Fréttablaðið - 05.02.2020, Page 14

Við stefnum á að halda
áfram á þeirri vegferð
og byggja alla umræðu á
gögnum og bestu þekkingu
sem völ er á hverju sinni.
SALA FASTEIGNA
SÍÐAN 1957
Grensásvegur 11
Sími 588 9090
www.eignamidlun.is
Um er að ræða fullbúinn veitingastað með
öllum helstu tækjum, staðsettur í Lava Center
á Hvolsvelli. Um 160 þúsund manns fóru um
miðstöðina 2019 og því miklir möguleikar fyrir
veitingarekstur, verslun og kaffihús á staðnum.
ÓSKAÐ ER EFTIR
REKSTRARAÐILA FYRIR
VEITINGASAL Í LAVA CENTER
Frekari upplýsingar veitir Guðlaugur I. Guðlaugsson,
löggiltur fasteignasali, í síma 864 5464 /
gudlaugur@eignamidlun.is
Landsvirkjun hélt á dögunum opinn morgunverðarfund, þar sem fjallað var um raforku-
verð og samkeppnishæfni Íslands,
auk nýjustu strauma á norrænum
raforkumörkuðum. Ásamt erinda
okkar kynnti sérfræðingur alþjóð-
lega greiningarfyrirtækisins CRU
vandaða greiningu á stöðu álmark-
aða á heimsvísu og samkeppnis-
hæfni íslensks áliðnaðar.
Af hálfu Samtaka iðnaðarins hefur
komið fram gagnrýni á þær upp-
lýsingar sem komu fram um sam-
keppnisstöðu íslenska orkugeirans
og þeirra stórnotenda sem hér starfa
á alþjóðlegum mörkuðum.
Samkeppnishæfni raforkuverðs
Raforkusamningar Landsvirkjunar
eru gerðir á viðskiptalegum for-
sendum. Það þýðir að verð í þeim
þarf að vera yfir kostnaðarverði
fyrirtækisins og samkeppnishæft
fyrir viðskiptavini okkar, en stór-
notendur á Íslandi starfa almennt á
hörðum alþjóðlegum samkeppnis-
markaði.
Viðskiptagreining Landsvirkj-
unar vaktar samkeppnishæfni fyr-
irtækisins og stöðu á samkeppnis-
mörkuðum reglulega. Í því felst
m.a. að skoða raforkumarkaði og
samkeppnisstöðu okkar viðskipta-
vina á þeim mörkuðum þar sem
þeir starfa. Við mat á samkeppnis-
hæfni er stuðst við ýmis gögn, t.d.
opinber gögn um verðþróun á upp-
boðsmörkuðum í Evrópu (mikil-
vægt að miða ekki við punktstöðu
þar sem raforkuverð getur sveiflast
mikið erlendis), skýrslur erlendra
greiningaraðila og samtöl við ráð-
gjafa. Við leggjum áherslu á að
skoða málin heildrænt, byggja á
raunverulegum gögnum og horfa
ekki til jaðartilfella sem eiga ekki
við um markaðinn í heild.
Dæmi um þetta er samanburður á
raforkukostnaði lítilla stórnotenda
á Norðurlöndunum. Evrópska hag-
stofan, Eurostat, birtir slík gögn og
eru nýjustu aðgengilegu gögnin í
dag fyrir árið 2018. Sé meðalkostn-
aður stórnotenda sem nota 10-20
MW borinn saman við þau verð
sem Landsvirkjun býður í nýjum
samningum í dag og gjaldskrá
Landsnets fyrir flutning kemur í ljós
að raforkukostnaðurinn er lægstur
á Íslandi. Raforkuverð var 20-30%
lægra á Íslandi en hinum Norður-
löndunum og f lutningskostnaður
um helmingi lægri á Íslandi en í
Danmörku og Finnlandi, en sam-
bærilegur við Svíþjóð og Noreg.
Opinber gjöld eru svo lægst á Íslandi
og í Noregi. Séu sambærileg gögn
skoðuð fyrir almennan markað, þ.e.
heimili og fyrirtæki, þá kemur í ljós
að raforkukostnaður á Íslandi var í
öllum tilfellum lægstur.
Áskoranir og opinber
inngrip á mörkuðum
Landsvirkjun fylgist grannt með
stöðu alþjóðlegra samkeppnis-
markaða Íslands. Allt bendir til
þess að raforkuverð á Íslandi sé
samkeppnishæft á viðskiptalegum
forsendum. Við leitumst ávallt við
að horfa á heildarmynd samkeppn-
innar en ekki sértilfella og raforku-
sölu sem ekki fer fram á markaðs-
forsendum.
Undanfarið hafa sérstakir þættir
haft áhrif á raforkumarkaði á Norð-
urlöndunum sem rýra tímabundið
samkeppnisstöðu raforkusölu til
stórnotenda á Íslandi. Dæmi um
það eru beinir ríkisstyrkir stjórn-
valda, t.d. í Noregi, til vissra stór-
notenda til að lækka raforkukostn-
að þeirra. Árið 2019 námu þessir
ríkisstyrkir rúmlega 20 milljörðum
íslenskra króna í Noregi.
Annað dæmi eru niðurgreiðslur
til vindorkuvera sem selja niður-
greidda raforku í mörgum tilfellum
til stórnotenda. Stjórnvöld víða um
heim hafa ráðstafað gríðarlegum
fjármunum til þessara styrkja, en
Alþjóðaorkumálastofnunin áætlar
að árlegir styrkir til vindorku-
verkefna í heiminum séu um 6.000
milljarðar íslenskra króna. Það er
rúmlega tvöföld landsframleiðsla
Íslands.
Á Íslandi eru engar opinberar
niðurgreiðslur til nýrra eða eldri
raforkuverkefna. Því má segja að
þessi inngrip erlendra stjórnvalda
á frjálsa markaði hafi óbein áhrif á
íslenska markaðinn og veiki hlut-
fallslega stöðu innlendra orku-
fyrirtækja. Þessi stuðningur er þó
almennt á undanhaldi, en vindorka
er að nálgast það að vera samkeppn-
ishæf án ríkisstyrkja og núverandi
ríkisstyrkjakerfi stórnotenda í
Evrópu rennur út í árslok 2020 og
er óvissa um framhald þess í Noregi.
Krafa um aukið gegnsæi
Við sem störfum á orkumarkaði
f innum fyrir auknum kröfum
um bætta upplýsingagjöf. Við hjá
Landsvirkjun höfum tekið þetta
til okkar og bætt upplýsingagjöf og
fræðslu, m.a. með opnum fundum
um raforkumarkaði og útgáfu
skýrslu um viðskipti með raforku
á Íslandi, en skýrslan er aðgengileg
öllum á heimasíðu okkar, lands-
virkjun.is. Við stefnum á að halda
áfram á þeirri vegferð og byggja alla
umræðu á gögnum og bestu þekk-
ingu sem völ er á hverju sinni.
Sérstaða íslenskrar orku á
alþjóðlegum mörkuðum
Sveinbjörn
Finnsson
sérfræðingur í
viðskiptagrein-
ingu
Valur Ægisson
forstöðumaður
viðskiptagrein-
ingar
Leiðari Fréttablaðsins 17. janúar, undir yfirskriftinni „Hóf leg krafa“ ber keim af orðfæri og
hugsunarhætti kapítalista, þeirra
sem telja rétt að auðmenn hirði arð
og þeir einir hafi hagsmuni.
Eru ríkisbankarnir
á sjálfstýringu?
Bankar eru hjarta hagkerfis okkar,
dæla blóði um æðar þess. Skiljan-
lega svíður auðmönnum sárt að
öf lugustu bankar landsins séu
árum saman í eigu almennings.
Þeim finnst hagnaður Íslandsbanka
óeðlilega lítill, var 10,6 milljarðar
árið 2018, fer heldur lækkandi. Þó
nógur til þess að sjóðurinn okkar,
ríkissjóður, fékk 5,3 milljarða í arð
af þessum eina banka það ár. Kap-
ítalistar hefðu viljað sjá enn meiri
arð, og að honum væri sópað ofan í
vasa auðmanna sem vita ekki aura
sinna tal. En meðan við – almenn-
ingur – eigum bankann fer mest af
þessum auði í að reka hér mennta-,
heilsugæslu- og velferðarkerfi – og
veitir ekki af.
Ritstjórinn segir að bankarnir
„… hafa verið reknir sumpart á
sjálfstýringu í of langan tíma, án
aðkomu nokkurra virkra eigenda
með hagsmuni undir hverju þurfi að
breyta og hvað bæta …“ Sem sannur
talsmaður kapítalista telur hann
Bankarnir okkar
Þorvaldur
Örn Árnason
einn af eig-
endum Lands-
bankans og
Íslandsbanka
auðmenn eina vera „virka eigendur“
sem hafi hag af arðbærum rekstri.
Hann skilur ekki að samfélagið
getur gert hlutina á ábyrgan hátt.
Við sem byggjum þetta land
getum verið „virkir eigendur“
banka. Við kjósum fulltrúa til að
gæta okkar hagsmuna – í rekstri
bankanna okkar sem öðru. Ef full-
trúar okkar standa sig ekki rekum
við þá í næstu kosningum og veljum
aðra sem við teljum að muni gæta
okkar sameiginlegu hagsmuna
betur.
Ritstjórinn bendir á að bankarnir
hafa verið að segja upp starfsfólki,
en það er eðlileg afleiðing stórauk-
innar tölvuvæðingar bankastarf-
semi, sem sparar vinnuafl.
Selja eða eiga áfram?
Brennd af bankahruni höfum við,
eigendur bankanna, hert öryggis-
kröfur, m.a. aukið eigið fé þeirra,
þó það minnki ögn arðsemina. Við
höfum sett öryggið á oddinn. Við,
sem höfum átt bankana frá hruni,
höfum sýnt ábyrgari rekstur en
kapítalistarnir sem áttu þá árin
fyrir hrun og keyrðu í þrot með
hamslausri græðgi. En ritstjórinn
kvartar undan rekstrarumhverfi
bankanna og að arðurinn sé ekki
nógur. Hvers vegna? Vegna þess að
hann virðist líta á það sem hvert
annað náttúrulögmál að bank-
arnir verði seldir auðmönnum.
Því „ættu stjórnir ríkisbankanna,
Íslandsbanka og Landsbankans, að
leggja sitt af mörkum við að bæta
reksturinn og þrýsta á frekari ráð-
stafanir svo arðsemin verði ásætt-
anleg í aðdraganda fyrirsjáanlegs
söluferlis …“ .
Nútíma bankar eru í raun eitt af
veitukerfum samfélagsins og eiga
að vera undir stjórn okkar, almenn-
ings, ekki á valdi gírugra kapítalista
sem nota þá í glæfralegar tilraunir
til að skara eld að eigin köku. Full-
trúarnir sem við kjósum til að stýra
þeim standa sig mis vel og eru mis
heiðarlegir, en við getum hafnað
þeim í næstu kosningum og valið
aðra til að takast á við verkefnið.
Við höfum undirtökin ef við kunn-
um að nýta lýðræðisrétt okkar og
samtakamátt.
100 USD/MWst
75
50
25
Ísland Noregur Svíþjóð Finnland Danmörk
✿ Meðalraforkukostanður stórnotenda
á Norðurlöndunum árið 2018
n Raforka
n Flutningur og dreifing
n Opinber gjöld
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 13M I Ð V I K U D A G U R 5 . F E B R Ú A R 2 0 2 0