Bændablaðið - 29.01.2015, Page 6

6 Bændablaðið | Fimmtudagur 29. janúar 2015
Málgagn bænda og landsbyggðar
Bændablaðið kemur út hálfsmánaðarlega. Því er dreift til allra bænda landsins og fjöl margra annarra er tengjast land búnaði.
Bændablaðinu er dreift ókeypis til þeirra er stunda búskap en þéttbýlisbúar geta gerst áskrifendur að blaðinu.
Árgangurinn kostar kr. 7.500 en sjötugir og eldri og lífeyrisþegar greiða kr. 3.750. Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka Íslands.
Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík. Sími: 563 0300– Fax: 562 3058 – Kt: 631294-2279
Ritstjóri: Hörður Kristjánsson (ábm.) hk@bondi.is – Sími: 563 0339 – Rekstur og markaðsmál: Tjörvi Bjarnason tjorvi@bondi.is
Blaðamenn: Margrét Þ. Þórsdóttir mth@bondi.is – Sigurður Már Harðarson smh@bondi.is – Vilmundur Hansen vilmundur@bondi.is
Auglýsingastjóri: Erla H. Gunnarsdóttir ehg@bondi.is – Sími: 563 0303 – Frágangur fyrir prentun: Prentsnið.
Netfang blaðsins (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is Netfang auglýsinga er augl@bondi.is Vefsíða blaðsins er www.bbl.is
Prentun: Landsprent ehf. – Upplag: sjá forsíðu – Landsprent og Íslandspóstur annast dreifingu blaðsins. ISSN 1025-5621
LEIÐARINN
Aldrei verður of oft tönglast
á því hversu heppin við erum
að búa í þessu landi. Hér eru
náttúruauðlindir sem margir
öfunda okkur af og allt til staðar
svo tryggja megi fæðuöryggi
þjóðarinnar.
Þrátt fyrir öll þau gæði sem
landið býður upp á þá heyrist samt
endalaus bölmóður fólks sem telur
að allt sé betra í útlöndum. Þetta fólk
sér engan tilgang í að halda uppi
landbúnaðarframleiðslu á Íslandi,
eða að skynsemi geti verið fólgin
í því að halda uppi byggð víða um
land.
Allt skal setja í reiknilíkan
hámarks arðsemi þar sem menning
og mannlíf skiptir engu máli. Þetta
fólk gleymir þá um leið að án lifandi
mannlífs og byggðar víða um land er
tómt mál að tala um áframhaldandi
uppbyggingu ferðaþjónustu. Það
gleymir því líka að þéttbýlið eins og
við Faxaflóa mun aldrei geta þrifist
án jaðarbyggða. Um leið og þær
hrynja fer fljótt að saxast á innviði
þéttbýlisins sem byggja m.a. á að
þjónusta dreifbýlið. Það mun síðan
augljóslega fljótt leiða til fólksflótta
þéttbýlisbúa úr landi. Slík þróun er
vel þekkt fyrirbæri bæði hér á landi
og í útlöndum.
Annar angi af þessu lýsir sér
í yfirgangi og frekju ofdekraðra
minnihlutahópa. Þannig reyndi
einn slíkur að knýja þjóðina inn í
ríkjasamsteypu Evrópusambandsins
með valdi. Það átti að gera
án þess að nokkrum í þessum
„lýðræðiselskandi“ hópi dytti í hug
að spyrja þjóðina fyrst um hvort hún
vildi ganga í þennan klúbb. Í dag
býr ESB við mikla óvissu ekki síst
varðandi gjaldmiðil sinn, evruna, sem
hríðfellur um þessar mundir. Samt
heggur þessi hópur í sama knérunn.
Athyglisvert var að heyra Lars
Christensen, yfirmann grein-
ingardeildar Danske bank, á fundi
sem Íslandsbanki stóð fyrir í Hörpu
á miðvikudagsmorgun. Ekki styðja
hans orð þá ráðagjörð að spyrða
Ísland saman við efnahagsblokk
ESB, − þvert á móti.
Lars benti á að íslenska hagkerfið
væri í eðli sínu ekkert líkt því
evrópska, heldur líkara því sem
gerist í Noregi, Kanada og á Nýja-
Sjálandi. Því mætti segja að út
af efnahagslegum ástæðum væri
ekki heppilegt fyrir Íslendinga að
tengja krónuna við evru. Nær væri
að tengja hana við kanadískan eða
nýsjálenskan dollar. Ein leið væri
líka að taka hreinlega upp aðra hvora
þessara mynta á Íslandi. Þannig
talaði bankamaður sem gjörþekkir
efnahagsveruleikann í ESB-landinu
Danmörku. /HKr.
LOKAORÐIN
Aftur að tollum
Nýkomin er út skýrsla atvinnuvegaráðuneytisins
um tollvernd á landbúnaðarvörum, þróun
hennar og möguleg sóknarfæri erlendis.
Í skýrslunni er greinargott yfirlit yfir
milliríkjasamninga Íslands og hvernig
álagningu tolla á innfluttar búvörur er háttað.
Þar getur munað miklu á milli þess sem
heimilt er að leggja á og þess sem raunverulega
er gert. Segja má að Ísland sé langt frá því að
fullnýta álagningarheimildir í samningum Alþjóða
viðskiptastofnunarinnar (WTO). Í skýrslunni
kemur líka fram að við flytjum mun meira inn
af landbúnaðarvörum en við flytjum út. Árið
2013 nam verðmæti innflutningsins nærri 52
milljörðum króna, sem er aukning um 10 milljarða
frá 2010. Útflutningur búvara á sama tíma var 8
milljarðar, sem er aukning um einn milljarð frá
2010. Af því leiðir að vöruskiptajöfnuður okkar á
landbúnaðarvörum var neikvæður um 44 milljarða
árið 2013. Fyrir því þarf að afla gjaldeyris annars
staðar frá. Viðskiptasamningar Íslands sem fjalla
eitthvað um búvöruviðskipti eru fjölmargir. Þar er
meðal annars áðurnefndur samningur við WTO,
tvíhliða samningur við ESB og annar tengdur 19.
gr. EES-samningsins, samningur vegna aðildar
að EFTA, fríverslunarsamningar við 35 ríki sem
EFTA hefur gert og sérstakir tvíhliða samningar
Íslands svo sem við Noreg, Færeyjar og Kína.
Ekki lokaður markaður
Oft er látið að því liggja að innflutningur búvara
sé hér að mestu bannaður. Helst að einstöku
sinnum sé leyft að flytja inn eitthvert smáræði,
en þá undantekningalaust á ofurtollum. En
52 milljarðar eru ekki smáræði. Markaðurinn
er ekki lokaðri en svo að innflutningur á kjöti,
sem nýtur tollverndar, hefur vaxið stórlega
frá 2010. Markaðshlutdeild innflutts kjöts er
orðin á bilinu 10–15% í kjúklinga-, svína- og
nautakjöti. Reynt er í skýrslunni að leggja mat
á umfang tollverndar, að meðtöldum gjöldum
sem innflytjendur greiða fyrir tollkvóta, þegar
þeir eru boðnir út. Niðurstaðan er að hún sé á
bilinu 18–50% af innkaupsverði vörunnar erlendis
að viðbættum flutningskostnaði (CIF verð) og
greiðslum fyrir tollkvóta. Hlutfallið af endanlegu
söluverði er lægra þar sem við þetta verð á eftir
að bæta heildsölu- og smásöluálagningu og
virðisaukaskatti, en þeir þættir leggjast auðvitað
líka á innlenda framleiðslu.
Stuðningsaðgerðir algengar um allan heim
Í skýrslunni er gerð ágæt grein fyrir hug mynda-
fræðinni að baki tollvernd sem ástæða er til að
endurtaka hér:
„Í mörgum ríkjum eru lagðir á tollar til að jafna
samkeppnisstöðu búvara gagnvart innflutningi.
Skilyrði til framleiðslu landbúnaðarvara geta
verið mjög mismunandi eftir löndum sem helgast
m.a. af legu þeirra og náttúrulegum aðstæðum,
sem og ýmsum efnaghagslegum skilyrðum. Til
að jafna þennan mun hafa stjórnvöld einkum
mætt þessu með tvennum hætti, þ.e. tollvernd
og beinum stuðningi við framleiðendur. Slíkar
stuðningsaðgerðir stjórnvalda eru sem fyrr segir
algengar um heim allan og er landbúnaður án allra
afskipta stjórnvalda vandfundinn. Stuðningur við
landbúnað er mismikill og er oft meiri í löndum
þar sem skilyrði til landbúnaðar eru lakari
vegna veðurfars eða landfræðilegra aðstæðna.
Auk þess eru ýmsar aðrar ástæður sem geta
valdið því að framleiðendur geta illa keppt við
erlenda samkeppni sérstaklega þegar kemur að
framleiðslukostnaði. Algengt er að stjórnvöld
veiti þá stuðning með það að markmiði að vernda
fæðuöryggi og störf, en aðrar ástæður geta legið að
baki t.d. verndun ákveðinna landsvæða og vara.“
Það sem hins vegar er ekki í skýrslunni er
mat á þýðingu tollverndarinnar fyrir íslenskan
landbúnað. Hún hefur veruleg áhrif á hvaða
afurðir bændur eru tilbúnir að framleiða og þar
af leiðandi á kjör þeirra í heild. Ekki er gerð tilraun
til að áætla hvaða áhrif afnám hennar hefði. Það er
miður, því full þörf er á að skoða þessa hagsmuni í
heild. Hvað erum við að tala um mörg störf tengd
framleiðslu sem nýtur tollverndar? Hvaða áhrif
erum við að tala um á byggðir landsins? Hvað
þýðir þetta mikla gjaldeyrisþörf til viðbótar? Og
síðast en ekki síst:
Getum við til dæmis nýtt hana betur til að
byggja upp fjölþættari innlenda framleiðslu?
Hvað getum við gert til að svara aukinni eftirspurn
eftir nautakjöti og svínakjöti? Er tollverndin í dag
líkleg til að stuðla að því að íslenskir bændur
bregðist við aukinni eftirspurn og hafi jafnframt
eðlilegt endurgjald fyrir vinnu sína? Hefur það
verið skoðað í alvöru?
Ekki gera ekki neitt auglýsir stærsta
innheimtufyrirtæki landsins og það á vel við
hér. Auðvitað er eðlilegt að röksemdir fyrir
tollverndinni hverju sinni séu ljósar – hvað erum
við að vernda og til hvers? En við getum líka
spurt okkur að því hvort ekki sé þörf á að fara vel
yfir þennan hluta landbúnaðarstefnunnar, setja þar
skýrari stefnu, markmið og meta hvernig þeim
verði best náð. Tollverndin á einfaldlega að vera
hluti af skilgreindu starfsumhverfi landbúnaðarins
og þar af leiðandi hluti af samningum þar um.
Með því er alls ekki sjálfgefið að halda eigi áfram
á þeirri braut að grafa undan tollverndinni og
rýra verðgildi hennar – eins og einnig má lesa
um í skýrslunni.
Að veifa fremur röngu tré en öngu
Sumir kjósa að nýta rangtúlkanir til að þjóna
einhverjum málstað. Fyrir skömmu fréttu
Bændasamtökin af því að Viðskiptaráð Íslands
væri að láta gera könnun þar sem m.a. væri
spurt um hvort að svarendum þætti rétt að
Bændasamtökin fengju rekstrarstyrk á fjárlögum.
Og í niðurstöðum könnunarinnar kom fram að
meirihluti svarenda var mótfallinn því. Þetta
væri eðlileg spurning ef Bændasamtökin fengju
slíkan styrk. Það er alrangt eins og oft hefur
verið leiðrétt. Til að freista þess að leiðrétta
það enn einu sinni, hafði ég samband við
framkvæmdaaðila könnunarinnar og benti á
að þarna væri verið að spyrja um hlut sem ætti
sér ekki stað. Svarið var að þetta væri að vilja
kaupanda könnunnarinnar og eins mætti alveg
skilja spurninguna sem svo að hún snerist um
hvort Bændasamtökin ættu að fara að fá styrk á
fjárlögum þó það væri ekki þannig nú! Þeir sem
vinna svona eru svo sannarlega tilbúnir að veifa
frekar röngu tré en öngu. /SSS
Sveitarstjórn Rangárþings
eystra hefur samþykkt að selja
Seljalandsskóla undir Eyjafjöllum
og íbúðarhús honum tengdum.
„Ástæðan er að þessi mannvirki
hafa ekki verið notuð í áraraðir og
við viljum gjarnan koma lífi í þau á
ný. Í hluta húsnæðisins gerðum við
tilraun með dagvistun – sem gekk
því miður ekki upp – en að öðru leyti
hefur húsnæðið staðið autt. Talsvert
hefur verið spurt um það – við
erum búin að kaupa hlut
ríkisins í þessum húsum.
Eftir er að afmarka lóðir.
Samþykkt hefur verið að
söluhagnaður af húsunum
renni til áframhaldandi
uppbyggingar á
Hjúkrunar- og dvalar-
heim ilinu Kirkjuhvoli,“
segir Ísólfur Gylfi
Pálmason sveitarstjóri.
Húsin sem tengjast
skólanum eru parhús
með bílskúrum. Í þeim
er búið í dag. /MHH
Ekki evru!
Rangárþing eystra:
Seljalandsskóli undir
Eyjafjöllum seldur
Hreinn Óskarsson, skógfræðingur á Odda á Rangárvöllum, áttti fallega mynd af sauðfé og norðurljósunum sem
birtist á forsíðu síðasta Bændablaðs. Hér er önnur mynd frá Hreini og ekki síðri með ekta sveitastemningu og
dráttarvél í forgrunni.
Ísólfur Gylfi Pálmason, sveitarstjóri Rangárþings
eystra.