Morgunblaðið - 26.03.2022, Blaðsíða 25

25
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. MARS 2022
Klæðning Verktakar vinna nú hörðum höndum við utanhússklæðningu á Húsi íslenskunnar við Arngrímsgötu.
Arnþór Birkisson
Síðastliðna daga hefur sprott-
ið upp umræða um fækkun
sýslumannsembætta hér á landi.
Talað er um að sameina ákveðin
embætti í eitt og jafnvel að
fækka sýslumönnum í einungis
einn sýslumann, sem myndi
hafa allt Ísland sem sitt um-
dæmi. Þetta er áhyggjuefni þar
sem sýslumenn sinna veiga-
miklu hlutverki innan sinna um-
dæma. Þeir þjóna sínu nærsam-
félagi í mikilvægum og
persónulegum málum íbúa þess
hvort sem það eru þinglýsingar,
gjaldþrot eða mikilvæg málefni
fjölskyldna. Af þessu er augljóst
að mikilvægi þess að sýslumenn
séu innan handar er óumdeilt.
Sýslumenn eru umboðsmenn
hins opinbera í héraði. Ef þau
áform sem búið er að boða yrðu
að veruleika þá verður búið að
eyða grundvallarhlutverki
þeirra.
Haft er eftir formanni Félags sýslumanna að dóms-
málaráðuneytið hafi fundað með sýslumönnum um málið
og að efasemdir séu um ágæti þess innan þeirra raða.
Skiljanlega, enda er nauðsynlegt að sýslumenn séu til
staðar í nærumhverfinu og hafi einhverja tengingu við
samfélagið. Með brotthvarfi þeirra úr umdæminu eyðist
sú tenging, eðli málsins samkvæmt.
Vissulega bjóða tækninýjungar fjórðu iðnbylting-
arinnar upp á nýjungar, tækifæri og uppfærslu ferla og
aðferða. Þó er augljóst að áform um að fækka sýslu-
mannsembættum töluvert brjóta í bága við byggðasjón-
armið, en við höfum skuldbundið okkur til að vinna í
þágu þeirra. Fækkun embættanna hefur í för með sér
neikvæð áhrif á mörg byggðarlög, þá helst utan höf-
uðborgarsvæðisins. Ásamt því er augljóst að atvinnutæki-
færum í fámennari byggðum fækkar, en það er gömul
saga og ný að opinber störf hverfi af landsbyggðinni í
óþökk íbúa. Boðað hefur verið að með þessu verði störf-
um og verkefnum sýslumanna fjölgað, sem er af hinu
góða, enda höfum við í Framsókn verið ötulir talsmenn
fjölgunar opinberra starfa á landsbyggðinni. Það færi
betur á því að halda sýslumönnum og núverandi um-
dæmamörkum og færa þau störf sem áætlanir eru upp
um að flytja í kjölfar breytinganna til núverandi embætta
og þar með styrkja þær mikilvægu stjórnsýslueiningar
sem sýslumannsembættin eru í dag.
Fækkun sýslumannsembætta þvert yfir landið mun
ekki verða með mínu samþykki. Hún fer gegn þeim
markmiðum sem sett voru fram í stjórnarsáttmála Fram-
sóknar, Sjálfstæðisflokksins og Vinstri hreyfingarinnar –
græns framboðs. Fækkunin yrði mikið högg innan ým-
issa byggða þvert yfir landið. Rökin fyrir henni halda
ekki vatni eins og staðan er í dag.
Eftir Stefán Vagn Stefánsson
» Fækkun
sýslumanns-
embætta þvert
yfir landið mun
ekki verða með
mínu samþykki.
Stefán Vagn
Stefánsson
Höfundur er þingmaður Framsóknar.
Sýslumönnum
skal ekki fækka
Stríðið í Úkraínu
hefur varað í rúman
mánuð. Afleiðingarnar
birtast okkur á degi
hverjum, með myndum
af mannfalli almennra
borgara. Milljónir
flóttamanna eru á ver-
gangi, heilu íbúða-
hverfin hafa verið jöfn-
uð við jörðu, ungar
fjölskyldur eru að-
skildar – allt eru þetta
birtingarmyndir mis-
kunnarlauss stríðs í
Evrópu, sem flest okk-
ar þekkja einungis úr
sögubókum. Við finn-
um fyrir afleiðingum
stríðsins á hverjum
degi; verð á bensín,
mat, kambstáli og
nikkel hefur hækkað
verulega. Þessar
hækkanir þýða að verðbólga eykst
og neysla og hagvöxtur munu
minnka. Lífskjör á heimsvísu rýrna!
Þess má geta að Rússland og Úkra-
ína framleiða 26% af hveiti, 16% af
korni, 30% af byggi og 80% af sól-
blómaolíu. Ljóst er hagkerfi verald-
arinnar munu finna
fyrir miklum skorti á
framleiðslu á þessum
afurðum og því miður
munu fátækustu lönd
heimsins líklega finna
enn meira fyrir þessu.
Þörf á samstilltum
aðgerðum á
heimsvísu
Það eru blikur á lofti
og eftirspurnarkreppa
gæti myndast vegna
verðhækkana. Þessi
þróun þarf ekki að
raungerast ef efna-
hagsstjórnin er skyn-
söm. Til að kljást við
Kremlar-ógnina verða
leiðandi hagkerfi
heimsins að stilla sam-
an aðgerðir sínar sem
miða að því að vera
minna háð orkufram-
leiðslu Rússlands. Í
hagsögunni eru dæmi
eru miklar hækkanir á olíu, til dæm-
is eftir Yom Kippur-stríðið 1973 og
írönsku byltinguna 1979 og svo þær
hækkanir olíuverðs sem áttu sér
stað 2010-2011 eftir fjármálakrepp-
una 2008. Áhrif þessara hækkana á
heimshagkerfið voru þó gjörólík.
Fyrri hækkanir höfðu mikil áhrif og
urðu til þess að verulega hægðist á
alþjóðahagkerfinu en þær seinni
gerðu það ekki. Hver er þá mun-
urinn?
Tímamótarannsókn Bernankes,
Gertlers og Watsons
Árið 1997 birtu Bernanke, Gertler
og Watson tímamótahagrannsókn
sem fjallaði um áhrif hækkunar olíu-
verðs á bandaríska hagkerfið. Nið-
urstaða þeirra var að efnahags-
kreppa raungerðist ekki vegna þess
að olíuverð væri að hækka, heldur
vegna þess að seðlabankinn hefði
áhyggjur af víxlverkun launa og
verðlags, og hækkuðu því stýrivexti
mikið sem viðbrögð við hækkun olíu-
verðs. Paul Krugman hefur nýlega
bent á muninn á því hvað gerðist eft-
ir olíuáfallið á 8. áratugnum annars
vegar og hins vegar eftir fjár-
málakreppuna 2008 þegar Bernanke
var við stjórnvölinn hjá bandaríska
seðlabankanum og hélt aftur af
vaxtahækkunum þrátt fyrir áköll um
annað. Það ber þó að hafa bak við
eyrað að aðstæður á hagkerfum
heimsins eru ólíkar á hverjum tíma
og þurfa viðbrögð stjórnvalda að
taka mið af því. Við höfum lært af
reynslunni að birtingarmyndir efna-
hagsáfalla eru ólíkar. Það er ljóst að
verðbólga er stórskaðleg öllum hag-
kerfum og í ljósi verðhækkana und-
anfarinna mánaða er ekki að undra
að vaxtahækkunarferlið sé hafið víða
um heim. Það er þó afar brýnt að
þær efnahagsþrengingar sem eru í
vændum verði ekki of miklar og
seðlabankar bregðist ekki of hart
við. Í því sambandi er mikilvægt að
samræmis sé gætt í stefnumörkun
hins opinbera. Af þeim sökum er
mikilvægt að hið opinbera gangi í
takt og styðji við peningastefnuna,
t.d. í ríkisfjármálum.
Horfurnar á Íslandi
Hnökrar í alþjóðaviðskiptum hafa
hægt á endurreisninni í kjölfar Co-
vid. Óverjanleg innrás Rússa í Úkra-
ínu eykur enn á líkur þess að það
hægi á hagvexti. Hrávöruverð
hækkar mikið á alþjóðamörkuðum
og því mun verðbólga aukast í kjöl-
farið. Það verður áfram óvissa um
þróunina meðan stríðið varir. Óljóst
er þó hvaða áhrif stríðið hefur á
greiðslujöfnuð þjóðarbúsins, þ.e. lík-
legt er að viðskiptakjör rýrni vegna
hækkandi verðbólgu en á móti kem-
ur að ferðaþjónustan virðist enn
standa sterkt. Því ætti gengi krón-
unnar að haldast stöðugt að öllu
öðru óbreyttu. Íslendingar þurfa
ekki að leita í sögubækurnar til að
kynna sér áhrif verðbólgu á heimilin.
Stóra málið í efnahagsstjórninni hér
á landi er að halda verðbólgunni í
skefjum. Það er mjög sorglegt að
horfa upp á að helmingurinn af 6,2%
verðbólgunni á Íslandi er vegna mik-
illar hækkunar húsnæðisverðs á höf-
uðborgarsvæðinu. 22,4% hækkun
mælist nú á höfuðborgarsvæðinu!
Hér er ekki gengið í takt til stuðn-
ings baráttunni gegn verðbólgunni!
Það verður að auka framboð hag-
kvæmra lóða og fara í stórátak í hús-
næðismálum ef þetta á ekki að enda
með efnahagslegu stórslysi, því er
afar gott að skipulagsmálin séu
komin í innviðaráðuneyti Sigurðar
Inga Jóhannssonar!
Það hafa orðið ótrúlegar breyt-
ingar í heiminum á einum mánuði og
óvissan verður áfram ríkjandi á
meðan stríðið varir og jafnvel leng-
ur. Það er auðvitað hryllileg til-
hugsun að heimurinn sé jafn-
brothættur og raun ber vitni.
Brýnast fyrir hagstjórnina bæði á
heimsvísu og hér innanlands er að
fara í aðgerðir sem miða að því að
draga úr verðbólguþrýstingi og
styðja Seðlabanka Íslands í sinni
vegferð.
Eftir Lilju Dögg
Alfreðsdóttur
» Það hafa orð-
ið ótrúlegar
breytingar í
heiminum á ein-
um mánuði og
óvissan verður
áfram ríkjandi.
Lilja Dögg
Alfreðsdóttir
Höfundur er viðskiptaráðherra og
varaformaður Framsóknar.
Pútín-efnahagskreppan! Hversu stór?