Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 26

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
26 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
(2-5 ára) en í seinna skiptið (árið 2012) milli 9 og 13 ára. Í bæði skiptin var
tal barnsins metið á myndbandsupptökum en auk þess fylltu foreldrar út
spurningalista um þróun stamsins. Í seinna skiptið voru börnin enn frem-
ur spurð um stamið og framvindu þess.
Niðurstöður: Út frá tali barnsins á myndbandsupptökum og svörum
á spurningalistum í seinna skiptið kom í ljós að 9 börn, eða 24%, voru
með þrálátt stam, 22, eða 58%, voru hættir og vafatilvik voru 7, eða 18%.
Vafatilvik voru þau börn þar sem ekki kom stam á upptökum en börnin
eða foreldrar þeirra sögðu að börnin stömuðu einstaka sinnum. Farið
verður yfir þætti sem hafa áhrif á bata, svo sem kyn, ættarsögu, mál-
kunnáttu, einkenni, sögu stamsins og breytileika.
Ályktanir: Velt verður vöngum yfir framvindu stams, hvað þýði að bata
hafi verið náð og börnin séu hætt að stama.
E 62 Þátttaka í peningaspilum og algengi spilavanda meðal
leikmanna íslenskra félagsliða í knattspyrnu
Daníel Ólason1, Kristján Óskarsson1, Tryggvi Einarsson2, Hafrún Kristjánsdóttir2
1Sálfræði, Heilbrigðisvísindasvið, 2Íþróttafræðisvið, Háskólinn í Reykjavík
dto@hi.is
Inngangur: Lítið er vitað um þátttöku íþróttafólks í peningaspilum og
tíðni hugsanlegs spilavanda í þeim hópi. Í þessari rannsókn var könnuð
þátttaka í peningaspilum og algengi spilavanda á meðal leikmanna ís-
lenskra knattspyrnuliða sem skráð voru í Íslandsmót KSÍ.
Aðferð: Gögnum var safnað með rafrænum spurningalista og var
haft samband við þátttakendur í gegnum Facebook síður félagsliða.
Samkvæmt KSÍ voru 105 félagslið með um það bil 2.170 leikmenn 18
ára og eldri skráð í Íslandsmót. Alls fengust svör frá 725 leikmönnum á
aldrinum 18-41 árs (M = 23,2), eða frá um 33% af heildarfjölda leikmanna.
Meirihluti þátttakenda voru karlkyns (75,4%).
Niðurstöður: Um 66% leikmanna höfðu spilað peningaspil á síð-
ustu 12 mánuðum og tæplega 21% spiluðu vikulega eða oftar.
Knattspyrnugetraunir á erlendum vefsíðum voru vinsælasta tegund pen-
ingaspila meðal leikmanna en karlar spiluðu meira í nánast öllum gerðum
peningaspila en konur. Spilavandi var metinn með Problem Gambling
Severity Index (PGSI) og reyndust 3,3% karla og 0,6% kvenna eiga við
spilavanda að stríða. Þátttaka í flestum gerðum peningaspila var algengari
meðal leikmanna er áttu við nokkurn spilavanda að stríða og var munur
milli spilavandahópa áberandi mestur fyrir knattspyrnugetraunir og
póker. Athyglisvert var að um 7% leikmanna höfðu veðjað á úrslit eigin
leikja á erlendum vefsíðum.
Ályktanir: Almennt séð benda niðurstöður rannsóknar til þess að mikil-
vægt sé að gera leikmönnum íslenskra knattspyrnuliða grein fyrir mögu-
legum skaðlegum afleiðingum reglubundinnar þátttöku í peningaspilum.
Einnig kann veðmál leikmanna á úrslit eigin leikja auka hættuna á hag-
ræðingu úrslita (match fixing).
E 63 Álagseinkenni, streita og almenn kvíðaeinkenni hjá íslenskum
handboltamönnum
Stefán Stefánsson1, Halldór Halldórsson2, Þorsteinn Óskarsson2
1Rannsóknarstofa í hreyfivísindum, Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Sjúkraþjálfun, Háskóli
Íslands
stefan@styrkurehf.is
Inngangur: Markmið rannsóknarinnar var að áreiðanleikaprófa íslenska
þýðingu Sport Anxiety Scale-2 spurningalistans og kanna algengi og
fylgni á milli álagseinkenna, íþróttatengdra kvíðaeinkenna og almennr-
ar kvíðaröskunar hjá íslenskum handboltamönnum.
Efniviður og aðferðir: Spurningalistar voru sendir til 197 leikmanna
í efstu tveimur deildum karla í handbolta með tveggja vikna milli-
bili. OSTRC spurningalistinn kannar algengi álagseinkenna, SAS-2
spurningalistinn kannar íþróttatengd kvíðaeinkenni og GAD-7 spurn-
ingalistinn mælir einkenni almennrar kvíðaröskunar. Kappagildi var
notað til að kanna samræmi fyrri og seinni mælingar SAS-2, Kí-kvaðrat
próf til samanburðarhópa sem svöruðu OSTRC spurningalistanum og
Wilcoxon’s próf til samanburðar niðurstaða SAS-2 og GAD-7.
Niðurstöður: Heildarsamræmi íslenskrar þýðingar SAS-2 spurningalist-
ans í endurteknum mælingum reyndist hóflegt (56,8%) og fylgnistuðull
(ICC3,1) var 0,87. Alls fundu 55,4% þátttakenda fyrir álagseinkennum:
24,1% í mjóbaki, 22,9% í öxl og 21,7% í hné. Hærra hlutfall 30 ára og
eldri skráðu álagseinkenni í mjóbaki samanborið við yngri aldurshópa
(p<0,01). Hærra hlutfall 18-25 ára skráðu álagseinkenni í hnjám saman-
borið við en 30 ára og eldri (p<0,05). Hærra hlutfall hornamanna skráðu
álagseinkenni í öxl en línumenn (p=0,04). Meðalstigafjöldi á SAS-2
spurningalistanum var 23,1 stig og á GAD-7 4,2 stig. 9,6% þátttakenda
fengu ≥ 10 stig á GAD-7 spurningalistanum, sem bent getur til almennr-
ar kvíðaröskunar. Lítil fylgni fannst á milli álagseinkenna, SAS-2 og
GAD-7.
Ályktanir: Íslensk þýðing SAS-2 virðist áreiðanlegt matstæki í endur-
teknum mælingum. Einkenni almennrar kvíðaröskunar eru sambærileg
og hjá íslenskum atvinnumönnum í boltaíþróttum, en meiri en hjá al-
mennu þýði. Tíðni álagseinkenna í hné og öxl eru sambærileg erlendum
rannsóknum en tíðni mjóbakseinkenna er hærri í þessari rannsókn.
E 64 Hvert er hlutverk sjúkraþjálfara með íslenskum íþróttaliðum?
Bríet Bragadóttir1, Harpa Söring Ragnarsdóttir2, Árni Árnason2
1Rannsóknarstofa í hreyfivísindum, Námsbraut í sjúkraþjálfun, Háskóli Íslands, 2Námsbraut í
sjúkraþjálfun, Háskóli Íslands
brietbr@simnet.is
Inngangur: Markmið þessarar rannsóknar var að kanna starf sjúkra-
þjálfara á Íslandi með íþróttafólki og íþróttaliðum. Fáar rannsóknir hafa
farið fram á starfi sjúkraþjálfara með íþróttaliðum hér á landi og erlendis.
Rannsókn sem þessi getur gefið vísbendingu um hvernig sjúkraþjálfarar á
Íslandi haga starfi sínu með íþróttaliðum og íþróttafólki. Lögð var áhersla
á viðveru, meðhöndlun, forvarnir, aðstöðu, þjálfun og samskipti.
Efniviður og aðferðir: Spurningalisti var sendur með tölvupósti til allra
starfandi sjúkraþjálfara í Félagi sjúkraþjálfara á Íslandi. Svörun spurn-
ingalistans var 65%. Við tölfræði úrvinnslu var notast við Kí-kvaðrat og
Fisherspróf til að reikna marktæki spurninga sem bornar voru saman.
Niðurstöður: 39% sjúkraþjálfara á Íslandi sem svöruðu spurningalist-
anum sinntu sjúkraþjálfun íþróttafólks og höfðu 17% sjúkraþjálfara
íþróttalið/-fólk í sinni umsjá (þ.e. voru ráðnir til starfa af ákveðnu félagi
eða liði). Helsta hlutverk sjúkraþjálfara í keppni var skoðun (95%),
greining (95%), meðhöndlun (95%), ráðgjöf (92%), fræðsla vegna meiðsla
(92%), undirbúningur íþróttamanns fyrir keppni (94%) og ákvarðanataka
eftir meiðsli (92%). Alls unnu 65% sjúkraþjálfara sjálfir eða í samráði við
þjálfara liðsins að forvörnum gegn meiðslum og 40% sjúkraþjálfara komu
að þjálfun íþróttaliðs/-manna utan þjálfunar slasaðra íþróttamanna. Alls
sögðu 32% sjúkraþjálfara að þjálfarar eða aðrir reyndu að hafa áhrif á
ákvarðanatöku sína varðandi slasaða íþróttamenn. Þegar borið var saman
starf sjúkraþjálfara hjá körfubolta-, knattspyrnu- og handknattleiksliðum
fannst enginn marktækur munur.
Ályktun: Með svörun spurningalistans hefur fengist ákveðin mynd af