Upp í vindinn - 01.05.2011, Side 12

er t.d. ekki óalgengt að byggingar, kerfi og vörur
séu yfirhannaðar og þar með er ef til vill verið
að nota mun meira efni en þörf er á. Ef meira
svigrúm fengist við hönnun mætti spara verulega
án þess að það kæmi niður á gæðum.
Vistbyggðarráð
Víða um heim eru til eða eru að verða til svo
kölluð Vistbyggðarráð, eða „Green Building
Councils“. Slík samtök eru til dæmis nýstofnuð
á Norðurlöndunum öllum. Stofnfundur íslensks
Vistbyggðarráðs var haldinn þriðjudaginn 23.
febrúar síðastliðinn og eru stofnfélagar ráðsins
32 fyrirtæki, sveitarfélög og stofnanir. Tilgangur
Vistbyggðarráðs er að vera leiðandi vettvangur á
sviði sjálfbærrar þróunar við skipulag, hönnun,
byggingu, rekstur og viðhald mannvirkja á Islandi.
Samtökin skulu hvetja til stöðugra umbóta í
anda sjálfbærrar þróunar í mannvirkjagerð og
skipulagi og stuðla þannig að því að þjóðin geti
ávallt búið við heilbrigð og góð lífsskilyrði í
vistvænni byggð. Markmið samtakanna byggjast
r' grófum dráttum á eftirfarandi atriðum:
Að skilgreina íslensk viðmið fyrir
vistvæna byggð sem auðvelda hönnuðum og
hagsmunaðilum að þróa í auknum mæli vistvænar
áherslur við skipulag, hönnun, byggingu, rekstur
og viðhald mannvirkja á íslandi.
Að styðja við faglega umræðu og rannsóknir
á sviði vistvæns skipulags og mannvirkjagerðar.
Að stuðla að fræðslu almennings og
hagsmunaaðila á Islandi um vistvænt skipulag
og mannvirki.
Að stuðla að samvinnu við erlendar systur-
stofnanir með það að markmiði að miðla af okkar
reynslu og nýta þekkingu frá öðrum löndum.
Mikilvægt er fyrir litla þjóð að sameinast
um framfarir á sviði vistvænna áherslna í bygg-
ingariðnaðinum öllum. Því er nauðsynlegt að
nýta þá þekkingu sem til er víða um heim en
einnig að aðlaga aðferðir og tækni frá öðrum
löndum að þeim aðstæðum sem við búum við
hér á landi. Stofnun Vistbyggðarráðs er stórt
skref í rétta átt og verður vonandi upphafið
að bylgju umbóta í anda sjálfbærrar þróunar í
byggingariðnaði á Islandi.
Vistvæn vottun bygginga
Til eru fjölmörg umhverfisvottunarkerfi fyrir
byggingar. Mörg þeirra hafa aðallega verið
notuð í heimalandinu og í sumum tilvikum í
nágrannaríkjum, til dæmis Bygga-bo-dialogen
í Svíþjóð, PromisE í Finnlandi, Deutsche
Gesellschaft fúr Nachhaltiges Bauen í Þýskalandi
og Elaute qualité environnementale í Frakk-
landi. Einnig eru til kerfi sem hafa fengið
nokkra útbreiðslu út fyrir heimalandið. Þekkt-
ustu dæmin um það eru BREEAM (Building
Research Establishment Environmental
Assessment Method) frá Bretlandi og LEED
(Leadership in Energy and Environmental
Design) frá Bandaríkjunum. Yfirleitt er notkun
vottunarkerfanna valkvæð en þó er í sumum
löndum skylda að votta ákveðnar opinberar
byggingar. Dæmi um það eru skólabyggingar
í Bretlandi, en þær á allar að hanna og byggja
samkvæmt BREEAM.
Framangreind kerfi eru að mörgu leyti
keimlík þó að þau hafi ólíka uppbyggingu. Þau
eru öll nokkurs konar gátlisti eða leiðbeining-
arit um góð og öguð vinnubrögð við hönnun,
framkvæmd og rekstur bygginga. Áhersla er lögð
á að lágmarka neikvæð umhverfisáhrif, gera betur
en lágmarkskröfur í reglugerðum segja til um og
að færast stöðugt í átt að sjálfbærri þróun.
Kerfi sem þessi eru að mörgu leyti mjög
góð tól fyrir hönnuði og myndar ramma utan
um öll helstu atriði sem þarf að taka á. Notkun
slíkra kerfa á einnig að virka sem hvatning fyrir
hönnuði að taka ákvarðanir snemma í ferlinu
og ræða innbyrðis um álitamál. En þó að vott-
unarkerfi séu hentug sem rammi eða gátlisti
fyrir hönnuði kemur það aldrei í staðinn fyrir
almenna skynsemi. Mikilvægt er því að líta ekki
á kerfið sem lausn á öllum umhverfismálum
byggingar heldur sem hjálpartæki. Auðvelt er að
týna sér í smáatriðum og því skal aldrei vanmeta
góða yfirsýn og útsjónarsemi óháð því hvort stig
fáist í kerfinu eða ekki.
Hægt er að ná góðum árangri í vistvænni
hönnun með því að setja sér skýra og góða
umhverfisstefnu og vinna eftir henni. Kúluhúsið
Vin í Öxarfirði er dæmi um byggingu sem byggð
var með vistvænar áherslur að leiðarljósi án þess
að farið væri eftir umhverfisvottunarkerfi.
Kostir þess að sækjast eftir vottun eru meðal
annars að með henni fæst staðfesting á því að
umhverfismarkmiðum hafi verið fylgt eftir,
ólíkt því sem oft verður um markmið sem týn-
ast eða þynnast út þegar á hólminn er komið.
Með vottun gefst einnig möguleiki á samanburði
á umhverfislegri frammistöðu mismunandi
bygginga. En það sem er ekki síst hvetur til
vottunar er að það hefur sýnt sig í mörgum