Upp í vindinn - 01.05.2011, Side 58

Tækniráðgjöf á íslandi -
orka og iðnaður
Við sem höfum lengi stundað
verkfræðiráðgjöf á Islandi höfum
upplifað hversu gríðarleg áhrif
nýting orkuauðlinda landsins
hefur haft á tækniþróun og
verkmenningu á íslandi. Nýting jarðhita og
vatnsafls til almennra nota og iðnaðar er einn af
hornsteinum þess að hér hafa byggst upp öflug
fyrirtæki í tækniráðgjöf. Um þessar mundir eru
starfsmenn á íslenskum verkfræðistofum um
1300.
Nýting jarðhita á Islandi er einstök því yfir
90% alls húsnæðis landsmanna er þannig hitað.
Þetta er mikill búhnykkur fyrir þjóðfélagið og
að þessari þróun hefur verið staðið af mikilli
framsækni og hugvitssemi. íslenskir tæknimenn
og jarðvísindamenn hafa alla tíð, eða allt frá því
fyrir heimstyrjöldina síðari, haft veg og vanda af
vísindalegri og tæknilegri hlið þessarar merkilegu
þróunar. Lítil jarðgufuvirkjun var byggð í
Bjarnarflagi árið 1969 og nokkrum árum síðar
var virkjað í Kröflu, sem var fyrsta stóra stöðin
á Islandi til framleiðslu rafmagns úr jarðgufu.
Þarna voru íslenskir tækni- og vísindamenn
einnig í forystu.
Forsenda þess að Island býr nú við jafn
öflugt raforkukerfi og raun ber vitni er sú
stefna stjórnvalda í meira en hálfa öld að skapa
þjóðhagsleg verðmæti úr orkunni og byggja hér
upp orkufrekan iðnað. Árleg raforkuframleiðsla í
landinu er nú tæplega 18 Terawattstundir, sem er
afgerandi heimsmet miðað við íbúafjölda, og þar
af fer um 80% til orkufreks iðnaðar.
Uppbygging orkufreks iðnaðar hófst í smáum
stíl skömmu eftir síðari heimstyrjöldina þegar
byggð var áburðarverksmiðja í Gufunesi og
virkjað í Soginu með Marshall fjárhagsstuðningi
frá Bandaríkjunum. Bygging stórvirkjana
varð svo að veruleika á sjöunda áratugnum
þegar Búrfellsvirkjun var byggð á grundvelli
raforkusölu til álvers ISAL í Straumsvík. Síðan
hafa verið byggðar sex stórar vatnsaflsvirkjanir
og sú sjöunda er í byggingu og mjög öflugt og
öruggt háspennukerfi til dreifingar raforkunnar.
Bandarískir og evrópskir verkfræðingar voru
framan af leiðandi við hönnun og byggingu
stórra vatnsaflsvirkjana á íslandi og sama gildir
um fýrstu stóru háspennulínurnar. Á sjöunda
og áttunda áratugnum færðist þessi þekking og
vinna æ meir á hendur íslenskra verkfræðinga
sem varð til þess að hér byggðust upp öflugar
verkfræðistofur sem voru fullfærar um að sinna
þessum málaflokki. íslensku orkufyrirtækin sáu
sér mikinn hag í þessari þróun og studdu hana
af heilum hug.
Á síðustu 15 árum eða svo hefur hlutur
raforkuframleiðslu með jarðgufu tekið stórt
stökk fram á við og drifkrafturinn í þeirri
þróun hefur verið mikill vöxtur orkufreks
iðnaðar á þessu tímabili. Nú er svo komið að
rúmur fjórðungur raforkuframleiðslunnar er
með jarðgufu. Jarðgufuvirkjanir eru tæknilega
flóknar og meðhöndlun jarðgufunnar er afar
vandasöm. Þarna hafa íslenskir ráðgjafar skapað
sér sérstöðu á heimsvísu. Hellisheiðarvirkjun og
Reykjanesvirkjun eru meðal þeirra nýjustu og
fullkomnustu af þessari gerð í heiminum í dag.
Við uppbyggingu í orkufrekum iðnaði hefur
sama þróun átt sér stað og í orkugeiranum, sem
sé að íslenskir tækniráðgjafar hafa haslað völl í
stöðugt ríkari mæli þannig að þessi þjónusta er
ýmist unnin í samstarfi íslenskra og erlendra
ráðgjafarfyrirtækja eða alfarið af íslenskum
verkfræðistofum. Sama gildir um tæknilega
þjónustu við iðjuverin eftir að þau eru komin
í rekstur, orkufreki iðnaðurinn á íslandi er
nú orðinn svo stór að vinna verkfræðiráðgjafa
við breytingar, viðbætur og viðhald er orðin
umtalsverður. Eigendur íslensku iðjuveranna hafa
fýlgt sömu stefnu og íslensku orkufýrirtældn, sem
sé að stuðla að því að ráðgjafarvinnan og reyndar
öll vinna sé sem mest unnin af innlendum
aðilum.
Eins og áður sagði eru nú starfandi um 1300
manns á íslenskum verkfræðistofum. Orkugeirinn
og iðnaðurinn hefur stuðlað á ómetanlegan hátt
að háu tæknistigi í þessum fýrirtækjum. Lausleg
58 .upp í vindinn