Strandapósturinn - 01.06.1985, Blaðsíða 48

hún að hafa verið helg áður fyrr. Ótalin er a.m.k. Gvendarlaug
hins góða hjá Klúku í Bjarnarfirði.
Ekki er getið um vígslu þessara staða í hinum fornu sögum af
Guðmundi biskupi. Öðru máli gegnir um brunn að Kálfanesi, en
þeirrar vígslu er getið í svonefndri Miðsögu, sem talin er samin á
öndverðri 14. öld. Brunnvatnið varð svo heilagt við vígsluna, að
unnt reyndist að bera það í línhúfu yfir Steingrímsfjörð þveran, og
olli það síðar miklum stórmerkjum. Einhverjum vantrúuðum
kynni að detta í hug, að línhúfa sú hefði komizt í kynni við lýsi og
ekki verið þvegin lengi. Slíkur hugsunarháttur er þó varhugaverð-
ur, enda hefndist mönnum yfirleitt fyrir vantrú á máttarverk Guð-
mundar. Þetta mátti Ljótur prestur Refsson í Arnesi í Trékyllisvík
reyna, er hann taldi áhrifamátt vígslna Guðmundar vera mikla
lýgi og lokleysu, þá Asgrímur Bergþórsson, bóndi í Kaldrananesi,
lofaði vígslurnar sem mest. Þá féll Kálfur, sonur prests í sjóinn og
virtist með öllu ládnn, er hann náðist. Viðstaddir spurðu Ljót
prest, hvort hann vildi lofa Guðmund biskup og vígslur hans, ef
Kálfur lifnaði af vatni því, er biskup hafði vígt, og játaði hann því
feginn. Var vatninu þá hellt ofan í Kálf, sem lifnaði við og varð al-
heill. Þessi saga gæti bent til þess, að Guðmundur biskup hafi vígt
vatn í Trékyllisvík, ef Asgrímur Bergþórsson hefur þá ekki haft
með sér vígt vatn frá Bjarnarfirði eða Steingrímsfirði.
Vígslur Guðmundar biskups beindust einkum að brunnum og
björgum. Dr. Ólafur Lárusson getur þess, að lindir hafi verið helg-
ar víða um lönd, einkum þær sem voru sérkennilegar á einhvern
hátt, t.d. varðandi hitastig, rennsli, legu eða heilnæmi. Slíkar lindir
voru taldar vera guðdómur eða bústaður dularvætta. Kristni yftr-
tók síðan þessa trú á lindirnar og færði í kristinn búning. Því var
haldið fram, að Kristur hafi helgað vatnið, er hann steig niður í
Jórdán, „en allar keldur eru Jórdánar vatn, því að þær fyllast allar
af einni upprás með guðs forsjá" (Bisk. Bmf., II. bls. 96). Lindirnar
voru kenndar við heilaga menn eftir þetta, og fólk sótti þangað í
leit að heilsubót. Lindir af þessu tagi hafa verið algengar á Norð-
urlöndum, enda kveður dr. Ólafur 618 slíkar vera á skrá í Dan-
mörku einni. Víst er, að helgi var á sumum hinna norrænu linda
46