Morgunblaðið - 27.09.2022, Blaðsíða 12

12 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 27. SEPTEMBER 2022
Fiskislóð • Bíldshöfði • Smáratorg • Helluhraun • Baldursnes
www.gaeludyr.is
MEÐ SJÁLFBÆRNI
AÐ LEIÐARLJÓSI
27. september 2022
Gjaldmiðill Gengi
Dollari 143.45
Sterlingspund 158.65
Kanadadalur 106.18
Dönsk króna 18.813
Norsk króna 13.671
Sænsk króna 12.792
Svissn. franki 146.24
Japanskt jen 1.0034
SDR 183.74
Evra 139.9
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 174.7154
« Tekjur sex stærstu sveitarfélaga
landsins hækkuðu um 13% á milli ára á
fyrri helmingi ársins. Þá hækkuðu
skatttekjur um 9% en útgjöld um 9,2%.
Þar af hækkuðu laun og launatengd
gjöld um tæp 7%.
Þetta kemur fram í samantekt Sam-
bands íslenskra sveitarfélaga á árs-
hlutauppgjörum sex stærstu sveitar-
félaganna, sem eru Reykjavík, Kópa-
vogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær,
Akureyri og Garðabær. Í þeim búa um
260 þúsund manns eða tæplega 70%
landsmanna.
Heildartekjur sveitarfélaganna námu
um 144,4 milljörðum króna og hækk-
uðu sem fyrr segir um 13% á milli ára.
Framlög frá Jöfnunarsjóði sveitarfélaga
hækkuðu um rúm 16% á milli ára. Laun
og launatengd gjöld námu um 82,3
milljörðum króna.
Heildarrekstrarniðurstaða felur í sér
11,5 milljarða króna tap af rekstri, sem
er litlu minna tap
en á sama tímabili í
fyrra. Garðabær er
eina sveitarfélagið
sem ekki var rekið
með halla en bær-
inn seldi frá sér
byggingarrétt fyrir
um þrjá milljarða á
tímabilinu.
Líkt og fyrri ár
var hallinn hlut-
fallslega mestur hjá Reykjavíkurborg,
um 11,9% af tekjum. Veltufé frá rekstri
Reykjavíkurborgar var neikvætt um 3,4
milljarða króna, sem er sambærilegt því
sem það var á sama tíma í fyrra. Af
þessum sex sveitarfélögum var hallinn
minnstur hjá Reykjanesbæ, um 4,7% af
tekjum, en var á sama tíma í fyrra
14,4%. Í tilfellum Kópavogsbæjar, Hafn-
arfjarðar og Akureyrar eykst hallinn lít-
illega á milli ára.
Mikið tap af rekstri sex stærstu sveitarfélaganna
Hallinn er sem fyrr
mestur í Reykjavík.
STUTT
BAKSVIÐ
Þóroddur Bjarnason
tobj@mbl.is
Íslenska lyfjaþróunarfyrirtækið
Arctic Therapeutics hefur flýtt
þróun lyfs við heilahrörnun um
marga mánuði með nýjum leyfis-
samningi við bandaríska lyfjafyrir-
tækið Nacuity Pharmaceuticals.
Hákon Hákonarson læknir, for-
stjóri erfðarannsóknamiðstöðvar
barnaháskólasjúkrahússins í Fíla-
delfíu í Bandaríkjunum og stofnandi
Arctic, segir í samtali við Morgun-
blaðið að lyfjaþróunarferli krefjist
margra tímafrekra eiturefnapróf-
ana í frumum og dýramódelum. Þær
séu nauðsynlegar áður en farið er út
í prófanir á mönnum.
„Nacuity var búið að gera þessar
athuganir á mjög hliðstæðu lyfi og
við vorum að þróa. Við fengum
einkaleyfi á að nota þeirra prófanir
fyrir okkar áherslur sem eru sjúk-
dómar með próteinútfellingar í heila
og æðum og valda tauga- og hrörn-
unarsjúkdómum,“ segir Hákon.
Arfgeng heilablæðing
Arctic hyggst framleiða lyf fyrir
fólk með arfgenga heilablæðingu og
skylda sjúkdóma um allan heim.
„Þetta sparar okkur sennilega átján
mánuði í þróun og mikinn upphafs-
kostnað í ferlinu. Samningurinn er
að öllu leyti mjög hagstæður fyrir
okkur og okkar samstarf við Na-
cuity lítur afar vel út,“ segir Hákon.
Aðspurður segir hann að fyrir-
tækið hafi ekki þurft að reiða fram
fjármuni vegna leyfisins heldur
muni Nacuity fá greiðslur þegar og
ef lyf verði sett á markað sem bygg-
ist á prófununum.
Hákon segir að þessa dagana sé
unnið að umsókn til Evrópsku lyfja-
stofnunarinnar. Hún sé forsenda
þess að hægt sé að fara af stað með
rannsókn á lyfinu „Við stefnum á að
fara af stað með fasa IIB/III rann-
sókn á lyfinu í apríl-maí nk.“
Ná til sem flestra
Rannsóknin verður gerð á Íslend-
ingum með arfgenga heilablæðingu
og segir Hákon að mikilvægt sé að
ná til sem flestra sjúklinga.
„Í síðustu rannsókn fengum við
tuttugu sjúklinga til samstarfs við
okkur. Eftir það hafa töluvert marg-
ir aðrir haft samband og óskað eftir
að komast í greiningarpróf hjá okk-
ur og fá aðgang að lyfinu. Ég á von á
að í næstu rannsókn muni þýðið
stækka og við náum að prófa lyfið á
a.m.k. 40 manns,“ segir Hákon en
arfgeng heilablæðing er sjaldgæfur
sjúkdómur sem engin lækning hefur
fundist á.
Hákon segir að í rannsókninni
muni allir sjúklingar fá virkt lyf.
Þegar rannsóknin hætti geti fólk
fengið aðgang að lyfinu áfram þar til
það verður skráð að fengnu leyfi
Lyfjastofnunar, sem Hákon reiknar
fastlega með að nái fram að ganga.
Annar mikilvægur áfangi náðist
hjá Arctic á dögunum þegar rann-
sóknarstofa fyrirtækisins á Akur-
eyri fékk gæðavottun sem klínísk
rannsóknarstofa. Hún er forsenda
þess að Arctic geti unnið að klín-
ískum prófunum.
Sækja um skráningu
Spurður um tímalínu í verkefninu
býst Hákon við að eftir rannsóknina
í apríl-maí verði haldið áfram að
rannsaka og fylgjast með sjúkling-
unum í rúmt eitt ár í viðbót. „Ef það
skilar jákvæðum niðurstöðum för-
um við beint í að sækja um skrán-
ingu fyrir lyfið á Íslandi. Samhliða
erum við að undirbúa klínískar
rannsóknir í Hollandi, Bretlandi og
fleiri löndum. Þar eru aðrar tegund-
ir af útfellingarsjúkdómum en á Ís-
landi.“
Hákon segir að það stærsta í
þessu ferli sé möguleikinn á með-
ferð við alzheimer-hrörnunarsjúk-
dómnum. „40-50% af alzheimer-
sjúklingum eru með hliðstæðar út-
fellingar og þeir sem eru með
arfgenga heilabilun.“
Hákon segir aðspurður að ef allt
gangi samkvæmt áætlun og niður-
stöður verði jákvæðar sé engin
spurning að lyfjarisar komi til með
að taka upp viðræður við Arctic.
„Þá munum við gera samstarfs-
samning við eitthvert lyfjafyrirtæki
sem rannsakar alzheimer-sjúkdóm-
inn. Það eru kannski 2-3 ár í það,
ekki lengra.“
Tólf starfsmenn vinna hjá Arctic
og eru flestir á Akureyri. Fyrir-
tækið hefur fengið nokkra styrki frá
Rannís og er alfarið fjármagnað frá
Íslandi fyrir utan hlutafjárframlag
frá eigendum, sem ásamt Hákoni
eru búsettir í Bandaríkjunum.
Sjálfstæð heilsumiðstöð
Rannsóknir á lyfi gegn heilabilun
eru þó ekki það eina sem Arctic
leggur stund á. Fyrirtækið var
atkvæðamikið í Covid-prófunum
meðan á faraldrinum stóð og segir
Hákon að félagið vilji setja upp
sjálfstæða heilsumiðstöð sem snúi
að forvörnum. Henni verði ætlað að
skanna og greina ýmsa sjúkdóma á
frumstigi, mun fyrr en nú er hægt
að gera. Þar nefnir Hákon krabba-
mein, hjarta- og æðasjúkdóma,
efnaskiptasjúkdóma og sjálfsof-
næmi ásamt tauga- og hrörnunar-
sjúkdómum.
Spurður frekar um fjármögnun
fyrirtækisins segir Hákon að við-
ræður hafi staðið yfir við fjárfesta á
Íslandi. Hann finni fyrir miklum
áhuga, þó hann hafi aðeins minnkað
vegna stöðu markaða þessi misser-
in. „Framvindan er mjög hröð hjá
okkur og ég er bjartsýnn á að ná inn
frekara fjármagni til að koma þess-
um verkefnum áfram sem hraðast,“
segir Hákon að lokum.
Flýtir lyfjaþróun um 18 mánuði
Lyf Hákon Hákonarson segir 2-3 ár í samstarfssamning við lyfjafyrirtæki sem rannsakar alzheimer-sjúkdóminn.
- Fengu einkaleyfi á að nota prófanir Nacuity Pharmaceuticals - Hagstæður samningur gerður
- Prófa lyfið á 40 manns - Fjármagnað á Íslandi - Unnið að umsókn til Evrópsku lyfjastofnunarinnar
« Skiptafundur í þrotabúi Milstone
verður haldinn 7. október nk. Sam-
kvæmt auglýsingu í Lögbirtingablaðinu
mun Grímur Sigurðsson hrl., skipta-
stjóri búsins, leggja til úthlutun sem
nemur 0,3% af fjárhæð samþykktra
krafna á grundvelli laga um gjald-
þrotaskipti. Þá verður staða skiptanna
kynnt, upplýst verður um þau mál sem
enn hafa ekki verið til lykta leidd og
niðurstöður dómsmála kynntar.
Boðað til skiptafundar í
Milestone í október