Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Side 95

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103 95
Efniviður og aðferðir: Rannsóknin var afturskyggn og náði til allra sjúk-
linga sem hófu blóðskilun á Landspítala á tímabilinu 2003-2014 og lifðu að
lágmarki í 3 mánuði frá upphafi skilunar. Gögnum var safnað úr sjúkra-
skrám skilunardeildar, m.a. uppýsingum um þyngd og skilunartíma.
Meðalgildi fyrir fjórða mánuð meðferðar voru notuð (8-12 skilanir). Um-
framþyngd við lok skilunar var skilgreind sem mismunur á þyngd í lok
skilunar og þurrþyngd. Notast var við Cox-aðhvarfsgreiningu til að meta
lifun sjúklinga.
Niðurstöður: Alls byrjuðu 197 sjúklingar í blóðskilun á tímabilinu. Þar af
lifðu 153 sjúklingar að lágmarki í 3 mánuði og höfðu nægar upplýsingar
skráðar; 98 (64,0%) voru karlar. Umframþyngd við lok skilunar ≥0,3 kg
sást hjá 36 (23,5%) sjúklingum og 63 (41,1%) voru ≤3,5 klst. í blóðskilun
hverju sinni. 65 (42.3%) höfðu örsíunarhraða >10 ml/kg/klst. og 20 (13,0%)
>13 ml/kg/klst. Cox-aðhvarfsgreining leiðrétt fyrir aldri, kyni, æðaaðgengi,
albúmíni og URR sýndi ekki fram á tengsl milli lifunar og umframþyngd-
ar ≥0,3 kg (HR 0,7, 95% CI, 0,34-1,41) og örsíunarhraða >10 ml/kg/klst. (HR
1,0, 95% CI, 0,60-1,69) eða >13 ml/kg/klst. (HR 1,18, 95% CI, 0,44-3,12).
Ályktanir: Örsíunarhraði og umframþyngd við lok skilunar hjá nýjum
blóðskilunarsjúklingum tengjast ekki lifun þeirra. Ekki var hægt að taka
tillit til afgangsnýrnastarfsemi í líkaninu en það gæti skipt máli hjá þess-
um sjúklingum.
V 113 Glerungseyðandi áhrif meðferða við munnþurrk á
Norðurlöndunum
Ármann Hannesson1, Rakel Ó. Þrastardóttir2, Inga B. Árnadóttir2, W. Peter
Holbrook2, Vilhelm G. Ólafsson2
1Rannsóknarstofu tannlæknadeildar, 2tannlæknadeild, Háskóla Íslands
arh38@hi.is
Tilgangur: Markmið þessarar rannsóknar var að mæla sýrustig efna sem
notuð eru í meðhöndlun á munnþurrk á Norðurlöndunum og meta áhrif
þeirra með tilliti til glerungseyðingar.
Efniviður og aðferðir: Þrettán vörur á Norðurlandamarkaði sem notaðar
eru við munnþurrk voru valdar fyrir rannsóknina og sýrustig þeirra mælt
með pH mæli. Sítrónusafi var notaður sem jákvæð viðmiðunarlausn og
kranavatn sem neikvæð viðmiðunarlausn. 14 krónuhlutar voru sagaðir í
tvennt og vigtaðir. Hver krónuhluti var settur í 2mL lausn af efnunum sem
sett var á veltigrind. Skipt var um lausnirnar á sólarhringsfresti og hver
krónuhluti vigtaður eftir 2 vikur. Notast var við Spearmans fylgnistuðul
til að meta samband sýrustigs og glerungseyðandi áhrif lausnanna sem
þyngdarbreytingar á krónuhlutunum.
Niðurstöður: Tvær vörur sýndu meiri glerungseyðandi áhrif en aðrar,
GUM Hydral munnskol og úði, sem ollu 7.7% og 5.63% þyngdartapi.
Af þeim 13 vörum sem rannsakaðar voru innihalda einungis GUM
Hydral vörurnar sítrónusýru. HAp+ molarnir og Elmex sýndu litla gler-
ungseyðingu miðað við lágt sýrustig en samspil innihaldsefnanna skipa
þar stórt hlutverk. Sítrónusafinn mældist með sýrustig 2,3 og olli 64,86%
þyngdartapi á tveim vikum á meðan kranavatn var með sýrustig 7,5 og
olli engri eyðingu. Markverð neikvæð fylgni mældist milli sýrustigs og
þyngdartaps (rs = −0.5456; P = 0.0289).
Ályktanir: Flestar prófaðar vörur eru með öruggasta móti, með tveimur
undantekningum (Gum Hydral munnskol og úði). Þar sem að sjúklingar
sem þjást af munnþurrki hafa skertar varnir gegn glerungseyðingu og
tannátu ætti hvorki að mæla með, né skrifa upp á meðferð með lágt sýru-
stig sé hjá því komist.