Morgunblaðið - 07.10.2022, Blaðsíða 29

MENNING 29
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. OKTÓBER 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
Indie wire
SÁLFRÆÐITRYLLIR SEM SÍFELLT KEMUR Á ÓVART
SÝND Í 3D Í SAMBÍÓUNUM EGILSHÖLL
SÝND Í TAKMARKAÐAN TÍMA
Telegraph
CHRISTIAN
BALE
MARGOT
ROBBIE
JOHN DAVID
WASHINGTON
CHRIS
ROCK
ANYA
TAYLOR-JOY
ZOE
SALDAÑA
MIKE
MYERS
MICHAEL
SHANNON
TIMOTHY
OLYPHANT
ANDREA
RISEBOROUGH
TAYLOR
SWIFT
MATTHIAS
SCHOENAERTS
ALESSANDRO
NIVOLA
AND ROBERT
DE NIRO
WITH RAMI
MALEK
R
ithöfundurinn Jónas
Reynir Gunnarsson hefur
sent frá sér sína fjórðu
skáldsögu og ber hún hinn
óvenjulega titil Kákasus-gerillinn.
Þar eru aðalpersónurnar tvær.
Bára hefur frá því í æsku verið með á
heilanum öll þau efni sem maðurinn
innbyrðir, allt frá kaffi yfir í hörð
fíkniefni, og hana langar að gera hlað-
varp um málefnið. Hinn hálf-
mexíkóski Eiríkur Mendez heillast
ungur af ljósmyndun. Það er eitthvað
við myrkra-
herbergið sem
lokkar hann til
sín. Heimilis-
aðstæður hans
eru um margt
flóknar og hann á
erfitt með að
finna fótfestu í líf-
inu, öðruvísi en
með hjálp mynda-
vélarinnar.
Í rannsóknarvinnu sinni fyrir hlað-
varpið leitar Bára Eirík uppi, mörg-
um árum eftir andlát hans. Henni
hafði verið bent á að saga hans gæti
verið áhugaverð, enda var hann
bendlaður við sjamanisma og til-
raunir með ofskynjunarlyf. Og þann-
ig rekst hún á grein um Kákasus-
-gerillinn, enn eitt efnið sem vekur
áhuga hennar.
Með hjálp þessa gerils eða svepps
má framleiða súrmjólk sem sögð var
allra meina bót og naut mikilla vin-
sælda fyrir fjórum eða fimm ára-
tugum.
Þessi efniviður er skemmtilega
skringilegur. Það er gaman að Jónas
Reynir skuli grafa fram Kákasus-
gerilinn sem er líklega mörgum
gleymdur. Þó er ekki fjarri lagi að
ætla að ýmsir lesendur bókarinnar
hafi einmitt átt gamla frænku sem
sór þess heit að Kákasus-gerillinn
væri allra meina bót eða jafnvel
drukkið súrmjólkina sjálfir.
Þessar pælingar ríma mjög vel við
leitina að hinu fullkomna lífi, sem er
jafn áberandi nú og þá, þar sem tísku-
bylgjur ráða því oft á tíðum hvaða
efni við innbyrðum og í hvaða formi.
Eitt leiðir síðan af öðru og leit Báru
að svörum verður til þess að sögur
þeirra Eiríks fléttast saman. Sagt er
á víxl frá Báru og Eiríki og frásögnin
nær mjög góðum takti þannig að hún
virðist fljúga áfram.
Í fyrsta hluta bókarinnar fer sögu-
maðurinn á hundavaði yfir upp-
vaxtarár Eiríks og Báru til þess að
draga upp mynd af því hvers vegna
þau eru eins og þau eru. Það, hve
hratt er farið yfir sögu og það hvernig
sögumaðurinn er blátt áfram í frá-
sögn sinni, skapar ákveðna fjarlægð
við sögupersónurnar, strax frá upp-
hafi, sem gerir lesandanum erfitt að
ná tengingu við þær. Það er til dæmis
erfitt að skilja hvaðan þessi stjórn-
lausi áhugi Báru á efnum sprettur.
En við komumst sífellt nær Báru
eftir því sem líður á verkið. Eiríki
kynnumst við líka en hann er framan
af svolítil ráðgáta og það er kannski
með vilja gert, Bára þekkir hann jú
ekki nema af afspurn og því mögu-
lega ætlunin að okkur lesendunum
finnist hann svolítið fjarlægur og þar
með forvitnilegur eins og henni.
Þessi fjarlægi stíll fer verkinu í
raun vel. Þar er keyrt áfram á vanga-
veltum um hvernig við sjáum heim-
inn. Gerð er tilraun til þess að ögra
hugmyndum manns um hvað er rétt,
hvað er raunverulegt og hvað er
mikilvægt. Með því að halda ákveð-
inni fjarlægð við persónurnar hvetur
höfundurinn lesandann til þess að
taka þeirra sjónarhorni, þeirra sann-
leika, með fyrirvara.
Í verkinu kemur nefnilega fram
einhver fersk og forvitnileg sýn á
heiminn. Jónas Reynir framlengir
hugmyndir Báru um það af hverju við
mannfólkið erum svona upptekin af
alls konar efnum með því að máta
þær við lífshlaup Eiríks og Báru
sjálfrar.
Ástæðan virðist vera tvíþætt hið
minnsta. Annars vegar þráum við
einhvers konar flótta frá raunveru-
leikanum. Sumir flýja í hörð efni á
meðan aðrir, eins og Eiríkur Mendez
á yngri árum, flýja í myrkra-
herbergið. Hins vegar reynir fólk að
öðlast einhverja stjórn yfir lífi sínu,
reynir að finna eitthvað sem telur því
trú um að það fái við eitthvað ráðið.
Og oftar en ekki virðist vera um að
ræða samþættingu á þessu tvennu.
Jónas Reynir er höfundur sem hef-
ur eitthvað fram að færa og honum
liggur mikið á hjarta. Það skín í gegn
í Kákasus-gerlinum sem er spreng-
fullur af forvitnilegum hugmyndum.
Þær ná hápunkti við sögulok og á því
augnabliki verður ljóst hvað heildar-
mynd verksins er sterk.
Morgunblaðið/Arnþór Birkisson
Hugmyndir „Jónas Reynir er höfundur sem hefur eitthvað fram að færa og honum liggur mikið á hjarta. Það skín í
gegn í Kákasus-gerlinum sem er sprengfullur af forvitnilegum hugmyndum,“ segir um nýjasta verk höfundarins.
Fersk og forvitnileg sýn
Skáldsaga
Kákasus-gerillinn bbbbm
Eftir Jónas Reyni Gunnarsson.
Mál og menning, 2022.
Innbundin, 233 síður.
RAGNHEIÐUR
BIRGISDÓTTIR
BÆKUR
Fólk, sem hefur gaman af því að
dansa og hreyfa sig, sem og annað
fólk með forvitna líkama, er boðið
velkomið á dansandi bókasafn með
dansaranum Patrycju Baczek í
Borgarbókasafninu í Grófinni til
11. október. Er dansviðburður
þessi hluti af Stofunni í safninu en
mánaðarlega er ný útgáfa af
henni stofnuð. Stofan er tímabund-
ið rými innan bókasafnsins þar
sem áhersla er lögð á að kanna
leiðir til að miðla, óháð tungu-
málum. „Í Stofunni er hægt að
upplifa bókasafnið samkvæmt
reglum sem skapendur rýmisins
setja því,“ eins og því er lýst í til-
kynningu. Stofan er á fimmtu hæð
safnsins í Grófarhúsi.
Frekari upplýsingar má finna á
vef safnsins, borgarbokasafn.is/
stofan og einnig viðtal við Baczek.
Dansandi bóka-
safn í Grófinni
Dansandi Patrycja Baczek.
Í tilefni af því að
Skáld.is hefur
opnað nýja og
betri vefsíðu er
boðið til fagn-
aðar í Gunnars-
húsi að Dyngju-
vegi 8 á morgun,
laugardag, kl.
14.
Ritstýrur og
aðrir velunnarar
kynna vefinn og síðan stíga á stokk
skáldkonurnar Ragnheiður Lárus-
dóttir, Eyrún Ósk Jónsdóttir og
Jóna Guðbjörg Torfadóttir og flytja
fáein ljóð. Að því loknu er hverri
konu frjálst að lesa upp ljóð eftir
sig. Skáldkonur eru hvattar til að
koma með bækur sínar og bjóða til
sölu á góðu verði eða til að skiptast
á bókum. Öll eru velkomin.
Kvennafagnaður
í Gunnarshúsi
Eyrún Ósk
Jónsdóttir