Upp í vindinn - 01.05.2011, Qupperneq 55

Póstkon með ljósmynd affyrscu járnbrautarferð á Islandi. Tvær eimreiðar og tvær brautir voru
lagðar og voru notaðar við hafnargerðina 1913-17 en við önnur verkefni í Reykjavík allt til 1928.
Myndin er úr einkaskjalasafni SveinbjörnsJónssonar (nr. 277), sem er hluti af Borgarskjalasafni
Reykjavíkur. Þorleifur Þorleifsson: „Járnbrautin íReykjavík 1913-1928“. SagaXl. Reykjavík 1973,
bls. 116-161.
fyrirmyndin. Um þetta komu út tvær skýrslur á
árunum 2001 og 2002, unnar fyrir Orkuveitu
Reykjavíkur og borgarverkfræðing (Istak og AEA
Technology Rail, 2001 og 2002). f skýrslunni
frá 2002 er komist svo að orði í niðurstöðu-
kaflanum: „Það er niðurstaða þessarar athugun-
ar að elcki eru neinar tæknilegar hindranir fyrir
því að leggja járnbraut eins og hér hefur verið
lýst, en út frá sjónarhóli hagkvæmni er hún ekki
réttlætanleg miðað við þær forsendur sem eru
notaðar.“ Það kemur einnig fram í skýrslunni
að væntanlegar tekjur myndu rétt standa undir
breytilegum kostnaði en ekkert yrði afgangs til
að greiða fyrir fjárfestingu eða vexti af lánum.
Auðvitað mátti búast við þessari niðurstöðu end-
a var lagt upp með hefðbundið arðsemismat þar
sem ekki var gerð tilraun til að meta marga þá
óverðsetjanlegu þætti, sem falla kannski á þriðja
aðila og geta breytt niðurstöðunni.
Samt voru alltaf einhverjir sem vildu kanna
betur þessa möguleika, enda voru vart stór-
borgir með stórborgum nema einhverjar spor-
bundnar almenningssamgöngur væru þar í
boði. Reykvíkingar litu að sjálfsögðu svo á að
höfuðborgin þeirra væri alvöru stórborg og ættu
að hafa sams konar framboð á samgöngum og
milljónaborgir. Af og til birtust útreikningar
á þeim kostnaði sem íbúarnir og þá einkum
bíleigendurnir urðu fyrir vegna samgangna
á höfuðborgarsvæðinu, ekki síst hve miklir
peningar fóru í innflutt jarðefnaeldsneyti.
Metró-hópurinn við Háskóla íslands
Metró-hópurinn varð til þegar tilmæli komu til
Háskóla Islands að gefa umsögn um tillögu sem
lá fyrir á Alþingi (Tillaga til þingsályktunar um
athugun á hagkvæmni lestarsamgangna á 135.
löggjafarþingi 2007-2008, Þskj. 650 - 402. mál).
Þá þegar fór að myndast meðal þeirra fjögurra
einstaklinga sem sömdu umsögnina áhugi á
frekari rannsóknum á þessum vettvangi. Metró-
hópurinn taldi ástæður þess að skynsamlegt væri
að hefja rannsóknir á
þessu sviði m.a vera
þessar:
Minni borgir á
vesturlöndum (undir ein
milljón íbúa) eru farnar
Metró
að skoða metró sem raunhæfan möguleika til að
leysa umferðarvanda í þéttbýli miðborganna.
• Margvíslegar nýjungar hafa orðið í
samgöngum og samgöngumannvirkjum,
einkum er lýtur að almenningsflutningum,
sem eru allrar athygli verðar. Má þar
nefna t.d. miðlægt stýrðar lestir, nýungar í
jarðgangagerð og nýjar forsendur við mat
á arðsemi.
• Jarðefnaeldsneyti er innan mjög langs tíma
á þrotum og áður en það gerist verður það
væntanlega rándýrt. A Islandi er tiltölulega
hrein orka sem vinna má á sjálfbæran
máta.
• Þétting byggðar á höfuðborgarsvæðinu
í stað sífellt meiri útþenslu er ofarlega á
baugi í máli skipulagsfólks og almennings.
• Arðsemi samkvæmt hefðbundnum
útreikningum á ekki við þar sem líklegt
er að mikill ábati geti orðið varðandi
umhverfismál og það að losa undan vegum
verðmætt land á yfirborði jarðar.
• Þrátt fyrir að Reykjavík hafi verið auglýst
sem reyklaus og hrein borg þá hafa
mælingar sýnt að verulegrar loftmengunar
verður vart meðfram stofnbrautum, a.m.k.
við ákveðnar veðuraðstæður
Mat okkar sem standa að þessum fyrstu
innlendu skrefum í háskólarannsóknum á
sporbundnum almenningssamgöngum og e.t.v.
Vindrafstöðvar
og sólarrafhlöður