Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 60

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
60 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
M 4 Hjarðónæmi hjá óbólusettum börnum í leikskólum eftir upphaf
bólusetninga gegn pneumókokkum með tígildu bóluefni
Samúel Sigurðsson1, Helga Erlendsdottir2, Birgir Hrafnkelsson3, Karl G. Kristinsson2,
Ásgeir Haraldsson4
1Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Sýklafræðideild, Landspítali, 3Raunvísindadeild, Háskóli Íslands,
4Barnaspítala Hringsins, Landspítala
samuelsigurds@gmail.com
Inngangur: Bólusetning með tígildu próteintengdu bóluefni (PHiD-
CV) hófst árið 2011 fyrir fæðingarárgang 2011. Bólusett er við 3, 5 og 12
mánaða aldur. Eldri börn voru ekki bólusett.
Tilgangur: Skoða áhrif á berahlutfall og hjúpgerðir pneumókokka hjá
óbólusettum börnum í leikskólum á Stór-Reykjavíkursvæðinu fyrir og
eftir upphaf bólusetningarinnar.
Aðferðir: Rannsóknin er árleg þversniðsrannsókn þar sem nefkokssýni
hafa verið tekin í mars frá árinu 2009 til 2015 úr börnum frá 15 mismun-
andi leikskólum. Sýnin voru ræktuð sértækt fyrir pneumókokkum og
hjúpgerð þeirra greind. Aðeins fæðingarárgangar 2010 og eldri voru tekn-
ir með í þessari rannsókn. Sýni sem voru tekin 2011 og fyrr (PreVac) voru
borin saman við sýni tekin 2013 og síðar (PostVac). Sýni tekin árið 2012
voru ekki tekin með, skilgreind sem millibils ár. Til að jöfn aldursdreifing
héldist milli hópa voru aðeins börn ≥3,5 að aldri tekin með.
Niðurstöður: 926 börn voru í PreVac og 1026 í PostVac hópunum, ber-
ahlutfall var svipað, 62,4% og 64,0%. Í 5,1% og 6,0% tilvika ræktuðust
tvær hjúpgerðir. Enginn marktækur munur fannst á aldri (4,90 á móti
4,95, p:0,15) eða kyni. Virkni bóluefnisins gegn bóluefnishjúpgerðum fyrir
PostVac borið saman við PreVac hópinn var 57% (45-66%). Fyrir hjúpgerð-
ir tengdar bóluefnishjúpgerðunum var 41% (9-62%) fækkun á 6A en ekki
marktæk fækkun á 19A.
Umræður: Marktæk lækkun í berahlutfalli á bóluefnishjúpgerðum fannst
í heilbrigðum óbólusettum börnum í leikskólum. Þess vegna má draga
þær ályktanir að PHiD-CV bóluefnið valdi hjarðónæmi hjá eldri óbólu-
settum börnum í leikskólum gegn bóluefnishjúpgerðum og hugsanlega
einnig hjúpgerð 6A.
M 5 Áhrif bólusetninga gegn pneumokokkum á notkun sýklalyfja á
Íslandi
Elías S. Eyþórsson1, Ásgeir Haraldsson1, Birgir Hrafnkelsson2, Helga Erlendsdóttir3,
Karl G. Kristinsson1, Tinna L. Ásgeirsdóttir4
1Læknadeild, 2Raunvísindadeild, Háskóli Íslands, 3Sýklafræðideild, Landspítali,
4Hagfræðideild, Háskóli Íslands
ese10@hi.is
Inngangur: S. pneumoniae er algengur meinvaldur í öndunarvegasýking-
um, svo sem miðeyrnabólgu, skútabólgu og lungnabólgu, og er jafnframt
ein algengasta bakterían sem veldur slíkum sýkingum. Árið 2011 var
pneumokokkabóluefninu Synflorix® bætt við almennar bólusetningar
barna á Íslandi. Markmið rannsóknarinnar var að meta hvort upptaka
Synflorix® hafi valdið minni notkun sýklalyfja á Íslandi.
Efniviður og aðferðir: Einstaklingsgögn voru fengin úr heilsugæsluskrá,
lyfjagagnagrunni og bólusetningaskrá Landlæknisembættisins fyrir árin
2005-2014. Íbúafjöldi eftir aldri og almanaksári var fenginn hjá Hagstofu
Íslands. Sýklalyfjaútskriftir voru paraðar saman við komur á heilsugæslu
og útskriftargreiningin notuð til að flokka sýklalyf í öndunarfæra- eða
þvagfærasýklalyf. Fjöldi sýklalyfjaútskrifta af hvorum flokki fyrir sig var
síðan metinn fyrir hvern aldurshóp sem fall af tíma með alhæfðu línulegu
líkani með neikvæðri tvíkostadreifingu. Tímabilin fyrir og eftir upphaf
bólusetningar voru táknuð með vísibreytu. Tvær breytur voru skilgreind-
ar sem tákna leitni, annars vegar fyrir allt tímabilið og hins vegar fyrir
tímabilið eftir bólusetningu. Leiðrétt var fyrir árstíðarsveiflum, sjálffylgni
og fjölda einstaklinga í aldurshópi eftir árum.
Niðurstöður: Sýklalyfjaútskriftir voru að meðaltali 0,54 útskriftir á
persónu-ár fyrir bólusetningu og 0,50 útskriftir á persónu-ár eftir bólu-
setningu. Ekki fannst marktæk breyting í leitni útskrifta á öndunar-
færasýklalyfjum fyrir og eftir bólusetningu í neinum aldurshópi. Sama
niðurstaða fékkst þegar einungis voru skoðuð þau tilvik þar sem vitað var
að sýklalyfjaútskrift var í kjölfar komu á heilsugæslu með útskriftargrein-
inguna miðeyrnabólga, skútubólga eða lungnabólga. Þvagfærasýklalyf
voru einnig óbreytt.
Ályktanir: Upptaka Synflorix® bóluefnisins í almennar bólusetningar
barna hafði ekki áhrif á fjölda sýklalyfjaútskrifta á Íslandi.
M 6 Áhrif bólusetningar gegn pneumokokkum á fjölda rörísetninga
barna á Íslandi
Elías S. Eyþórsson1, Ásgeir Haraldsson1, Birgir Hrafnkelsson2, Helga Erlendsdóttir3,
Karl G. Kristinsson1, Tinna L. Ásgeirsdóttir4
1Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Raunvísindadeild, Háskóli Íslands, 3Sýklafræðideild,
Landspítali, 4Hagfræðideild, Háskóli Íslands
ese10@hi.is
Inngangur: S. pneumoniae er algengur meinvaldur í miðeyrnabólgum.
Í ákveðnum tilvikum þegar börn eru með langvarandi vökva í miðeyra
eða hafa endurteknar miðeyrnabólgur er talin ástæða fyrir rörísetningu
í hljóðhimnu. Slíkt er aðallega gert af háls-, nef og eyrnalæknum utan
spítala. Árið 2011 var pneumokokkabóluefninu Synflorix® bætt við al-
mennar bólusetningar barna á Íslandi. Markmið rannsóknarinnar var að
meta áhrif upptöku Synflorix® á fjölda rörísetninga hjá börnum.
Efniviður og aðferðir: Einstaklingsgögn voru fengin úr heilsugæsluskrá,
lyfjagagnagrunni og bólusetningaskrá Landlæknisembættisins fyrir árin
2005-2015 auk einstaklingsgagna um rörísetningar frá Sjúkratryggingum
Íslands. Íbúafjöldi eftir aldri og almanaksári voru fengin hjá Hagstofu
Íslands. Fjöldi rörísetninga á 1000 persónu-ár hjá börnum yngri en þriggja
ára var reiknaður og borin saman milli ára og fyrir og eftir bólusetningu.
Einnig var hlutflall hvers fæðingarárgangs 2005-2012, sem hafði farið í
eina eða fleiri rörísetningu fyrir þriggja ára aldur, reiknað og hlutföllin
milli ára borin saman.
Niðurstöður: Engin marktæk breyting varð á fjölda eða hlutfalli rörísetn-
inga fyrir og eftir bólusetningu. Framkvæmdar voru á bilinu 83-102 rörí-
setningar á 1000 persónu-ár sem lækkaði ekki eftir bólusetningu. Hlutfall
fæðingarárgangs sem hafði fengið eina eða fleiri rörísetningu var á bilinu
26-29% og var hæst á árunum eftir bólusetningu.
Ályktanir: Upptaka Synflorix® bóluefnisins í almennar bólusetningar
barna hafði ekki áhrif á fjölda rörísetninga á Íslandi. Fjöldi rörísetninga og
fjöldi barna sem hafa fengið rör er óvenju hár á Íslandi samanborið við ná-
grannalönd. Frekari rannsókna er þörf til að meta orsök þessa misræmis.
M 7 Hefur notkun ceftriaxone breyst á bráðamóttöku Barnaspítala
Hringsins?
Sigmar A. Guðmundsson1, Elías S. Eyþórsson2, Helga Erlendsdóttir2, Ingileif
Sigfúsdóttir3, Karl G. Kristinsson2, Ásgeir Haraldsson2
1Barnalækningar og sýklafræði, Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Læknadeild, Háskóli Íslands,
3Barnaspítali Hringsins, Landspítali - Háskólasjúkrahús
asgeir@lsh.is
Inngangur: Streptococcus pneumoniae (pneumókokkar) eru algengar bakt-