátt á þá. Þessar af- urðir eru endurnýjanlegar ef þess er gætt að ganga ekki um of á þær, rétt eins og gildir til Árlega eru ruddir 120 þús. ferkflómetrar afregnskógi. að mynda um fiskistofna okk- ar. Nýtanlegar auðlindir regn- skóganna eru meðal annars ávextir, hvers kyns trjákvoða og olíur, lækningajurtir, ilmj- urtir og drykkjarjurtir svo fátt eitt sé nefnt. Harðviðar hefur yfirleitt verið aflað þannig í regnskóg- unum að stór hluti trjánna er felldur og það besta nýtt og ekkert hefur verið hirt um að planta trjám í stað þeirra sem falla. I Evrópu er harðviður mikið notaður í húsagerð, einkum í ytra timburverk, svo sem útihurðir og glugga- karma. Mýkra timbur sem fæst úr skógum í Evrópu og víðar, til dæmis fura og greni, endist einungis tíunda hluta þess tíma sem harðviður stenst fúa og veðrun. Nú hafa vaknað bjartar von- ir um að minnka megi ásókn í harðviðinn til mikilla muna. Það sem vekur þessar vonir er aðferð sem hollenskur máln- ingarframleiðandi datt niður á og með henni er kleift að gæða mjúkt timbur eiginleikum harðviðar. Hollendingarnir voru að leita leiða til að nota vatnsgrunn í málningu í stað lífræns grunns þegar þeir upp- götvuðu þessa nýju aðferð til að verja timbur. Rannsóknir þeirra beindust að því að blanda alkýðkvoðu og vatn en alkýðkvoða er mikið notuð í málningu. Kvoðan vildi illa ganga í eina lausn við vatnið en með því að beita blönduna af- aröflum mátti hræra kvoðuna í dropa sem voru ekki stærri en 400 nanómetrar í þvermál, sannkallaða ördropa. Örsmáar kvoðuagnirnar héldust í svif- lausn í vatninu og þannig varð til þykkni sem mátti nota sem hefðbundna málningu. Það sem kom á óvart og skiptir sköpum í þessu samhengi er að örsmáar kvoðuagnirnar smugu inn í viðinn og sköpuðu óvænt miklu öflugri varnar- hjúp gegn raka og fúa en búist hafði verið við. Skýring þessa er að sam- eindir alkýðkvoðunnar breyt- ast er þær þorna og þær mynda efnafræðileg víxltengi hver við aðra í viðnum. Með þessum hætti vaxa inni í viðnum sterk- ar og þolnar alkýðstórsam- eindir úr smáum alkýðsam- eindum. Ef þessi örkvoða er borin á kvistalausan, þurran mjúkvið, til dæmis furu, verð- ur hann jafn harður og þolinn og hitabeltisharðviður. Sá hængur er þó á þessu að al- kýðkvoðan er allt að sólarhring að ná fullri hörku. Hollendingarnir reyndu einn- ig að blanda saman alkýð- kvoðu og akrílkvoðu sem einn- ig er mikið notuð í málningar- 54 ÞJÓÐLÍF
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.