Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2011, Blaðsíða 39

Sjómannablaðið Víkingur – 39
Það skeði áður en „terroræðið“ byrj-
aði og Tvíburaturnarnir hrundu.
Fyrir Víetnam- og Persafl óastríð. Og
áður en „Múrinn“ reis. Og áður en
orðið „terror“ komst inn í orðabækur.
Stærsti „terror“ þess tíma var Ægir
konungur. Árið er 1952, mánuðurinn
janúar, sem varð sjófarendum á Norður-
Atlantshafi erfi ður. Þar geysaði ofviðri.
„Flying Enterprise“ lá á hliðinni suður
þar og Gullfaxi Flugfélagsins var veð-
urtepptur í Prestvík. Laxfoss komst
hvorki lönd né „strönd“. Sænska fl utn-
ingaskipið Bláfell lagði af stað frá
Gdynia áleiðis þann 7. til Norðfjarðar.
Eldborg lá verkefnalaus í Borgarnesi.
Verið var að útbúa skipið til síldar-
fl utninga við Noreg en til þess hafði
það verið leigt. Víða um land lágu fl utn-
ingaskip við bryggjur. Vélbátar reru frá
verstöðvum þegar færi gafst.
Veðurspáin
Svona lýsir Einar Sveinbjörnsson veður-
fræðingur veðrinu í byrjun janúar 1952:
„Lægðin sem olli óveðrinu 5. janúar var
dæmigerð illviðrislægð á miðjum vetri.
Hún dýpkaði ört djúpt suðvestur af
landinu og leið lægðarmiðjunnar lá
skammt fyrir vestan land. Lægðin fór
hratt yfir. Þrýstingur í miðju var nærri
940 hPa um hádegi þennan dag. Loft-
vogin stóð þá í 941 hPa í Stykkishólmi.
Sunnan lægðarmiðjunnar var afspyrnu
slæm SV-átt og veðrið varð hvað verst
fljótlega í kjölfar lægðarmiðjunnar.
Stormur af suðvestri hélst á landinu og
ekki síst á miðunum fyrir vestan og
sunnan land allt
til 7. janúar.
Veðurkortið
sýnir jafnþrýsti-
línur með 10
hPa millibili (en
ekki 5 hPa eins
og venja er). Um
veðurspá fyrir
illviðrið 5. jan-
úar.“
Fróðlegt er að
skoða veðurspár
Veðurstofu Íslands
í aðdraganda
lægðarinnar, en
spábækur með
handskrifuðum
veðurspám eru
varðveittar í
skjalasafni Veður-
stofu Íslands. Við
verðum að hafa hugfast að þetta er löngu
fyrir tíma allra tölvureikninga á veðrinu,
ferlum lægða, gerfihnattamynda o.s.frv.
Einu tól veðurfræðinga voru athuganir
sem hingað bárust með loftskeytum. Þær
voru færðar inn á kort af N-Atlantshaf-
inu. Greining veðurkerfanna var því oft
á tíðum hálfgerð ráðgáta.
Að kvöldi 4. janúar skrifar veður-
fræðingur í spábókina: „Djúp lægð nálg-
ast suðvestan úr hafi.“
Spáin fyrir suðvesturmið, Faxaflóamið
og Breiðafjarðarmið kl. 22 hljóðaði svo:
„SV-gola fram eftir nóttu, en SA-stormur
og rigning um eða upp úr hádegi á morg-
un.“
Það segir sína sögu um óvissuna að
vel má sjá að orðin „upp úr hádegi“ eru
skrifuð ofan í aðra tímasetningu sem
þurrkuð var út með strokleðri áður en
spáin var lesin í útvarp. Miðað við það
sem síðar varð ljóst getur þessi veðurspá
alls ekki talist góð, en Veðurstofunni var
vorkunn, afar litlar upplýsingar var að
hafa og fátt sem benti til þess hve djúp
eða hversu hratt lægðin færi yfir.
Kl 10:10 morguninn eftir, eða þann
5., þegar lægðarmiðjan var komin upp
að landinu, var komin betri mynd á
stöðu mála. Þó getur veðurfræðingur
þess og lætur lesa í útvarpi með spánni:
„Engar veðurfregnir hafa borist sunnan af
hafinu í morgun og er því nokkur óvissa
um stefnu lægðarinnar og hraða.“ Spáin
hljóðaði þá fyrir miðin fyrir sunnan og
vestan land upp á S- og SV-rok fram eftir
degi, en vissulega var veðrið þá þegar
brostið á eða við það að rjúka upp af
suðvestri.
Baráttan um borð í Sigrúnu
Frá Akranesi reru fjórir bátar aðfaranótt
hins 5. janúar, þrátt fyrir slæmt útlit. En
spáin var: „Suðaustan kaldi fram á morg-
un, en þá líkur fyrir að hvessi á SA með
snjókomu.“ Bátarnir voru: Sigrún, Fram,
Valur og Ásmundur. Haldið var á svo-
kallaða „Norðurslóð“, ca 20-30 sml NV
frá Akranesi. Á Sigrúnu AK 71, sem var
nýlegur 65 tonna bátur byggður í Dan-
mörku 1946 (í eigu Sigurðar Hallbjarn-
arsonar h. f. á Akranesi), byrjuðu menn
Ólafur Ragnarsson
JANÚAR 1952
Sigrúnu AK 71 að koma til hafnar.