Bókasafnið - 01.05.2012, Page 60

Bókasafnið - 01.05.2012, Page 60
60 bókasafnið 36. árg. 2012 Ég var eitt af þeim börnum sem lærði að lesa mjög snemma. Foreldrar mínir þurftu aldrei að hafa fyrir því að sitja með mér tímunum saman og kenna mér hljóð stafanna eða að lesa. Þetta bara kom af sjálfu sér. Sum börn eru bara þannig. Mín fyrsta minning tengd bókum er þó þegar þau voru að lesa fyrir mig og segja mér sögur, áður en ég fór að lesa þær sjálf. Þegar ég var lítil var bókin um Mola litla Flugustrák eftir Ragnar Lár, teiknara og blaðamann, lesin mikið. Um Mola komu út nokkrar bráðskemmtilegar bækur sem ég las spjaldanna á milli eftir að ég fór að stauta sjálf og eru myndirnar í bókunum alveg frábærar, í einfaldleika sínum  segja þær svo  miklu meira en mörg orð eins og auðvitað góðum barnabókum sæmir. Á  myndirnar gat maður horft tímunum saman og bókstafl ega dottið inn í atburðarásina. Systurnar Maddit og Beta (Astrid Lindgren) komu síðar inn í líf mitt og voru mitt uppáhalds fram að unglingsárum. Las ég margar bækur um ævintýri þeirra systra og fyrir nokkru fann ég eina þeirra í pappakassa inn í bílskúr sem var orðin þvæld og vel lesin. Ég mundi nákvæmlega eftir sögunni og myndirnar voru eins og myndir úr fj ölskyldualbúminu, ég þekkti þær svo vel. Ég las síðan söguna með 7 ára dóttur minni sem hafði svo gaman af að eldri systir hennar heimtaði að fá að taka hana með sér í skólann til að lesa. Margir hafa efl aust svipaða sögu að segja, máttur bókanna og minninganna er mikill. Að lesa góða bók gefur manni heilmikla andlega hugarró og nærir sálina á sama tíma. Sumar bækur fá mann til að hlæja, aðrar til að gráta og enn aðrar til að líta lífi ð öðrum augum. Sumar bækur hafa öll þessi áhrif á lesandann. Enginn upplifi r sömu bókina eins. Lengi býr að fyrstu gerð eins og máltækið segir og byrjar lesturinn heima hjá börnunum. Sögustund milli foreldris og barns styrkir þessi mikilvægu tengsl. Að lesa fyrir börn venur þau á að hlusta, veitir öryggi, hlýju og nálægð. Með fyrstu bókum sem barn fær lærir það að fi nna gleðina með sögupersónum, setja sig í spor annarra og skilja gildi grimmdar og góðmennsku og muninn þar á milli. Færni í lestri liggur í rótum fyrstu æviára þeirra og segja má að við foreldrarnir séum mikilvægustu mótunaraðilarnir og fyrirmyndir þeirra þegar kemur að lestri. Fjölskyldur sem skapa með sér lestrar- hvetjandi hefðir og halda þeim óháð aldri barnsins auka líkur á að barnið haldi lestraráhuganum seinna meir. En tímarnir breytast og mennirnir með. Samfélagið hefur tekið miklum breytingum frá því amma og afi voru ung, eða bara frá því að við sjálf vorum börn. Hér áður fyrr var lestur hluti af daglegu heimilislífi og félagsleg samskipti í tengslum við lestur voru mikil. Á tíma tæknialdar hefur lestraráhugi barna og unglinga minnkað og lestur bóka og dagblaða dregist saman, á meðan sjónvarpsáhorf og tölvunotkun hefur aukist. Það þarf nú varla sérfæðing til að segja okkur það, að getu ungmenna í lestri hefur hrakað, á meðan þessi þróun hefur átt sér stað. Margir unglingar í dag eru stirðlæsir og lesa sjaldan eða aldrei sér til dægrastyttingar. Vissulega hefur skólinn áhrif á bóklestur barna og unglinga, en þar fyrir utan fer lítið fyrir lestri. Ungt fólk eyðir tímanum fyrir framan tölvu- og sjónvarpsskjái og leitar frétta á netmiðlum frekar en í dagblöðum. Það tekur þátt í fréttamiðluninni með bloggi og er virkt á samskiptasíðum eins og til dæmis Fésbókinni. Við sem erum fl uglæs og tökum lestri sem sjálfsögðum hlut, eigum ekki auðvelt með að setja okkur í spor þeirra sem eru stirðlæsir eða ólæsir. Það er sennilega erfi tt að komast í gegnum lífi ð án læsi, því við skynjum svo margt í gegnum lesturinn. Flest öll menntun, kunnátta og þekking tengist læsi á einhvern hátt. Lestrarkennsla og lestrarþjálfun barna og unglinga er því mikilvæg fyrir lífi ð. Allsstaðar erum við að lesa, eitthvað ómeðvitað, allan daginn. Að fá að læra að lesa eru forréttindi og við foreldrar megum ekki sofna á verðinum. Virkjum þau í lestrinum. Höldum áfram að hvetja börnin okkar til lesturs, þó svo að þau séu nú jafnvel að breytast í unglinga. Börn sem hafa góðan aðgang að bókum lesa frekar en önnur. Drögum þau með okkur á bókasöfnin, bókabúðir og bókamarkaði. Sýnum áhuga á bókum sem höfða til þeirra, eða lesum jafnvel sömu bók og þau og ræðum hana svo saman. Hjálpum þeim að fi nna hið sérstaka næringargildi sem við fáum úr bókmenntum. Nærum þau upp úr bókum. Bækur og líf Næring bóka og lesturs Drífa Viðarsdóttir

x

Bókasafnið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Bókasafnið
https://timarit.is/publication/245

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.