Morgunblaðið - 04.03.2016, Side 22

22
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 4. MARS 2016
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Kosið var íÍran umsíðustu
helgi og fóru svo-
nefnd „umbótaöfl“
þar með sigur af
hólmi. Þó að úr-
slitin séu í orði kveðnu góð
fyrir Hassan Rouhani, forseta
landsins, ber að varast að lesa
um of í þau. Íranska stjórn-
kerfið er sérhannað til þess að
efla vald afturhaldssamra
klerka á kostnað fólksins í
landinu og eru þeir ekki til-
búnir til þess að láta það svo
glatt af hendi.
Ein birtingarmynd þessa
ægivalds klerkanna er sérstök
12 manna nefnd, „vernd-
araráðið“, sem sér um alla um-
gjörð kosninga í landinu og
tekur meðal annars afstöðu til
þess hverjir megi bjóða sig
fram og hverjir ekki. Strax
þar er valdinu misbeitt til þess
að tryggja að sem fæstir úr
hópi „umbótaaflanna“ komist
á kjörseðilinn og jafnframt að
þeir séu þá ekki um of umbóta-
sinnaðir.
Það vakti til að mynda at-
hygli fyrr á árinu þegar
barnabarni Ruhollahs Khom-
einis heitins, stofnanda
klerkaveldisins og fyrsta erki-
klerksins, var meinað að bjóða
sig fram fyrir að hafa of frjáls-
lyndar skoðanir. Ættarnafnið
og góður ferill sem fræðimað-
ur í sjíatrú var sum sé ekki
nóg til þess að Khomeini yngri
kæmist á kjörseðilinn, þar
sem verndararnir óttuðust að
hann væri of hall-
ur undir „vestræn
áhrif“.
Um leið segir
það sitt um álit al-
mennings í Íran á
því hvernig land-
inu hefur verið stjórnað síð-
ustu ár að þeim sem teljast til
umbótasinna gekk vel í kosn-
ingunum. Hefur byggst upp
þónokkur ólga í landinu, sem
fékk örlitla útrás árið 2009,
eftir að harðlínumennirnir
höfðu ógilt úrslit kosninga það
ár.
Fyrri reynsla gefur fulla
ástæðu til að ætla, að harð-
línumennirnir muni ekki
sætta sig við úrslitin. Jafnvel
þótt þeir muni ekki ganga svo
langt að ógilda þau að þessu
sinni má telja líklegt að þeir
muni enn herða róðurinn gegn
Rouhani forseta, en þeir telja
að Íranir hafi gefið of mikið
eftir við gerð kjarnorkuvopna-
samkomulagsins, sem þó hef-
ur að óbreyttu greitt leið
landsins að stórauknu fjár-
magni. Það má því gera því
skóna að þeir muni reyna allt
hvað þeir geta til þess að koma
í veg fyrir endurkjör Rouhanis
á næsta ári þegar forsetakjör
fer aftur fram í landinu.
Þó að ástæða sé til að vona
það besta um þróunina í Íran
er full ástæða til að vara við of
mikilli bjartsýni. Þegar öllu er
á botninn hvolft ræður vilji
Khameneis erkiklerks lang-
mestu um þá stefnu sem Íran
tekur.
Þrátt fyrir kosn-
ingaúrslitin ráða
afturhaldsöflin enn
mestu í Íran}
Marklitlar kosningar
Donald Trumpog Hillary
Clinton voru ótví-
ræðir sigurveg-
arar „ofur-
þriðjudagsins“
svonefnda, þegar
kosið var í ellefu ríkjum
Bandaríkjanna um þá sem
gefa kost á sér til þess að
verða forsetaefni stóru flokk-
anna tveggja. Hvort þeirra
vann í sjö ríkjum, og stigu með
því stórt skref í átt að útnefn-
ingu síns flokks.
Þeir repúblíkanar sem vilja
koma veg fyrir að Trump verði
frambjóðandi þeirra eftir
flokksþingið í sumar þurfa að
sameinast um einn frambjóð-
anda sem geti keppt við hann.
Því miður er ekkert útlit fyrir
að svo verði í bráð, þar sem
bæði Ted Cruz og Marco Ru-
bio, helstu keppinautar
Trumps, náðu að vinna ríki á
þriðjudaginn og vilja því báðir
trúa því – og vilja ekki síður að
aðrir trúi því – að þeir séu á
sigurbraut.
Hinir tveir
keppinautarnir,
John Kasich, rík-
isstjóri Ohio, og
Ben Carson heila-
skurðlæknir, hafa
mun minni ástæðu til þess að
halda að framboð þeirra séu
lífvænleg, og raunin er orðin
sú að Carson er að draga sig út
úr keppninni. Kasich hefur
hins vegar ekki sýnt á sér neitt
sérstakt fararsnið.
Bæði Kasich og Rubio
hyggjast bíða til 15. mars þeg-
ar kosið verður í heimaríkjum
þeirra, Ohio og Flórída, og
Cruz telur sig hafa sýnt fram á
að hann sé sá sem helst geti
sigrað Trump. Þeir telja sig
því allir hafa að einhverju að
keppa.
Á meðan vinnur tíminn með
Trump og því lengur sem
keppnin stendur á milli fram-
bjóðendanna fjögurra, þeim
mun minni líkur eru á því að
Trump verði stöðvaður.
Ólíklegt er að aðrir
frambjóðendur beri
gæfu til að samein-
ast gegn Trump}
Er Trump óstöðvandi?
É
g má ekki syngja eða humma
með hressum lögum, ekki segja
orð sem enda á -ó, eins og t.d.
jóló eða vandró, ekki tala hátt á
almannafæri og ekki blása
tyggjókúlur og sprengja þær með hvelli.
Svo má ég heldur ekki hreyfa höfuðið í takt
við tónlist, hvað þá stíga dansspor (þetta bann
var sett á eftir Smáralindarferð fyrir nokkru).
Og alls ekki tala mikið á foreldrafundum. Svo
er búið að banna mér (stranglega) að slá um
mig í heyranda hljóði með sjaldgæfum orðum
sem enginn skilur nema eldgamalt fólk eins
og ég. Þeir unglingaforeldrar sem lesa þennan
pistil kinka núna líklega ákaft kolli til sam-
þykkis. Þeir kannast nefnilega alveg örugg-
lega við það sem hér er verið að lýsa.
Þegar börnin eru yngri erum við foreldr-
arnir býsna flottir, töff og sniðugir í augum þeirra. En
þegar afkvæmið verður að unglingi, sem gerist oft á
augabragði, gjarnan yfir nótt, verður allt sem foreldr-
arnir gera svo óskaplega hallærislegt að við það verður
ekki unað og vanda þarf um fyrir þessum lúðalegu öld-
ungum til að leiða þá af villu síns vegar og verði ekki
unglingnum til ævarandi skammar.
Þetta er reyndar ekkert nýtt. Forn-Grikkirnir höfðu
t.d. miklar áhyggjur af framkomu ungmenna í garð for-
eldra sinna. Þetta var heldur ekkert öðruvísi þegar und-
irrituð var unglingur (sem var talsvert eftir tíma Forn-
Grikkjanna). Ég man t.d. eftir stelpu, sem fékk sumar-
vinnu á sama vinnustað og pabbi hennar vann
á. Henni fannst hann svo ótrúlega hallæris-
legur að hún yrti aldrei á hann í vinnunni.
Þess ber að geta að þetta var þegar sumar-
fríið var rúmir þrír mánuðir. Þessi hunsun
hennar í garð föðurins hefði hugsanlega
gengið ágætlega upp á fjölmennum vinnu-
stað, en þar sem þarna unnu bara þrír (þ.e.
feðginin og einn til viðbótar) varð þetta frek-
ar vandræðalegt. En hún hélt út. Ætlaði sko
ekki að tala við svona asnalegan kall. Og við
jafnaldrar hennar skildum þetta vel.
Ekki misskilja mig. Ég er síður en svo að
kvarta undan þessari ofureðlilegu hegðun
sem fylgir unglingsárunum hjá svo mörgum.
Það er hluti af eðlilegu þroskaferli að skamm-
ast sín fyrir foreldra sína.
Líklega myndu margir foreldrar þiggja að
fá lista yfir það sem má og má ekki svo það liggi ljóst fyr-
ir hvernig ber að haga sér. Það myndi líka spara ungling-
um landsins sífelldar áminningar og að ranghvolfa aug-
unum í tíma og ótíma. Við nánari umhugsun myndi slíkur
listi þó líklega gera takmarkað gagn. Það er nefnilega
breytilegt dag frá degi hvað maður má og má ekki.
En þið fáið kannski einhverjar hugmyndir, kæru ung-
menni, um hvernig best sé að nálgast þetta foreldra-
vandamál eftir að hafa lesið þennan pistil.
Eða kannski ekki.
Því – eins og ég fæ reglulega að heyra – það er hallær-
islegt að lesa dagblöð. annalilja@mbl.is
Anna Lilja
Þórisdóttir
Pistill
Foreldravandamálið
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
Landsnet ráðgerir að fjár-festa í flutningskerfinufyrir nærri 35 milljarðakróna á næstu þremur
árum. Er þetta töluverð aukning
miðað við framkvæmdir fyrirtæk-
isins á undanförnum árum. Stærstu
verkefnin í framkvæmd eða und-
irbúningi eru á Norðausturlandi og
suðvesturhorni landsins. Bara á
þessu ári fara fram 16 útboð á veg-
um Landsnets.
Á útboðsþingi Samtaka iðnað-
arins fór Nils Gústavsson, fram-
kvæmdastjóri framkvæmda- og
rekstrarsviðs Landsnets, yfir helstu
framkvæmdir og útboð á næstunni.
Á þessu ári eru um 11 milljarðar
króna áætlaðir í fjárfestingar í
flutningskerfinu, nærri 14 millj-
arðar árið 2017 og tæpir 10 millj-
arðar árið 2018. Fara þarf allt aftur
til ársins 2007 til að finna sambæri-
legar fjárfestingar hjá Landsneti.
Allt á fullt vegna Bakka
Einna umfangsmestu fram-
kvæmdir Landsnets verða á Norð-
austurlandi í tengslum við stóriðju-
framkvæmdir á Bakka við Húsavík.
Reistar verða tvær 220 kV há-
spennulínur frá Bakka að Þeista-
reykjum og Kröflu, alls 193 möstur
á 61 km löngum kafla. Þá verða
byggð þrjú tengivirki til að tengja
iðnaðarsvæðið á Bakka við Þeista-
reykjavirkjun og virkjunina við
flutningskerfið. Fram kom í máli
Nils að undirbúningur fram-
kvæmda á þessu svæði gengi vel og
útboð vegna einstakra verkþátta
væru hafin eða í bígerð. Þannig
verða tilboð opnuð í þessum mánuði
í byggingarvirki og uppsetningu
rafbúnaðar. Gerir Landsnet ráð
fyrir að þessum framkvæmdum
ljúki haustið 2017.
Þá er útboðshönnun fyrirhuguð
í vor vegna lagningar háspennulínu
frá Kröflu að Fljótsdal, með alls
331 mastri á 122 km leið. Mat á um-
hverfisáhrifum er á lokastigi en
reiknað er með að framkvæmdir
fari að mestu fram á árunum 2017
og 2018. Um næstu áramót er
reiknað með að vegslóð, jarðvinna
og undirstöður verði boðin út.
Á næstu vikum verður útboðs-
hönnun boðin út vegna Sandskeiðs-
línu 1, frá Sandskeiði að Hafn-
arfirði, alls 27 km að lengd. Um er
að ræða 200 kV háspennulínu sem
kemur í stað Hamraneslína 1 og 2,
líkt og samkomulag við Hafn-
arfjarðarbæ kveður á um.
Undirbúningsframkvæmdir fara
fram á þessu og næsta ári og línan
verður reist á árunum 2017-2018.
Vinna er að hefjast við Suður-
nesjalínu 2 í næsta mánuði, 220 kV
háspennulínu frá Hafnarfirði að
Rauðamel, 32 km leið. Undir-
búningsframkvæmdir fara fram á
þessu ári og reisa á línuna á næsta
ári. Á Reykjanesi er einnig unnið
að undirbúningi Fitjalínu 3,9 km
langs 132 kV jarðstrengs frá tengi-
virki á Fitjum að tengivirki Lands-
nets í Helguvík. Verkið felur einnig
í sér stækkun tengivirkisins í
Helguvík.
Aukin geta til Vestfjarða
Af öðrum framkvæmdum
Landsnets má nefna að 66 kV jarð-
strengur verður lagður á milli
Grundarfjarðar og Ólafsvíkur og á
Vestfjörðum verður flutningsgeta
þangað aukin með nýjum spenni í
tengivirkinu við Mjólkárvirkjun. Á
Suðurlandi er verið að byggja nýtt
tengivirki í Vestmannaeyjum, í
samstarfi við HS Veitur, sem ger-
ir kleift að auka flutningsgetu
raforku til Vestmannaeyja. Á
Suðurlandi er einnig unnið að
lagningu 66 kV jarðstrengs milli
Selfoss og Þorlákshafnar og að
undirbúningi breytinga á
tengivirkinu í Búrfelli
vegna fyrirhugaðrar
tengingar Búrfells II, að
því er fram kemur í til-
kynningu frá Landsneti.
Mestu framkvæmdir
Landsnets frá 2007
Fjárfestingar í flutningskerfinu
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Heimild: Landsnet
Milljónir
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
Raunfjárfestingar á verðlagi nóv. 2015 Áætlun
Guðmundur Ingi Ásmundsson,
forstjóri Landsnets, segir mikla
uppsafnaða þörf í flutnings-
kerfinu og meiri tíma þurfi en
næstu þrjú ár til að anna þeirri
eftirspurn. Landsnet hafi gert
framkvæmdaáætlun til næstu
tíu ára líkt og kerfisáætlunin gefi
til kynna. Framkvæmdir næstu
ára tengist aðallega stórum
verkefnum í Helguvík og á
Bakka.
Aðspurður segir hann fjár-
mögnun framkvæmda ekki
vandamál, Landsnet standi mjög
vel fjárhagslega og sé með góða
stöðu til að fjármagna sig með
lánsfé til lengri tíma.
Landsnet lagði fram nýja kerf-
isáætlun fyrr í vetur þar sem
helst eru kynntir tveir mögu-
leikar til að styrkja flutnings-
kerfið, annars vegar byggðaleið-
in og hins vegar
hálendisleiðin. „Núna
leggjum við áherslu á lín-
ur sem eru sameig-
inlegar báðum leiðum,“
segir hann og nefnir há-
spennulínur frá Blöndu-
virkjun til Ak-
ureyrar, þaðan
til Kröflu og síð-
an áfram að
Fljótsdalsstöð.
Uppsöfnuð
þörf í kerfinu
FORSTJÓRI LANDSNETS
Guðmundur Ingi
Ásmundsson