Morgunblaðið - 16.05.2015, Blaðsíða 30

30 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 16. MAÍ 2015
Tímarnir eru gam-
alkunnir en þó sér-
stakir. Verkalýðs-
félögin setja fram
háar kröfur sem lærð-
ir hagfræðingar og
ábyrgðaraðilar fyrir-
tækja svo ekki sé tal-
að um ríkisstjórnina,
vísa út í hafsauga –
segja þær ávísun á
verðbólgu. Verði þær
samþykktar þýði þær
kjaraskerðingu ekki kjarabætur. Nú
þurfi nýja þjóðarsátt. Á þessa leið
hljóma ummæli margra þeirra sem
spáð hafa í raungetu hagkerfisins til
kjarabóta. Sá sem þetta ritar talaði
og skrifaði í anda þessa boðskapar í
aðdraganda þjóðarsáttar haustið
1985 um nauðsyn þess að semja um
betri kjör í stað uppskrúfaðra, falsra
launahækkana. Rökin voru veikt
efnahagslíf sem svara myndi háum
launakröfum með gengisfellingu og
verðbólgu. Eftirtekjan yrði skamm-
vinn og rýr. Árum seinna voru gerð-
ir skynsamlegir samningar sem
kenndir eru við þjóðarsátt. Gilda
ekki sömu rök lengur? Hefur eitt-
hvað breyst frá því í lok níunda ára-
tugar sl. aldar? Vissu-
lega. Umgjörð,
samsetning og gang-
virki efnahagskerfisins
hafa gjörbreyst. Fisk-
veiðistjórnunarkerfið
er farið að skila um-
talsverðum hagnaði til
útgerðarmanna. Með
auknum aflaheimildum
mun hagnaðurinn að
öðru óbreyttu vaxa
enn. EES-samningur-
inn hefur gert íslensks
efnahagslíf fjölbreytt-
ara, frjálsara og
áræðnara, aukið samkeppnishæfni
þess og opnað markaði áður lokaða.
Ferðamannaiðnaðurinn hefur vaxið
með leifturhraða og er nú orðinn
ein vinnufrekasta og gjöfulasta út-
flutningsgrein landsins. Krósett
bankakerfið bólgnar út af krónu-
eignum. Afkomutölur segja að flest
svið íslensks efnahagslífs skili
handhöfum og eigendum góðum eða
miklum hagnaði. Þannig var
sannarlega ekki umhorfs á tímum
þjóðarsáttar.
Velgjörðarhalli hjá ríkisstjórn
Enn búum við þó við hagkerfi,
sem knúið er áfram af meginboð-
orði nýfrjálshyggjunnar, sem stillt
er inn á hámarkshagnað sem for-
gangsmál meðan laun eru afgangs-
stærð. Félagslega markaðskerfið
staldraði stutt við hérlendis. Bilið
milli hagnaðar og raunlauna er
hættulega breitt og víkkar. Þetta
veit launafólk og vill ekki sætta sig
við. En það er ekki nóg með að fyr-
irtækin hagnist vel, sem í sjálfu sér
er gott. Ríkisstjórnin virðist hafa
það að meginviðfangsefni að auka
hagnaðinn enn meir. Hún er ötul við
að taka ákvarðanir sem lækka
skatta á útgerðir, stóriðju og hæst
launaða fólkið, eins og þar kreppi
mest að. Jafnframt finnst fólki rík-
isstjórnin vera að ræna sig helgum
arfi sínum og eign sem er sjávar-
auðlindin, með einhliða úthlutun
langvarandi aflaheimilda s.s. á mak-
ríl. Allt er þetta gert í nafni bættra
rekstrarskilyrða atvinnuveganna,
sem eru sömu vígorð og notuð voru
fyrir hrun. Við virðumst ófær um að
læra af reynslunni. Samhliða þess-
um velgjörðarhalla berst ungt fólk í
bökkum við að komast af, ekki hvað
síst vegna hárra húsnæðisreikninga
og verðtryggðra skulda. Ísland er
erfitt og óvinveitt land ungu launa-
fólki. Skilaboð til launafólks um
ábyrgð og skynsemi missa því
marks.
Reið kynslóð
Hvergi lenti almenningur verr
útúr fjármagnskreppunni en hér á
landi vegna gengishraps krón-
unnar. Hún magnaði upp áhrif
hrunsins og kom mörgu launafólki á
kaldan klakann. Hún var bölvun
ekki happ. Nú hefur ríkisstjórnin
ýtt út af borðinu þeirri von að teng-
ing við ESB gæti opnað framtíð-
arsýn og fært okkur gjaldmiðil, sem
ekki er stöðugur leiksoppur mis-
heppnaðra ákvarðana stjórnmála-
og/eða fjármálamanna. Þá virðist
það ekki hvarfla að alþing-
ismönnum að gagngerar breytingar
á landbúnaðarkerfinu geti bætt
kjör almennings. Núverandi kerfi
er rándýrt og sniðið að hagsmunum
fárra á kostnað fjöldans. Þetta sést
ekki bara á fjallháum styrkjum til
frumstæðs sauðfjárbúskapar, held-
ur einnig í fáránlegum einkasölu-
reglum, þar sem innflutningsbanni
er beitt þó að aðeins einn eða örfáir
innlendir framleiðendur séu til
staðar. Auðvitað finnur almenn-
ingur hve niðurnjörvað og andsnúið
kerfið er, en hann veit jafnframt að
hann á fáa bandamenn, sem þora að
gera breytingar þar á. Þess vegna
dugar lítt nú að skírskota til hóg-
værðar í kröfugerð eins og hægt
var á árunum fyrir 1990. Reiði fólks
birtist m.a. í hruni allra flokka í
skoðanakönnunum, nema þessara
einu lítt þekktu pírata. Háar launa-
kröfur með verkfallsvopnið á lofti
eru líka andsvar fólks og tjáning við
áhrifaleysi, andsnúnum og ein-
strengingslegum ákvörðunum ríkis-
valdsins. Á síðasta útifundi á
Austurvelli spurði ég unga konu
hverju hún væri að mótmæla. Hún
sagðist mótmæla því að vera neydd
til að lifa í stöðugu ofbeldis-
sambandi með ríkisstjórninni, sem
keyri áfram af óbilgirni ýtrustu
sjónarmið sín í öllum viðkvæmum
málum. Sanngirnissjónarmið eða
meðalhóf sé hvergi að finna.
Hræddur er ég um að þetta viðhorf
sér algengara en mig hafði grunað,
og að unga konan deili því með fjöl-
mörgum.
Launakröfur og reið þjóð
Eftir Þröst
Ólafsson » Ísland er erfitt og
óvinveitt land
ungu launafólki. Skila-
boð til launafólks um
ábyrgð og skynsemi
missa því marks.
Þröstur
Ólafsson
Höfundur er hagfræðingur.
Mig langar til að koma þessari mynd
á réttan stað og leita því til lesenda.
Talið er þessi kona hafi heitið Guð-
rún og hafi komið í heimsókn á Arn-
arstapa með Margréti Jóns hjúkr-
unarfræðingi og síðar ljósmóður.
Hún var hér í 2-3 vikur í kringum
1945.
Lydía Rafnsdóttir,
Háarifi 15 Rifi.
Hver er
konan?
Kannast einhver við þessa konu?
Velvakandi
Svarað í síma 569-1100 frá
kl. 10-12 velvakandi@mbl.is
Móttaka
aðsendra
greina
Morgunblaðið er vettvangur lif-
andi umræðu í landinu og birtir
aðsendar greinar alla útgáfudaga.
Þeir sem vilja senda Morgun-
blaðinu greinar eru vinsamlega
beðnir að nota innsendikerfi
blaðsins. Kerfið er auðvelt í notk-
un og tryggir öryggi í samskiptum
milli starfsfólks Morgunblaðsins
og höfunda. Morgunblaðið birtir
ekki greinar sem einnig eru send-
ar á aðra miðla.
Að senda grein
Kerfið er aðgengilegt undir
Morgunblaðslógóinu efst í hægra
horni forsíðu mbl.is. Þegar smellt
er á lógóið birtist felligluggi þar
sem liðurinn „Senda inn grein“ er
valinn.
Í fyrsta skipti sem innsendi-
kerfið er notað þarf notandinn að
nýskrá sig inn í kerfið. Ítarlegar
leiðbeiningar fylgja hverju þrepi í
skráningarferlinu. Eftir að við-
komandi hefur skráð sig sem not-
anda í kerfið er nóg að slá inn
kennitölu notanda og lykilorð til
að opna svæðið. Hægt er að
senda greinar allan sólarhringinn.
Nánari upplýsingar veitir
starfsfólk Morgunblaðsins alla
virka daga í síma 569-1100 frá kl.
8-18.
Funahöfði 1 | 110 Reykjavík | Sími 567 4840 | www.bilo.is | bilo@bilo.is
BMW 730D
02/2004, ekinn 199 Þ.km, diesel, sjálfskiptur.
Verð 3.850.000. Raðnr.252643
JEEP GRAND CHEROKEE LAREDO 4X4
Árg 2007, ekinn 168 Þ.km, 3,7L, sjálfskiptur.
Verð 1.770.000. Raðnr.253319
NISSAN QASHQAI+2 SE
06/2011, ekinn 77 Þ.km, bensín, sjálfskiptur.
Verð 3.980.000.
Raðnr.253442
BMW 545i
Árg.2004, ekinn 180 Þ.km, sjálfskiptur, flott eintak.
Verð 2.880.000. Raðnr.285338
TOYOTA AURIS SOL HYBRID
05/2011, ekinn 72 Þ.km, bensín/rafmagn, sjálf-
skiptur. Verð 2.790.000. Raðnr.285860
Þú finnur bílinn á bilo.is Auglýstir bílar eru á staðnum Skráðu bílinn á bilo.is
Umferðarmiðstöðin BSÍ • 101 Reykjavík • 580 5400 • main@re.is • www.re.is
VIÐ
SKUTLUM
ÞÉR! Alltaf laus sæti
Frí þráðlaus internet-
tenging í öllum bílum
Hagkvæmur kostur
Alltaf ferðir
Ferðatími u.þ.b.
45 mínútur
Umhverfisvænt
Kauptu miða núna á
www.flugrutan.is
Áætlunarferðir Flugrútunnar eru í tengslum við allar
komur og brottfarir flugvéla um Keflavíkurflugvöll.
OR
*Miðast við að keyptur sé miði fram og til baka frá BSÍ eða Keflavíkurflugvelli á 3.500 kr.
1.750 kr.*
FYRIR AÐEINS