Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 46

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
46 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
E 130 MITF, TFEB and TFE3 in melanoma - Regulation and
interaction
Josué Ballesteros, Ásgeir Ö. Arnþórsson, Kimberley Anderson, Katrín Möller,
Margrét H. Ögmundsdóttir, Eiríkur Steingrímsson
Department of Biochemistry and Molecular Biology, Biomedical Center, Faculty of Medicine,
University of Iceland, Reykjavik, Iceland
jab7@hi.is
Introduction: The transcription factor MITF is crucial for melanocyte
development and survival and a lineage specific oncogene in melanoma.
The closely related TFEB and TFE3 proteins are involved in the biogenesis
and function of lysosomes and autophagosomes, regulating the cellular
clearance pathways.
Methods and data: Using co-immunoprecipitation studies, expression
analysis and confocal imaging of these factors, we have investigated
the interaction, cross-regulatory relationship and nuclear localization of
MITF, TFE3 and TFEB in melanoma cells. Like MITF; TFEB and TFE3 are
expressed in melanoma cells and they regulate each other’s expression.
Results: We demonstrate that MITF, TFEB and TFE3 interact in mela-
noma cells. Transactivation assays show an overlap in the ability to
activate expression of autophagy, lysosomal and melanosomal genes but
interestingly, some genes are exclusively regulated by one of the factors.
Using RACE studies we identified a shorter melanocyte-specific isoform
of TFEB. MITF-M is mostly nuclear, whereas TFEB and TFE3 are located
in the cytoplasm. Nutrients, mTOR and GSK3β signaling impact the
subcellular localization of all the factors in melanoma cells.
Conclusion: The relationship between MITF, TFEB and TFE3 is complex
and involves gene expression, interaction and signaling. It is important to
unravel this relationship in melanoma since these factors and autophagy
are considered therapeutic targets in cancer.
E 131 Algengi og eðli kyngingarvanda á hjúkrunarheimilum
Signý Gunnarsdóttir
Læknadeild, Háskóli Íslands
signyg@gmail.com
Inngangur: Heilkenni sem leggjast frekar á eldra fólk hafa mörg hver
áhrif á kyngingu. Skert kyngingargeta getur bæði haft í för með sér áhrif
á versnandi heilsu og dregið úr lífsgæðum. Markmið rannsóknarinnar
var að athuga algengi og eðli kyngingarvanda á hjúkrunarheimilum og
úrræði við vandanum.
Efniviður og aðferðir: Gagna var safnað með fyrirlögn á The Eating
Assessment Tool (EAT-10) skimunarlistanum. 63 þátttakendur af 114
íbúum hjúkrunarheimilisins tóku þátt, 44 konur og 19 karlar, meðal-
aldur 83,6 ár (miðgildi 85 ár). Ef heildarskor á EAT-10 var ≥3 var talið
að kyngingarvandi gæti verið til staðar. Yale Swallow Protocol var lagt
fyrir 19 af 27 þátttakendum sem fengu ≥3 á EAT-10 til að skima fyrir
ásvelgingarhættu.
Niðurstöður: Niðurstöður sýndu að 27 (42,9%) íbúar fengu ≥3 á EAT-10
(M=8,48; sf=5,85; spönn=3-30). Algengustu einkenni kyngingarvandans
voru hósti (38,1%), erfiðleikar með vökva og töflur (31,7%) og erfiðleik-
ar við að kyngja fastri fæðu (30,2%). 11 af þeim 19 þátttakendum sem
gengust undir frekara kyngingarmat, stóðust það ekki og voru álitnir í
ásvelgingarhættu.
Ályktanir: Niðurstöður benda til að kyngingarvandi sé til staðar á hjúkr-
unarheimilum og að einnig séu þar einstaklingar í ásvelgingarhættu. Fái
einstaklingur með kyngingarvanda ekki viðeigandi greiningu og úrræði
getur það bæði verið hættulegt heilsu hans og einnig skert lífsgæði.
E 132 Leiðir til að seinka flutningi á stofnun:
Stuðningi við fjölskyldur fólks með heilabilun
Kristín Björnsdóttir, Margrét Guðnadóttir
Hjúkrunarfræðideild, Háskóli Íslands
kristbj@hi.is
Inngangur: Í þessu erindi verður sagt frá niðurstöðum rannsóknar um
stuðning við fólk með heilabilun sem býr heima og aðstandendur þess.
Markmið hennar er að greina eðli starfshátta (practice) í þjónustu við fólk
með heilabilun sem býr heima og setja fram tillögu að nánari útfærslu
heimaþjónustu fyrir þessar fjölskyldur. Rannsóknin er samstarfsverkefni
fjögurra landa, Kanada, Hollands, Noregs og Íslands.
Efniviður og aðferðir: Rannsóknaraðferðir í verkefninu er eigindleg
(etnógrafísk) þar sem unnið er með gögn úr vettvangsathugunum, viðtöl-
um og skrifuðum gögnum. Í þessu erindi verða niðurstöður fyrsta hluta
verkefnisins kynntar. Í því fólst orðræðugreining á skriflegum gögnum
(heimasíðum og bæklingum félagsamtaka, göngudeilda og dagþjálfana),
vettvangsathugunum þar sem þjónusta fer fram (N=8) og viðtölum við
lykilstarfsmenn sem tengjast þjónustu við fólk með heilabilun sem býr
heima (N=20). Við greiningu gagna beindist athyglin að stefnumörkun
stjórnvalda í málaflokknum og fyrirkomulagi og útfærslu á opinberum
stuðningi við þessar fjölskyldur.
Niðurstöður: Fram kom að á Íslandi liggur ekki fyrir opinber stefnumörk-
un í þessum málaflokk. Hins vegar hefur átt sér stað umfangsmikil upp-
bygging á þjónustu og stuðningi við fjölskyldur þar sem einstaklingur býr
við heilabilun sem sagt verður frá. Þessi þjónusta einkennist af þétt riðnu
neti þjónustuþátta þar sem teymisvinna og samhæfing eru lykilhugtök.
Enn er þó töluvert verk að vinna því þessi þróunarvinna hefur að tak-
mörkuðu leyti náð til heimaþjónustu.
Ályktanir: Það er aðkallandi að efla þekkingu um árangursríka heima-
þjónustu fyrir fjölskyldur einstaklinga með heilabilun.
E 133 Notkun fæðubótarefna hjá öldruðum á Íslandi og tengsl
fjölvítamína við dauðsföll
Birta Ólafsdóttir1, Ingibjörg Gunnarsdóttir1, Hjálmfríður Nikulásdóttir2, Guðný
Eiríksdóttir2, Tamara B. Harris3, Lenore J. Launer3, Vilmundur Guðnason2, Þórhallur
I. Halldórsson1, Kristjana Einarsdóttir1
1Rannsóknastofa í næringarfræði, Matvæla- og næringarfræðideild, Háskóli Íslands,
2Hjartavernd, 3National Institute on Aging
bio3@hi.is
Inngangur: Gott næringarástand og mataræði ríkulegt af vítamínum og
steinefnum er almennt talið geta verið fyrirbyggjandi gegn krónískum
sjúkdómum. Óvissa ríkir hinsvegar um hugsanlegan heilsuávinning
fæðubótarefna, sérstaklega í skömmtum hærri en efri mörk daglegrar
neyslu. Markmið rannsóknarinnar var að skoða notkun fæðubótarefna
meðal aldraðra og skoða tengingu notkunar fjölvítamína við tíðni dauðs-
falla og dauðsfalla af völdum hjarta-og æðasjúkdóma.
Efniviður og aðferðir: Upplýsingar um notkun á fæðubótarefnum voru
fengnar úr Öldrunarrannsókn Hjartaverndar sem framkvæmd var á
árunum 2002-2006. Þátttakendur voru 5764 og á aldrinum 66-98 ára við
upphaf rannsóknarinnar. Upplýsingar um innihaldsefni fæðubótarefna
fengust frá Matvælastofnun.
Niðurstöður: Flestir þátttakendur (80%) notuðu einhverskonar fæðu-
bótarefni. Fáir (<1%) fóru yfir efri mörk daglegrar neyslu vítamína og
steinefna með neyslu fæðubótarefna, með undantekningu um B6-vítamín
(22%) og sink (14%). Notendur fæðubótarefna voru almennt hraustari en
þeir sem ekki notuðu fæðubótarefni. Á eftirfylgdartímanum (miðgildi
5,3 ár) lést 1221 þátttakandi, þar af 525 vegna hjarta- og æðasjúkdóma.