Dagblaðið Vísir - DV - 13.12.2013, Qupperneq 37

Menning 37Helgarblað 13.–16. desember 2013
Í
fyrsta og eina skipti sem ég hef
rekist á Ragnar Frey Ingvarsson
matmann tók ég í hendina á hon-
um og hneigði ég mig grunnt –
djúp hneiging getur verkað eins
og oflof og þar með háð og vildi ég
alls ekki koma þeim skilaboðum á
framfæri. Þetta var í Kringlunni rétt
fyrir jólin í fyrra. Ég hafði fylgst með
bloggi Ragnars Freys um nokkurra
ára bil og dáðist að ástríðunni sem
skein út úr skrifum hans um mat.
Hann hefur birt ótal margar færslur
með uppskriftum og myndum af
góðgæti og áhuginn virðist ekkert
vera að dvína. Þegar ég hugsa um
„bestu“ bloggara landsins er Ragnar
Freyr þar ofarlega á blaði.
Ástríðukokkur
Sömu ástríðuna er að finna í mat-
reiðslubók sem Ragnar Freyr hefur
nú gefið út þar sem hann birtir sam-
ansafn af uppskriftum af réttum sem
hann hefur eldað í gegnum árin.
Ragnar Freyr er ástríðukokkur sem
býr í Lundi í Svíþjóð; hann er gigtar-
læknir og fjölskyldufaðir sem finnur
sér tíma til að sinna þessari ástríðu
sinni og deila henni í netheimum og
nú í þessari bók: Lækninum í eld-
húsinu.
Ragnar Freyr heldur áfram að
smita lesandann með mataráhuga
sínum í bókinni líkt og hann hefur
gert á bloggi sínu: Maðurinn hefur
svo gaman af þessu og það skín svo
í gegn – hann er nánast eins og barn,
slík er leikgleðin yfir matnum. Bók-
in er hin eigulegasta: Tæpar 500
síður og fjölmargar og litríkar ljós-
myndir af mat á góðum pappírnum
gera það að verkum að gaman er að
fletta í henni. Ragnar Freyr birtir svo
einnig myndir af sjálfum sér og fjöl-
skyldu sinni og því hefur bókin yfir
sér persónulegan blæ.
Þekktar stærðir
Í bókinni er aragrúi klassískra upp-
skrifta af þekktum réttum eins pasta
carbonara, lasagna, beef Wellington,
Nicoise-salati, panna cotta og créme
brúlee og yfir í minna þekkta rétti.
Segja má að þetta sé matreiðslubók
fyrir byrjandann þó vissulega séu
flóknari réttir inn á milli. Engin sér-
stök skilgreining er á efni bókarinn-
ar: Þetta eru alls konar uppskriftir
hvaðanæva að úr heiminum. Upp-
skriftirnar eru því ekki rammaðar
inn í flokka eftir löndum eða þemum
öðrum en þeim að hvert hráefni fyrir
sig – lambakjöt, nautakjöt, grísakjöt
– fær hvert sinn flokk. Maður sem á
enga matreiðslubók gæti því fengið
sér þessa og komist ágætlega af með
því að elda upp úr henni hinar og
þessar uppskriftir.
Eitt af vandamálum bókarinnar
er einmitt þetta: Hvernig matreiðslu-
bók er um að ræða? Ljóst er út frá
uppbyggingu bókarinnar að um er
að ræða alhliða matreiðslubók þar
sem farið er „yfir í brauð og kökur“.
Ég myndi segja að almennt séð sé
einhvers konar skilgreining á efni
eða ramma matreiðslubóka af hinu
góða þannig að efnið sé hólfað nið-
ur með einhverjum hætti: Ítölsk mat-
reiðslubók er eitt dæmi, marokkósk
nú eða spænsk. En hér er allt undir
og ekki skilgreint hver rammi bókar-
innar er.
Skortur á nýjungum
Í öðrum tilfellum, þar sem greint er
frá minna þekktum uppskriftum,
eru réttirnir byggðir á réttum sem
hann hefur séð í öðrum matreiðslu-
bókum eða fengið á veitingahúsum.
Eitt dæmi sem hægt er að nefna er
uppskriftin að Kartöflusalati með
strengjabaunum og linsoðnum eggj-
um, þar sem fram kemur að hug-
myndin sé „sótt til“ ísraelska kokks-
ins Yotam Ottolenghis. Uppskriftin í
bók Ragnars er í raun einfölduð út-
gáfa af salati Ottolenghis sem hann
kallar Konunglegt kartöflusalat: Í
stað lynghænueggja notar Ragnar
venjuleg hænuegg og færri hráefni.
Annað dæmi er Katalónskar kartöfl-
ur, einfaldur réttur þar sem kartöflur
eru steiktar með hvítvíni og timjan,
en sú uppskrift er sótt til veitinga-
staðar í Barcelona. Í bókinni segir
samt að uppskriftin hafi „orðið til“
á ferðalagi í Barcelona en svo virð-
ist sem um að sé að ræða rétt frá
veitingahúsi þar í borg.
Auðvitað fá kokkar og matmenn
lánað eitt og annað héðan og þaðan
þegar þeir setja saman rétti og upp-
skriftir. Í öllum skapandi greinum
lista og menningar – matreiðsla er
menning – nota menn arfinn og þá
reynslu og kunnáttu sem er fyrir
hendi og byggja á henni þegar þeir
búa til nýja hluti úr þessum arfi.
Sama hvort um er að ræða skáldsögu,
málverk eða mat; maður sem hefur
aldrei lesið skáldsögu er ekki líklegur
til að skrifa góða skáldsögu, maður
sem hefur ekki kynnt sér listasöguna
og veit ekkert um myndlist er ekki lík-
legur til að búa til frumlegt listaverk
sem vekur athygli og kokkur sem hef-
ur ekki þekkingu á matarmenningu
og uppskriftum héðan og þaðan er
ekki líklegur til að búa til nýja rétti
eða setja gamla rétti í nýtt samhengi
með frumlegum hætti. Við notum
þann arf sem fyrir liggur á einhverju
menningarsviði og byggjum ofan á
hann og gerum eitthvað nýtt.
Meira af Ragnari Frey
Vandamálið við þessa fallegu og
ástríðufullu bók Ragnars er að
það er fátt nýtt í henni: Hann birt-
ir fyrst og fremst þekktar uppskrift-
ir en bætir ekki miklu nýju við frá
sjálfum sér. Bókin er því ekki sér-
staklega frumleg eða nýjungagjörn
og kemur þar af leiðandi ekki mik-
ið á óvart. Gaman hefði verið að sjá
meiri tilraunamennsku – fleiri nýj-
ungar, meiri uppbrot á þekktum
réttum, nýjar brautir – því eiginlega
allt í bókinni eru frægar uppskriftir
sem finna má á ótal öðrum stöðum.
Þó bókin sé öðrum þræði persónu-
leg vantar aðeins meiri Ragnar Frey
í uppskriftirnar því eldamennska
er sannarlega skapandi grein þegar
þekkingargrunnurinn er kominn:
Ragnar Freyr mætti alveg sleppa
sér meira því hann virðist búa yfir
kunnáttunni og þekkingu á mat og
matarmenningu til þess. Kannski
býður það næstu bókar Ragnars
Freys að feta inn á nýjar slóðir. Meiri
nýbreytni ofan á brennandi ástríðu
hans fyrir mat væri góð blanda. Það
geta allir, eða að minnsta kosti flest-
ir, fylgt uppskrift eða forskrift í mat-
reiðslu en ekki allir geta búið til eitt-
hvað nýtt og spennandi á gömlum
merg. n
Smitandi ástríða
en frumleika skortir
Matarbloggarinn Ragnar Freyr Ingvarsson hefur gefið út fallega matreiðslubók
Smitandi ástríða
Ástríða Ragnars Freys
Ingvarssonar fyrir mat er
smitandi og hefur verið
gaman að fylgjast með
bloggsíðu hans síðustu ár.Læknir í eldhúsinu
Höfundur: Ragnar Freyr
Ingvarsson
Útgefandi: Sögur
477 blaðsíður
Ingi Freyr Vilhjálmsson
ingi@dv.is
Dómur
„Gaman
hefði ver-
ið að sjá meiri til-
raunamennsku
Sögur og lög
um Afríku
Út er komin platan Afríka,
samstarfsverkefni Einars Þor-
grímssonar og listamannsins
gímaldins.
Á plötunni segir Einar börn-
unum sögur af Afríku í ljóðum
og lestri, við eigin lög og tón-
setningu gímaldins. Gímaldin
er listamannsnafn Gísla Magn-
ússonar sem er sonur Megasar.
Ýmsir fleiri leggja Einari lið á
Afríku, meðal annars söngv-
ararnir HEK, Hermann Stef-
ánsson, María Einarsdóttir og
Hjalti Þorkelsson.
Einar Þorgrímsson er
sögumaður og hefur gefið út
nokkrar bækur sjálfur. Sextán
ára gamall, árið 1970, skrif-
aði hann sína fyrstu barna- og
unglingabók „Leynihellirinn”.
Bækurnar urðu fimm – og
náði ein þeirra miklum vin-
sældum árið 1971. Hún bar
titilinn Leyndardómar eyði-
býlisins.
Bóhemalífið
að breytast
í gnægtir
Í dag opnar myndlistarmaður-
inn Snorri Ásmundsson vinnu-
stofusýningu á vinnustofu sinni
á Nýlendugötu 14. á 3. hæð (fyrir
ofan Forréttabarinn). Þar ætlar
hann að sýna málverk, teikningar,
skúlptúra og fremja gjörninga.
Snorra finnst gaman að sýna á
vinnustofu sinni í sínu uppá-
halds vinnuumhverfi. Næstu
misseri verður mikið um að vera
hjá honum þar sem hann er að
fara að sýna í Austurríki í lok jan-
úarmánaðar. Snorri segir lífið
leika við sig um þessar mundir
og hann sé fjáðari en venjulega.
Eftirspurnin eftir verkum hans sé
mikil. „Ég held að þessi lífsgleði
mín sé að veita mér uppskeru nú
um mundir og bóhemalífið að
breytast í gnægtir. Það er gaman
að selja list og eiga peninga og ég
býst við að selja mikið á næstunni
því eftirspurnin er mikil.“
Adda á Kex
Hostel
Laugardagskvöldið 14. desember
heldur tónlistarkonan Adda út-
gáfutónleika til að fagna útkomu
fyrstu plötu sinnar, My Brain E.P.
Með Öddu koma fram Sunna
Ingólfsdóttir, söngkona og Kristín
Þóra Haraldsdóttir, víóluleikari.
Tónleikarnir fara fram á Kex
Hostel - innri sal - og dagskráin
hefst á slaginu 20:30. Miðar verða
seldir á staðnum og miðaverð
er 1.500 krónur. Framandverka-
konan Eva Rún Snorradóttir hitar
upp með ljóðum úr nýútgefinni
bók sinni Heimsendir fylgir þér
alla ævi.
Titillag plötunnar, My Brain er
nú þegar komið út í vefhlustum
og er aðgengilegt á Soundcloud.