Vinnan - 01.04.1994, Side 17

GuðmundurJ. Guðmundsson: Það var dálítið spaugilegt að sjá alla helstu útvegsmenn og stóifursta landsins verða hér heimaganga við að sœkja
um útflutningsleyfi fyrir nokkrum hundruðum tonna affiski eða þorskhausum.
bann. Ekkert mátti flytja út úr landinu nema
með leyfi Verkamannasambandsins. Þetta
hélt yfirleitt alls staðar á landinu nema að
Vestfirðir og Suðurnes skáru sig úr. Öll
frystihús fylltust því að afli var góður á
þessum tíma. Þeir sem vildu flytja út urðu
að koma hingað á skrifstofu VMSÍ til að fá
leyfi til útflutnings hjá okkur og ég veitti
mönnum takmörkuð leyfi þegar allar
geymslur voru fullar. Hér voru iðulega allir
gangar fullir af útflytjendum sem voru að
sækja um útflutningsleyfi.
Eg vil ekki segja að við höfum átt sér-
stakar unaðsstundir þessa daga. Það var hins
vegar dálítið spaugilegt að sjá alla helstu út-
vegsmenn og stórfursta landsins verða hér
heimaganga við að sækja um útflutnings-
leyfi fyrir nokkrum hundruðum tonna af
fiski eða þorskhausum. Allir fengu þó ein-
hverja úrlausn sem hingað komu.en þeir
gátu fengið að flytja allt út ef fulltrúar
þeirra gengju til samninga. Atvinnurekend-
ur náðu á hinn bóginn ekki samstöðu í eigin
röðum. Þeir fengust ekki að samningaborð-
inu og hjá þeim kom upp hugmynd um að
setja verkbann á verkafólk. Það náði þó
ekki fram að ganga. Allt varð þetta til þess
að vekja upp mikla reiði í fólki sem síðar
leiddi til þess að ríkisstjórnin féll og Geir
Hallgrímsson varð að segja af sér.
Guðmundur segir að sér sé einna minnis-
stæðast frá formannstíma sínum þegar fisk-
vinnslufólk fékk fastráðningarsamninga.
— Aður var algengt að heyra auglýst í
útvarpi að verkafólki, sem búið var kannski
að vinna í áratugi hjá sama fyrirtæki, var
sagt að það gæti setið heima á morgun þar
sem engin vinna yrði í frystihúsinu. Fisk-
vinnslufólk hafði engan uppsagnarfrest. Þó
þótti sumum atvinnurekendum fastráðning-
in vera hin mesta óhæfa og börðust hart
gegn henni.
Þá var komið á starfsmenntunarnám-
skeiðum fyrir fiskvinnslufólk að tillögu
Jóns Kjartanssonar í Vestmannaeyjum. Þau
voru ákaflega merkt framfara- og menning-
armál sem því miður hefur ekki verið nægi-
lega vel fylgt eftir með framhaldsnámskeið-
um eins og ætlunin var. Um þessi námskeið
tókst mjög merkilegt samstarf. Þau voru
haldin í vinnutíma og juku á stéttarvitund
starfsfólksins. Hið merkilega var að at-
vinnurekendur viðurkenndu síðar að nám-
skeiðin hefðu bætt starfsanda og ekki síður
aukið á vöruvöndun og þar með bætt sölu-
möguleika íslenskra sjávarafurða þegar
hægt var að auglýsa að á Islandi starfaði að-
eins sérmenntað fólk við framleiðsluna.
Allt fiskvinnslufólk, yfir- og undirmenn,
sótti þessi námskeið og kennt var fjölmargt
sem laut að umgengni við hráefni í matvæli.
Þá var mannlegi þátturinn ekki skilinn út-
undan heldur fjallaði hluti þeirra um mann-
leg samskipti, sem ekki var síður mikilvægt.
Þannig segir sagan að konu nokkurri, sem
hafði unnið lengi í fiskvinnslu, hafi orðið
svo mikið um eftir eitt námskeiðið þegar
verkstjórinn bauð góðan daginn, að það
steinleið yfir hana.
Formennska í VMSI erilsöm
— Formennskutíminn var ákaflega anna-
samur því það að gæta réttinda verkafólks
er eitt hið þungsóttasta starf sem til er —
fólks sem ekki er sérmenntað. Nái það ein-
hverjum kjara- og réttindabótum er það
vaninn að allir fá þær. Þótt fáeinna prósenta
hækkun gefi láglaunamanni ekki margar
krónur í launaumslagið þá gefur sama pró-
sentuhækkun hálaunamanninum vænar upp-
hæðir.
Sem formaður VMSI þurfti ég að hafa
mikil afskipti af atvinnumálum og ýmsum
deilumálum sem upp komu á vinnustöðum
um allt land. Þannig þurfti ég oft að fást við
mál sem upp komu við byggingu stóru
virkjananna við Búrfell, Sigöldu, Hrauneyj-
arfoss og víðar. Þar komu við sögu bæði
júgóslavneskir og sænskir verktakar og
starfsmenn þeirra sem voru vægast sagt
misjafnir í mannlegum samskiptum. Þá hef
ég farið æði marga hringi í kring um landið
á formennskutíma mínum til þess að fást
við ýmis kjaramál, sérsamninga og vinnu-
staðamál sem upp komu.
— Það sem upp úr stendur á mínum ferli
finnst mér vera fastráðning fiskvinnslufólks,
útflutningsbannið og fiskvinnslunámskeiðin
og vinnuvélanámskeiðin áður. Fiskvinnslu-
námskeiðunum var komið á í sjávarútvegs-
ráðherratíð Halldórs Asgrímssonar sem var
ákaflega jákvæður í garð þeirra. Eg minnist
þess þó að tilfinningar margs verkafólks
voru blendnar varðandi þau. Þannig man ég
VINNAN