Morgunblaðið - 21.07.2022, Qupperneq 4

4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 21. JÚLÍ 2022
ALMERÍA
11 DAGAR SAMAN Í SÓL
28. JÚLÍ - 08. ÁGÚST
AR ALMERIMAR 4*
SUPERIOR HERBERGI
MEÐ HÁLFU FÆÐI
VERÐ FRÁ 156.500 KR
Á MANN M.V. 2 FULLORÐNA OG 2 BÖRN
VERÐ FRÁ 193.500 KR. Á MANN M.V. 2 FULLORÐNA
INNIFALIÐ Í VERÐI, FLUG, VALIN GISTING, INNRITAÐUR FARANGUR OG HANDFARANGUR. BÓKAÐU ÞITT SÆTI Á UU.IS
FRÁBÆRÁFANGASTAÐUR FYRIRFJÖLSKYLDUNA,GÓÐ GISTING, HÁLFTFÆÐI OG STAÐSETT VIÐSTRÖNDINA
FJÖ
LSK
YLD
U
VÆ
N
T
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
Úthlutað hefur verið 230 milljónum
króna úr sjóði vegna styrkja til verk-
efna sem stuðla að eflingu hringrás-
arhagkerfis á Ís-
landi. Alls fengu
22 verkefni styrk
úr sjóðnum í ár og
er 141 m.kr. veitt
vegna nýsköpun-
arverkefna og 89
m.kr. vegna ann-
arra verkefna, að
því er fram kem-
ur á vef stjórnar-
ráðsins.
Markmið með
styrkveitingunum er í tilkynningu
ráðuneytisins sagt vera að draga úr
myndun úrgangs, bæta flokkun, efla
tækifæri til endurvinnslu sem næst
upprunastað, stuðla að aukinni end-
urvinnslu og endurnýtingu og efla
tækifæri til nýsköpunar og þróunar
á búnaði sem dregur úr magni úr-
gangs eða auðveldar flokkun, endur-
vinnslu og aðra endurnýtingu úr-
gangs.
Hæstu styrkir, sem veittir eru til
einstakra verkefna, eru 20 milljónir
króna og fengu fimm verkefni þá
upphæð, en það var meðal annars
verkefni er snýr að endurnýtingu
byggingarefna, gerð lífræns áburðar
úr úrgangi laxeldis og endurvinnsla
sláturúrgangs. Þá er meðal annarra
verkefna eftirtektarvert að unnið sé
að notkun plastúrgangs í stað kola í
kísilmálms- og málmblendifram-
leiðslu.
Yfir milljarð króna
„Innleiðing hringrásarhagkerfis
er mikilvægur liður í að Ísland nái
markmiðum sínum í loftslagsmálum.
Það er því ánægjulegt og veitir til-
efni til bjartsýni að skynja hversu
mikill áhugi er á þessum málaflokki
og verður áhugavert að fylgjast með
framþróun þeirra verkefna sem hér
hljóta styrk,“ er haft eftir Guðlaugi
Þór Þórðarsyni, umhverfis-, orku- og
loftslagsráðherra, í tilkynningunni.
Auglýst var eftir umsóknum um
styrki í mars og bárust 95 umsóknir
og var heildarupphæð umsókna
1.250 milljónir króna. Matshópur
lagði mat á allar umsóknir og gerði í
kjölfarið tillögur til ráðherra um
veitingu styrkja.
Úthlutuðu 230
milljónum króna
- 22 hringrásarverkefni fengu styrk
Guðlaugur Þór
Þórðarson
Vonir standa til þess að moltuvinnsla hefjist aftur í gas-
og jarðgerðarstöðinni GAJU í Álfsnesi í ágúst, að sögn
Jóns Viggós Gunnarssonar, framkvæmdastjóra SORPU.
Sem kunnugt er greindust myglugró í loftaklæðningu
moltugerðarhluta GAJU í ágúst í fyrra. Þá var um ár lið-
ið frá því að starfsemin hófst í húsinu. Framleiðsla
moltu var stöðvuð í kjölfarið.
GAJA tók til starfa í ágúst 2020. Hún tekur við líf-
rænum úrgangi af höfuðborgarsvæðinu og á að vinna úr
honum metangas og moltu. Gert er ráð fyrir að stöðin
geti unnið úr allt að 35.000 tonnum af úrgangi á ári.
Metangasið er hægt að nýta sem eldsneyti m.a. á ökutæki og moltan er
jarðvegsbætandi og nýtist vel til landsgræðslu.
Moltugerð vonandi í ágúst
GAS- OG JARÐGERÐARSTÖÐIN GAJA
Jón Viggó
Gunnarsson
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
„Ístak er að laga skemmdirnar í
GAJU. Svo er enn verið að ræða við
Ístak um ýmis mál á gallalistanum.
Það tekur einhvern tíma enn,“ segir
Jón Viggó Gunnarsson, fram-
kvæmdastjóri SORPU. Hann segir
að menn vilja fara vandlega yfir
þessi atriði, en engin þeirra geti tal-
ist vera stór.
Hann segir að aðilar málsins,
verktakinn Ístak, Verkfræðistofan
Efla sem hannaði húsið og verk-
kaupinn Sorpa, hafi ekki verið sam-
mála um hvað olli því að lofta-
klæðningin myglaði. Ljóst er að
rakamyndun inni í moltugerðinni var
meiri en menn höfðu búist við.
„Þegar hús er hannað þarf að taka
til greina þá ferla sem húsið á að
hýsa. Ístak og Efla benda á að þeir
ferlar hafi ekki verið forskrifaðir
nægilega vel og ekki verið nógu
skýrir. Það hefur farið mikil vinna í
að fara í gegnum gömul hönnunar-
skjöl, fundargerðir og ákvarðanir
sem voru teknar. Menn eru sammála
um stóru myndina en við erum að
vinna í því að leysa ákveðin útfærslu-
atriði,“ segir Jón Viggó. Hann segir
að lítil spurn sé eftir moltu og því
hafi framleiðslustöðvunin ekki valdið
miklu fjárhagslegu tjóni.
Metanframleiðsla að aukast
Engin truflun hefur orðið á starf-
rækslu gasgerðarstöðvarinnar í
GAJU sem framleiðir metan. Fram-
leiðsla á því hefur aukist jafnt og
þétt.
„Við erum að nálgast hámarksaf-
köst í móttöku efnis til metanfram-
leiðslu. Við erum alltaf að fá betra og
betra lífrænt hráefni til gasgerðar.
Höfuðborgarsvæðið er allt að fara í
söfnun á lífrænum úrgangi frá heim-
ilum um áramótin. Við sjáum því
fram á bjarta tíma í metanvinnslu,“
segir Jón Viggó. „Metan úr GAJU er
notað til að knýja bíla á höfuðborgar-
svæðinu og einnig í ýmsum iðnaði.“
Vinnslutæknin byggist á einka-
leyfi frá Aikan Solum AS í Dan-
mörku. Jón Gunnar segir það taka
tíma að ná fullum afköstum í gas-
gerðarstöðinni. Unnið sé að því í
samvinnu við Aikan. Mikil sjálfvirkni
er í verksmiðjunni og starfsmenn 5-6
talsins. Verksmiðjan framleiðir nú
um eina milljón rúmmetra af metani
á ári. Vonir standa til þess að hægt
verði að auka framleiðsluna upp í
tvær milljónir rúmmetra innan hálfs
árs.
„Það gengur gríðarlega vel að
losna við metanið. Það var gerð áætl-
un um að metan myndi gegna stóru
hlutverki í orkuskiptum í sam-
göngum. Það hefur ekki gengið eftir
varðandi fólksbíla, flestir eru að fá
sér rafbíla,“ segir Jón Viggó. „Hins
vegar er mikill áhugi á að nota met-
an á millistóra flutningabíla og
sendiferðabíla. Menn hafa verið að
kaupa þannig bíla að undanförnu,
líklega vegna hækkandi verðs á dísil-
olíu.“
Nú eru sjö útsölustaðir fyrir met-
an á bíla á höfuðborgarsvæðinu og
einn á Akureyri. Jón Viggó segir
margar fyrirspurnir koma frá ein-
staklingum og kvartanir vegna þess
hvað útsölustaðir séu fáir. Fjöldi út-
sölustaða sé hins vegar á forræði ol-
íufélaganna sem reka bensínstöðv-
arnar.
Bílaumboðin eru flest hætt að
flytja inn nýja fólksbíla fyrir metan.
Hins vegar eru umboðsmenn t.d.
Scania, Iveco, Fiat og PSA-sam-
steypunnar að flytja inn gasknúna
sendibíla. Nokkur stór fyrirtæki eins
og Mjólkursamsalan, Terra og fleiri
eru komin með gasknúna sendibíla.
Mikill áhugi er hjá iðnfyrirtækjum
að nota metan í staðinn fyrir innflutt
própangas eða dísilolíu í iðnaðarferl-
um. „TE & KAFFI skipti til dæmis
út própangasi fyrir metan fyrir um
hálfu ári. Þá er Malbiksstöðin farin
að nota metan hjá sér og segist
framleiða umhverfisvænt malbik.
Ýmis önnur fyrirtæki eru að skoða
það að skipta yfir í metan. Við þurf-
um að huga að meiri framleiðslu og
jafnvel stækkun á GAJU á einhverj-
um tímapunkti miðað við eftir-
spurnina,“ segir Jón Viggó.
Mikil spurn eftir metangasi
- Viðgerðir á moltugerðarstöð GAJU langt komnar - Ekkert lát á metanframleiðslu - Vaxandi fram-
boð á lífrænu hráefni - Metan knýr bíla og er notað í iðnaðarframleiðslu - Gasknúnir sendibílar
Morgunblaði/Arnþór Birkisson
Endurvinnsla Gas- og jarðgerðarstöðin GAJA tekur við lífrænum úrgangi og vinnur úr honum metangas og moltu.
Hlé var gert á moltuvinnslunni vegna myglu sem kom upp í húsinu en ekkert lát varð á metangasvinnslunni.
Morgunblaði/Arnþór Birkisson
Verðmæti Metangasinu er safnað
og það m.a. notað í iðnaði.