Upp í vindinn - 01.05.2011, Blaðsíða 23

Saga verkfræðináms við Háskóla fslands
Við komum margir heim til starfa frá erlendum
háskólum, fullir áhuga á því sem var að gerast
á Islandi og reiðubúnir að takast á við það
verk að efla tæknivísindi og rannsóknir. Hafizt
var handa við að byggja yfir starfsemina.
Haustið 1975 var flutt inn í seinni af tveimur
nýbyggingum deildarinnar við Hjarðarhaga, VR
II, aðallega ætlaðri verkfræðináminu, en nokkru
áður var fyrra húsið, VR I, tilbúið fyrir eðlis- og
efnafræðikennslu og rannsóltnir. Það varð þó strax
ljóst, að húsnæðið var hvergi nærri fullnægjandi.
Það var þegar orðið of lítið, er við fluttum inn.
I byrjun var ekki gert ráð fyrir, að prófessorar
verkfræðideildar hefðu rannsóknaraðstöðu við
deildina. Þeim var ætlað að semja við fyrirtæki
og stofnanir úti í bæ um rannsóknarsamvinnu
og aðstöðu. Fljótlega kom í Ijós, að það var
ekki gerlegt. Til dæmis áttum við prófessorar í
byggingarverkfræði í samningaumleitunum við
Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins um
samstarf og aðstöðu þar. Forráðamenn Rb vildu,
að við mættum til vinnu í Keldnaholti að kennslu
lokinni, ogynnum að verkefnum stofnunarinnar,
eins og aðrir starfsmenn hennar, án þess að fá
nokkuð sérstaldega greitt fyrir það.
Tfl að skapa traustari grundvöll fyrir
verkfræðilegar rannsóknir var Verkfræðistofnun
Háskóla Islands stofnuð með reglugerð í nóvember
1977. Hún hefur síðan verið rekin sem sjálfstæð
rannsóknarstofnun í nánu samstarfi við deildina.
Húsnæðisskortur hélt áfram að há starfseminni,
og einnig var hart tekizt á um fjárveitingar
innan verkfræði- og raunvísindadeildar. Þótti
verkfræðingum sem hlutur þeirra væri fyrir borð
borinn í samkeppninni við raunvísindamenn.
Það varð til þess, að verkfræðiskorirnar klufu sig
frá verkfræði- og raunvísindadeild, og stofnuð
var sjálfstæð verkfræðideild 1985. Tveimur
árum síðar var þriðja bygging deildarinnar
tekin í notkun, VR III. Henni var ætlað að
hýsa ýmiss konar rannsóknarsstarfsemi hinna
þriggja verkfræðiskora. Ef til vill var um meira
kapp en forsjá að ræða, því að ekki reyndist
gerlegt að vinna þar að flóknum verkefnum
sem kröfðust margra starfsmanna. Var til dæmis
bent á, að í rannsóknarstofu burðarvirkjadeildar
danska tækniháskólans störfuðu þá um 40
smiðir, vélsmiðir og aðrir iðnaðarmenn við
alls kyns rannsóknarverkefni. A íslandi átti
einn maður, Axel Sölvason tækjavörður, að
þjónusta öll rannsóknarverkefni skoranna
þriggja. Engu að síður var rannsóknarbygging-
in mikil búbót fyrir deildina. Jarðtækni-
kennsla og -rannsóknir fengu þar aðstöðu,
og ýmis minni háttar burðarþolsverkefni
fóru fram í byggingarverkfræðiskálanum.
I vélaverkfræðiskálanum var miðstöð
straumfræðirannsókna. Þær voru ekki eins
plássfrekar, svo að milliloft var sett í skálann,
og margar nýjar skrifstofur urðu til ofan á því.
I rafmagnsverkfræðiskálanum var svo komið
upp aðstöðu fyrir merkjafræðirannsóknir og
starfsmenn þeirra. Þar var staðsetningarverkefnið
m.a. unnið sem stuðlaði mjög að bættu öryggi
sjómanna á fiskiskipum. Raforkuvélarnar voru
þó áfram í VR II, en þau tæki voru ekki flutt
burt fyrr en haustið 2010. Lagt var af stað með
byggingu skrifstofu- og kennsluhúsnæðis við
hliðina á VR III, strax eftir að skálabyggingin
hafði verið tekin í notkun. Það var ekki í
samræmi við húsbyggingaráætlun háskólans
og framkvæmdir því stöðvaðar. Búið var að
steypa grunn og botnplötu nýbyggingarinnar,
og steypustyrktarjárnin stóðu alls staðar upp
úr grunninum. Ríkti hálfgert ófremdarástand
á lóðinni árum saman. Sagt er að þáverandi
borgarstjóri, Davíð Oddsson, hafi kvartað út af
þessum ófrágengna grunni við háskólayfirvöld.
Þau vissu upp á sig skömmina og létu fylla yfir
hann með grús. Hér skyldu ekki stundaðar frekari
grunnrannsóknir! Þar er nú bílastæði stúdenta.
Sá sem þetta skrifar er ekki í vafa um, að bezti
kostur fyrir Háskólann hefði verið sá að byggja
firnrn til átta hæða hús á þeirri lóð. Þannig hefði
verið hægt að skapa húsrúm fyrir allar deildir
verkfræði- og náttúruvísindasviðs á einum stað.
Sú lausn hefði orðið margfalt ódýrari en bygging
Öskju ogTæknigarðs, því að þrátt fyrir þau hús,
háir húsnæðisskortur enn starfsemi sviðsins.
Verkfræðideild 1985-2008
Undir lok níunda áratugarins var verlrfræðinámið
aftur komið í fastar skorður og gæði þess mikil.
Nemendur tóku lokapróf sitt eftir fjögur ár (sumir
voru eitthvað lengur i námi) og héldu flestir til
framhaldsnáms við erlenda háskóla. Mjög margir
fóru nú til náms í Bandaríkjunum, en skólarnir
þar viðurkenndu námið við H.I. sem fullgilt
BS nám að minnsta kosti. Gekk nemendum
okkar mjög vel í námi þar, og komu margir
heim með doktorspróf í verkfræði frá beztu
skólum Bandaríkjanna. Margir fóru þó áfram
til Danmerkur (DTU) og Norðurlandanna.
Hins vegar sóttu æ færri nám til Þýzkalands.
Nú var tungumálakunnátta landsmanna mjög
breytt. Allir kunnu orðið ensku, en þýzku- og
dönskukunnátta aðeins svipur hjá sjón miðað við
það sem áður var.
Undir lok áratugarins var ákveðið að fá
bandarísku ABET (Accreditation Board for
Engineering and Technology) stofnunina,
■o.
framhald.